نوسان نرخ بیکاری در کشاورزی و صنعت با نوسان نرخ نفت

نوسان قیمت نفت از اساسی ترین شوک های اقتصادی در کشورهایی با اقتصاد وابسته به نفت است. بالا رفتن نرخ نفت به رشد وسیع قیمت ها، بهاء دستمزد و واردات در این کشورها کمک کرده و نزول قیمت نفت، درآمدهای ارزی و واردات این کشورها را کاهش داده است. رکود تورمی و کاهش عرضه از آثار کاهش قیمت نفت در چنین اقتصادهایی است. هم چنین با افزایش قیمت نفت به عنوان یکی از عوامل مهم تولید، هزینه های تولید افزایش پیدا می کند و این به معنای کاهش تولید و افزایش بیکاری است.

ایران 10 درصد از منابع نفتی ثابت جهان را داراست و از اصلی ترین کشورهای صادرکننده محصولات نفتی است. به دلیل وابستگی شدید اقتصاد ایران به نفت می توان موارد متعددی از اثربخشی نزول و صعود قیمت نفت در شاخص های اقتصادی ایران را دید. در این باره می توان به چهار برابر شدن درآمدهای نفتی در سال 1353، کاهش قابل ملاحظه نرخ نفت در سال های 63 تا 65، کاهش درآمدهای نفتی در پایان دهه 70 و در نهایت بالا رفتن بی سابقه قیمت نفت در سال 1387 اشاره کرد. در هر یک از این سال ها واردات کالا و خدمات، تولید و در نهایت اشتغال از تکانه های نفتی متاثر شده است.

یک بررسی ایرانی تلاش کرده تکانه های قیمت نفت و اثرگذاری آن بر بیکاری در ایران را مطالعه کند. یافته های این بررسی می گوید بیکاری در بخش کشاورزی، صنعت و خدمات نسبت به شوک قیمت نفت واکنش متفاوتی از خود نشان داده و در بعضی دوره ها بهبود یافته است. در بخش های کشاورزی و صنعت تغییر قیمت نفت بیشتر بر بیکاری اثر گذاشته و تغییر بیکاری در بخش خدمات بیش از هرچیز تابع تغییر نرخ بهره بوده است.

پژوهشگران باتوجه به این یافته ها به دولت ایران توصیه کرده اند از درآمدهای نفتی در زمان صعود قیمت برای سرمایه گذاری در بخش های صنعت و کشاورزی و توسعه فرصت های شغلی استفاده کنند. هم چنین در زمان تغییر نرخ بهره که کاهش سرمایه گذاری در بخش خدمات را به دنبال دارد، به آثار این مسئله بر نرخ بیکاری در این بخش توجه کنند.

برای مطالعه بیشتر مقاله «بررسی و تحلیل اثرات تکانه های قیمت نفت بر بیکاری بخشی در ایران» را بخوانید. این مقاله در نشریه سیاست ها و تحقیقات اقتصادی در تابستان سال جاری منتشر شده است.