یک جام جهانی موفق در قطر تأثیرات مثبت مستقیمی بر شهرت کلی کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهد داشت.
قطر اولین کشور عربی بود که میزبان جام جهانی معتبر فوتبال شد. این کشور با جمعیتی کمتر از 3 میلیون نفر، کوچکترین کشور میزبانی است که تا به حال این رویداد را سازماندهی کرده است. فوتبال به عنوان یک ورزش محبوب در خاورمیانه، این منطقه را از نظر فرهنگی و اجتماعی متحد میکند.
با وجود اینکه دوحه میزبان رویدادهای ورزشی دیگری مانند مسابقات قهرمانی دو و میدانی جهانی IAAF، جام کنفدراسیون فوتبال آسیا و مسابقات قهرمانی هندبال مردان جهان بوده است و بازیهای آسیایی را در سال 2030 برگزار خواهد کرد، جام جهانی فوتبال بزرگترین رویدادی است که در آن برگزار میشود.
میزبانی رویدادهای ورزشی در سالهای اخیر روند جدیدی در منطقه بوده است و طبق تحقیقات PwC، این بخش امیدوار است در سه تا پنج سال آینده 8.7 درصد رشد کند. از مسابقات فرمول یک در عربستان سعودی، بحرین و ابوظبی گرفته تا مسابقات تنیس در دوبی و رویدادهای بینالمللی گلف در ابوظبی، منطقه اکنون سرمایهگذاری زیادی در ورزش دارد.
با نزدیکتر شدن این رویداد، با ظهور فرصتهای تازه برای قطر، دیگر کشورهای شورای همکاری خلیجفارس (GCC) و منطقه اطراف، نوید میدهند که این رویداد تأثیر گستردهای داشته باشد.
در خود دوحه، زیرساختهای جدیدی که برای رویدادهای ورزشی بزرگ ساخته شده است، تأثیر فوری بر اقتصاد محلی خواهد داشت. حدود هشت مکان جام جهانی با هوا خنک و کربن صفر طراحی شده توسط معماران مشهور جهان، مناطق هواداران، سایتهای آموزشی و سایر مناطق در فضای باز برای گردشگران از ابتدا ساخته شده است.
با انتظار بیش از 1 میلیون بازدیدکننده، این رویداد رشد در بخشهای متنوعی مانند سفر و گردشگری، مهماننوازی و زیرساختها را تسریع میکند و به تحقق چشمانداز ملی 2030 قطر کمک میکند.
کریستو ایاد، مشاور InStrat، یک پلتفرم مستقل تحقیقاتی و مشاوره در دوحه، به المانیتور گفت: «این مسابقهها قطعاً نقطه عطفی در مسیر تنوع کشور به سمت یک اقتصاد مدرن و مبتنی بر دانش خواهد بود.»
او گفت: «سرمایهگذاری و توسعه قطر با هدف ایجاد خود به عنوان مرکزی برای ورزش، دیپلماسی، فرهنگ و تجارت پیش از اعطای جایزه جام جهانی فوتبال 2022 در سال 2010 آغاز شده بود.»
در مرحله بعد، جام جهانی قدرت نرم دوحه را افزایش میدهد و نفوذ سیاسی را افزایش میدهد، به خصوص که رویدادهای بیشتری از این دست در راه است. ایاد با تاکید بر این مزیت گفت: «قطر از همان ابتدا کمپین جام جهانی خود را به عنوان نمایش اتحاد اعراب تبلیغ کرد و جام جهانی را به عنوان فرصتی برای ایجاد پلهایی بین جهان عرب و غرب[ها] قرار داد.»
او افزود: «یک جام جهانی موفق در قطر تأثیرات مثبت مستقیمی بر شهرت کلی کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهد داشت.»
در همین حال، تأثیر قابل توجهی بر صنعت هتلداری و هواپیمایی خواهد داشت. اقامت در دوحه به دلیل اندازه کوچک آن گران است و به سختی میتوان آن را پیدا کرد، در حالی که هتلهای لوکس آنجا برای مقامات و بازیکنان فیفا رزرو میشود. بنابراین، قطر دو کشتی کروز اجاره کرده و از ساکنان درخواست کرده است که فضا را به بازدیدکنندگان اجاره دهند.
کارولین رز، رئیس برنامه خلأ نیرو در مؤسسه نیولاینز در واشنگتن، به المانیتور گفت: «من فکر میکنم که این رویداد، با توجه به فضاهای محدود گزارششده، به طور کلی تلاشهای هماهنگی منطقهای را برای پذیرش چنین هجوم گردشگران افزایش داده است. همچنین به طور قابلتوجهی به اقتصاد قطر رونق میدهد و سود آن حدود 17 میلیارد دلار خواهد بود.»
با انتظار دهها هزار هوادار فوتبال، عمدتاً از اروپا و آمریکای جنوبی، کشورهای همسایه به پایگاهی برای جام جهانی قطر تبدیل خواهند شد. بیشتر از همه، امارات گزینه خوبی است زیرا ایر عربیا و فلای دوبی روزانه 45 پرواز از دوحه یا به دوحه انجام میدهند. ایاد خاطرنشان کرد: «جام جهانی باید شاهد تعداد قابل توجهی از هواداران بینالمللی فوتبال باشد که از بستههای مسافرتی و اقامتی نه تنها برای دوحه، بلکه برای سایر مقاصد محبوب مانند دوبی یا مسقط استفاده کنند. به طور خلاصه، جام جهانی به احتمال زیاد به طور قابل توجهی حرکت و تجارت در بخش گردشگری را فراتر از کشور میزبان خواهد کرد.»
پروازهای شاتل در حالی تنظیم میشوند که هتلهای دوبی از قبل بیش از حد رزرو شده اند و در نتیجه ماراتن دوبی از دسامبر امسال به فوریه 2023 به تعویق افتاد. وارون آهوجا، مدیر فروش Aloft Dubai South میگوید: «جام جهانی آینده قطر با افزایش رزرو هتل در سراسر امارات برای دوره نوامبر و بعد از آن، خوشبینی را در بخش گردشگری ایجاد کرده است.» عربستان سعودی همچنین میتواند شاهد افزایش تعداد زائران به دلیل جام جهانی باشد و افزایش 106 درصدی بازدیدکننده در مکه نسبت به سال 2021 پیشبینی میشود. اشغال هتل در بحرین میتواند 9 درصد، کویت حدود 24 درصد و اردن ۳۳ درصد افزایش پیدا کند. حتی ایران هم انتظار جهش در گردشگری را دارد و یک سری توافقات با قطر برای میزبانی از هواداران فوتبال انجام داده است.
از جنوب آسیا، پاکستان پوشش امنیتی این رویداد را تامین خواهد کرد و تازگی پس از درخواست کمک دوحه، توافقنامهای بین قطر و ارتش پاکستان امضا شد. با تصویب کابینه فدرال، این ترتیب به دولت اجازه میدهد تا نیرو فراهم کند.با این حال، پیشبینی گردش مالی برای قطر در حال حاضر دشوار است زیرا این روند تدریجی است.
در کوتاهمدت، میزبانی یک رویداد ورزشی بزرگ بخش ساخت و ساز و گردشگری را تقویت میکند، اما نتایج سرمایهگذاری خارجی به طور معمول بلندمدت است. در ابتدا تخمین زده میشد که جام جهانی فوتبال 2022 میتواند به قطر 20 میلیارد دلار کمک کند، اما تازگی این رقم به 17 میلیارد دلار تغییر یافت.
به نظر ایاد، برگزاری یک رویداد جهانی به پیشرفت سرعت بخشیده است. در حالی که رویداد واقعی بدون شک فرصتی برای قطر است تا خود را در صحنه جهانی نشان دهد، اما تدارکات در 12 سال گذشته تلاشها برای زیرساختهای اصلی و تحولات سیاسی را تسریع کرده است.
پس از پایان این رویداد، ناصر الخاطر، مدیر عامل مسابقات فیفا، انتظار دارد «تمرکز کشور از توسعه زیرساختها به گردشگری تغییر کند و شاید همان به سمتی که روسیه پس از جام جهانی 2018 رفت را قطر نیز در نظر داشته باشد.» مسکو پس از میزبانی این رویداد 14 میلیارد دلار اضافی به دست آورده بود، اما کاهش توریسم طولانی مدت، حتی قبل از شیوع بیماری همه گیر کووید، وجود داشت. تجربه آفریقای جنوبی، یکی دیگر از کشورهای میزبان، به همین ترتیب بوده است.
با این وجود، قطر آماده ریسکپذیری است و از حضور در کانون توجهات لذت میبرد.
آیاد آن را خلاصه کرد: «سرمایهگذاریهای مرتبط با جام جهانی به نوبه خود موقعیت کشور را به عنوان یک مرکز مهم ارتقا داده و مستحکم میکند. در قطر، این رویداد هیجان، شور و شوق و غرور ملی را برانگیخته است. همچنین بر روی ملتی بسیار جوان با سنتهای عمیق ذره بین قرار داده است. به هر حال، جام جهانی فوتبال 2022 اولین رویدادی در این مقیاس جهانی خواهد بود که تاکنون در جهان عرب میزبانی شده است.