کدام مدیران برای کدام سازمان ها مناسب اند؟ آیا همه مدیران یک سبک رفتار سیاسی دارند؟
همه آنچه مدیران می بینند، انجام می دهند و درباره آن ها تصمیم می گیرند، تحت تاثیر نقشه ای از جهان پیرامونی است که در سر دارند. این نقشه یا مدل ذهنی افراد، منحصر به خود آن هاست و از طریق تجربه ها و تعاملات آن ها شکل گرفته است. در نهایت همین مدل ذهنی منحصر به فرد است که سیاست های مدیران در سازمان را می سازد.
مدل ذهنی مدیران به دلیل اینکه آن ها تجربه های زیسته واحدی ندارند، با یکدیگر متفاوت است. درواقع تفاوت در تجربه های زیسته است که به شکل گیری مدل های ذهنی متفاوت و در نهایت سیاست های متفاوت کاری می انجامد. اما چطور باید فهمید هر مدیری با توجه به الگوی ذهنی اش از چه سبک رفتار سیاسی استفاده می کند؟
پنج رفتار سیاسی برای مدیران تعریف شده است که آگاهی از آن، هم برای مدیران و هم برای کارکنانشان سودمند است.
1.سنت گرا: این مدیران رفتار سیاسی را قبول ندارند و انجام نمی دهند، و به طور معمول به ساختارهای ساده و مکانیکی و عقلایی علاقه دارند. این مدیران بیشتر برای مدیریت ساختارهای تولیدی و سازمان های کوچک و متکی به فناوری های ساده مناسب اند. اغلب این مدیران با مدیران بالاتری که رفتار سیاسی دارند دچار تعارض می شوند.
2.محافظه کار: این مدیران رفتار سیاسی را قبول دارند اما خودشان تلاش می کنند رفتار سیاسی نداشته باشند. آن ها بیشتر به دنبال کردن اتفاق های سیاسی سازمان علاقه نشان می دهند. عدم مهارت سیاسی در این دسته از مدیران شاید دلیل عدم رفتار سیاسی آن هاست. آن ها می توانند با افزایش مهارت سیاسی مدیریت سازمان های پیچیده را برعهده بگیرند. این مدیران سعی می کنن درگیر تصمیم ها و مسائل سیاسی سازمان نشوند. اما از رخدادهای سیاسی سازمان باخبرند. برای سازمان هایی که ثبات محیطی نسبی دارند و جو سیاسی در آن ها بالا نیست، حضور این مدیران مفید است.
3.میانه رو: این مدیران رفتار سیاسی را قبول دارند و تا حدودی این رفتارها را از خود در سازمان نشان می دهند. به طور معمول این مدیران در دسته اصلاح طلب ها جای می گیرند. نقش آفرینی این مدیران در مسائل سیاسی سازمان به سمت های سازمانی و صنعتی آن ها هم مربوط است. اما این سبک از رفتار سیاسی این مدیران بیشتر به مدیران میانی تعلق دارد. کسانی که در مشاغل سازمانی به عنوان کمک کننده به تصمیم گیری مدیران ارشد حضور دارند و اغلب خودشان تصمیم گیرنده نیستند.
4.متبحر: این مدیران رفتار سیاسی را قبول دارند و به طور روزمره از آن در سازمان استفاده می کنند. سیاست ویژگی طبیعی زندگی سازمانی از نظر این مدیران است و رفتار سیاسی یک وظیفه اصلی از وظایف مدیریت. در سازمان های پیچیده با ساختارهای انعطاف پذیر حضور این مدیران و سبک رفتار سیاسی آن ها مفید است. آن ها به طور معمول شروع کننده تغییرات سازمانی اند. مدیرانی که این سبک رفتار سیاسی را دنبال می کنند در موقعیت های مختلف نقش های مختلف بازی می کنند و مثل آفتاب پرست در سازمان رفتار می کنند.
5.اقتدارگرا: این دسته از مدیران رفتار سیاسی را قبول ندارند اما در رفتارشان از تاکتیک ها و بازی های سیاسی استفاده می کنند. به طور معمول این مدیران دیگران را از رفتار سیاسی نهی می کنند اما خودشان این رفتار را انجام می دهند. اغلب این مدیران به دنبال کسب قدرت در سازمان اند و به طور معمول رفتارهای سیاسی نامشروع را در این مسیر، موجه می دانند. تعداد بالای مدیران با این سبک رفتار سیاسی برای سازمان مضر است و می تواند به عدم اعتماد در سازمان بینجامد. اما به طور معمول برای مشاغل خاص و صنایعی با محیط سیاسی، مدیرانی با این ویژگی رفتاری می توانند مناسب عمل کنند.
برای مطالعه بیشتر مقاله «ارائه مدلی به منظور شناسایی سبک رفتار سیاسی مدیران در بخش خصوصی» را بخوانید. این مقاله در تابستان سال جاری در نشریه مدیریت فرهنگ سازمانی منتشر شده است.