جروم پاول و سایه همیشگی رکود اقتصادی در آمریکا

مدیر دو حزبی

آینده نگر

 بعضی نهادهای اقتصادی جهان هستند که علیرغم ماهیت ملی خود، تاثیری بین‌المللی بر اقتصاد جهان می‌گذارند. برجسته‌ترین نمونه چنین نهادهایی، فدرال رزرو، یا همان بانک مرکزی آمریکا، است. از آن‌جایی که سیاست‌های فدرال رزرو تاثیری گسترده بر دنیای اقتصاد می‌گذارند، بررسی سابقه و رویکرد شخصی که در حال حاضر به مسند این نهاد تکیه زده‌است، اهمیت زیادی پیدا می‌کند. همین مسئله باعث می‌شود در این متن نگاهی بیندازیم به سابقه عملکرد جروم پاول، رییس کنونی فدرال رزرو.

جروم هِیدن پاول متولد فوریه 1953 در شهر واشنگتن آمریکا است. نکته جالب توجه درباره سوابق تحصیلی پاول این است که او بر خلاف تصور اولیه، نه در رشته اقتصاد، بلکه در زمینه علوم سیاسی و حقوق تحصیل کرده‌است. البته این مسئله با در نظر گرفتن ابعاد حقوقی مسائل اقتصادی به هیچ وجه دور از انتظار نیست و اساسا می‌تواند جهان‌بینی ویژه‌ای به شخصی بدهد که قرار است در نهادهای سیاست‌گذار اقتصادی فعالیت کند.

پاول پس از دریافت مدرک دکتری خود از دانشگاه جرج‌تاون، وارد دستگاه قضایی نیویورک شد و سال‌های ابتدایی دهه 80 را به عنوان یک وکیل سپری کرد. از سال 1984 بود که او رفته‌رفته به سمت بانک‌های سرمایه‌گذاری شد و به بانک دیلون‌رید رفت. سال 1990 زمانی بود که نیکلاس برِیدی که پیشتر مدیر عامل دیلون‌رید بود، به مقام وزارت خزانه‌داری آمریکا رسید و پاول را همراه خود به وزارتخانه برد. پس از دو سال پاول به سمت معاون امور مالی داخلی در این خزانه‌داری رسید. پس از فعالیت در وزارتخانه، پاول باز هم به سمت قبلی خود در بخش خصوصی برگشت و طی دهه ابتدایی قرن بیست‌ویکم، در زمینه‌های مختلفی از بانک‌داری فعالیت کرد.

پاول در سال 2011 از سوی باراک اوباما به همراه جرمی استاین به عنوان کاندیدای عضویت در شورای حکام فدرال رزرو معرفی شد. نکته جالب در این مسئله، جمهوری‌خواه بودن پاول است و اینکه اوبامای دموکرات او را برای چنین سمتی معرفی کرد، امری بی‌سابقه از سال 1988 میلادی به این سو بود. پاول طی سال‌هایی که در این شورا حضور داشت از موافقان تنظیم مقررات سخت‌تر برای فعالیت بانک‌های بزرگ بود.

*دولت هم‌حزبی

دونالد ترامپ با رسیدن به کرسی ریاست جمهوری آمریکا، پاول را برای ریاست فدرال رزرو معرفی کرد. پاول از سال 2018 عهده‌دار این موقعیت شد و طی اولین اقدامات خود روی تداوم افزایش نرخ بهره تاکید کرد تا از این طریق بتواند واکنشی مناسب به قدرت رو به افزایش اقتصاد آمریکا داشته باشد. از سوی دیگر با در پیش گرفتن انقباض کمّی به دنبال کاهش سبد دارایی‌های فدرال رزرو از 4.5 تریلیون دلار به حدود 2.5 تا 3 تریلیون دلار طی چهار سال، بود.

با افت قیمت همه دارایی‌ها طی سال 2018، پاول در سال 2019 دیگر سیاست انقباض کمّی را در پیش نگرفت. طی همین دوران و با بالا گرفتن جنگ تجاری چین و آمریکا، دونالد ترامپ خواهان پایین آوردن نرخ بهره بود، اما پاول زیر بار این تصمیم نمی‌رفت و همین مسئله تا جایی بین این دو نفر شکاف انداخت که ترامپ او را «دشمن» نامید. با افت قیمت دارایی‌ها در پاییز 2019، پاول اعلام کرد که فدرال رزرو در جهت گسترش ترازنامه خود حرکت می‌کند و این تصمیم او منجر به رالی صعولی قیمت دارایی‌ها شد. گرچه خود او این تصمیم را تسهیل کمّی نمی‌نامد، بسیاری از افراد چنین رویکردی را در چهارچوب سیاست‌های تسهیل کمّی در نظر گرفته‌اند.

در سال 2020، یعنی زمانی که بازار مالی به شدت از همه‌گیری کووید-19 آسیب دیده‌بود، پاول سیاست‌های پیچیده‌ای را در پیش گرفت. این سیاست‌ها شامل خرید مستقیم اوراق شرکت‌ها و برنامه‌های وام‌دهی مستقیم می‌شود که منجر به رشد شدید ترازنامه فدرال رزرو شدند. به نظر پاول، اگر سیاست‌های پولی در کنار سیاست مالی مناسبی قرار نگیرند، منجر به افزایش نابرابری درآمدی در اجتماع می‌شوند. عملکرد پاول طی این دوره تحسین همه افراد از دو حزب مختلف آمریکا را در پی داشت و حتی دونالد ترامپ هم از رویکرد او تمجید کرد.

البته این رویکرد جدید پاول هم تاثیر خاص خود را داشت و قیمت دارایی‌ها را به شکل مستقیم دچار تورم کرد. سطوح قیمت‌ها به حدی رسیده‌بود که پیشتر از این تنها در حباب‌ها شاهد آن بودیم. همین پذیرش تورم قیمت دارایی‌ها از سال 2019 به این سو، منجر به ایجاد سطوحی از نابرابری در ثروت جامعه شد، که از دهه 20 قرن پیش، شاهد آن نبودیم. از سوی دیگر پاول با اجرای قراردادهایی با قابلیت بازخرید در جهت گسترش اعتبارات، کاری را کرد که از دید بسیاری افراد مشابه اقدامات آلن گرینسپن در دهه ابتدایی قرن فعلی بود و منجر به سودهای گزاف بانک‌های سرمایه‌گذاری وال‌استریتی شد.

البته به نظر بسیاری از تحلیل‌گران اقتصاد آمریکا، پاول در این شکل از عملکرد خود شدت بیشتری نسبت به آلن گرینسپن از خود نشان داد. استیون پرلستاین طی یادداشتی که در واشنگتن پست منتشر شد از این اقدامات پاول انتقاد کرد: «اوراق و سهام حالا یک کف قیمتی پیدا کرده‌اند، اما سقفی ندارند. حالا اگر پاول به هر شکلی بخواهد این مسئله را اصلاح کند با فروش گسترده دارایی‌ها از سوی سرمایه‌گذارانی روبه‌رو خواهیم شد که به محرک‌های پولی اعتیاد پیدا کرده‌اند.» اقدامات جنجالی پاول به اینجا ختم نشد و او در ماه پایانی سال 2020 از مدل فدرال رزروی استفاده کرد که یک نظریه ارزش‌گذاری دارایی‌ها است، البته با ذکر این نکته مهم که بر سر این نظریه هنوز مناقشات فراوانی وجود دارد.

*شبح رکود

پاول سال‌های ریاست جمهوری بایدن را هم مانند سال‌های قبل، در سایه رکود اقتصادی، از سر گذراند. البته در آوریل سال 2021 زمانی‌که از پاول درباره احتمال وقوع حباب مسکن پرسیدند، یعنی مشابه اتفاقی که پیش از رکود مالی 2008 رخ داد، او این امکان را رد کرد: «شاهد وام‌های اشتباه و قیمت‌های ناپایدار و چیزهایی از این قبیل نیستیم.»

پاول طی این دوره در واکنش به تورم بالا عنوان کرد که نهاد تحت ریاست او سرعت تیپرینگ خرید دارایی‌ها را افزایش خواهد داد و به حدود 30 میلیارد دلار در ماه خواهد رساند. خود او تورم را تهدیدی جدی برای بهبود اوضاع اقتصادی آمریکا عنوان کرد زیرا هزینه اقلامی اساسی مانند غذا، مسکن و حمل و نقل را بسیار بالا برده‌است. طی یک سال اخیر، قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان آمریکایی با بیشترین نرخ سالانه خود از ژوئن 1982 افزایش یافته‌اند. فدرال رزرو قصد داشت تا ماه مارس 2022 نرخ بهره را افزایش دهد و این کار را هم انجام داد.

از سوی دیگر سال 2022 با افت بازار سهام همراه بود. از یک جهت بابت ته‌مانده‌های تاثیر همه‌گیری کووید-19 که سرمایه‌گذاران را با شکلی از عدم قطعیت روبه‌رو کرده‌بود و از سوی دیگر بابت درگیری روسیه و اوکراین، سال 2022 به هیچ‌وجه سال خوبی برای بازار سهام نبود.

در ابتدای این سال، شاخص S&P500 به اوج خود رسید و پس از آن چندین ماه مسیری نزولی را در پی گرفت. فدرال رزرو به دلیل افزایش تورم، نرخ بهره را بالا برد و همین مسئله هم منجر به پایین آمدن اعتماد سرمایه‌گذاران شد، زیرا بازارها موافق نرخ پایین بهره هستند. در صورت پایین بودن نرخ بهره، شرکت‌ها می‌توانند خرج‌های خود را بالا برده و قیمت سهام را بالا ببرند. با کاهش تولید ناخالص داخلی آمریکا در 3ماهه ابتدایی 2022، هراس زیادی از وقوع یک رکود اقتصادی دیگر ایجاد شد که این مسئله منجر به افت قیمت دارایی‌ها شد. این روند ادامه پیدا کرد، به شکلی که در روز 13 سپتامبر 2022، شاخص S&P500 به پایین‌ترین حد خود از ژوئن 2020 رسید.

البته این سال‌ها به لحاظ سیاسی هم برای پاول به سادگی نگذشت. در ماه فوریه 2022، یعنی زمانی که دوره ریاست پاول بر فدرال رزرو رو به اتمام بود، بسیاری از دموکرات‌ها با ابقای او مخالفت کردند. این گروه که عمدتا شامل دموکرات‌های چپ‌گرا و مترقی‌تری مانند آلکساندریا اوکازیو-کورتز می‌شود، از بایدن خواستند فرد دیگری را به جای پاول برای این نهاد معرفی کند زیرا از نظر آن‌ها پاول نتوانسته بود با خطراتی که تغییرات اقلیمی برای نظام مالی آمریکا در پی دارند، به خوبی مقابله کند. با این‌حال بایدن تحت تاثیر این مسائل قرار نگرفت و او باز هم پاول را برای این سمت معرفی کرد. سنا هم مانند سال 2018 به پاول رای مثبت داد و او دومین دوره ریاست خود بر فدرال رزرو را آغاز کرد.

 

بازارهای نوظهور

 افت تجارت جهانی

 2016

این اثر بیش از این‌که یک کتاب نظری باشد، مقاله‌ای بلند در راستای تحلیل یکی از بزرگ‌ترین مسائل اقتصاد امروز جهان است: «افت تجارت جهانی و تاثیر آن بر کشورهای نوظهور آسیایی». به گفته پاول اقتصاد جهانی در وضعیتی پیچیده و بحرانی قرار گرفته‌است. بر اساس داده‌های مربوط به زمان نوشتن این مقاله، انتظار می‌رفت که اقتصاد جهانی با کمترین میزان خود از زمان بحران مالی جهانی رشد کند. این مسئله در حالی که نرخ بهره در پایین‌ترین حد خود به سر می‌برد، منجر به تمام شدن راه‌ حل‌های کلاسیک سیاست‌گذاران اقتصادی شده است. جدای از این چشم‌انداز ارائه شده توسط پاول، او یک ویژگی در اقتصاد جهانی را از باقی جدا کرده و تاثیر آن روی اقتصادهای نوظهور آسیایی را مورد تاکید قرار می‌دهد: تجارت جهانی. پاول با ذکر این نکته که این افت، تجارت جهانی را از حالت نرمال خارج کرده‌است، کلیت مطالعه خود را به تحلیل این مسئله اختصاص می‌دهد.