شرایط ناامن در سوریه چه تاثیری در نرخ تورم گذاشته است؟

اسیر شرایط

آینده نگر

سوریه از آغاز جنگ داخلی، طی یک دهه اخیر وضعیت اقتصادی وخیمی را تجربه می‌کند. پیش‌بینی می‌شود این کشور سال 2022 را هم به شکلی نامناسب به پایان برساند و تورمی 105 درصدی را از سر بگذراند. این تخمین از سوی گروه تحلیلی فیچ‌سولوشنز صورت گرفته‌است و گرچه پایین‌تر از تورم تخمینی 150 درصدی سال 2021 است، اما هنوز هم بسیار بالاتر از میانگین 57 درصدی طی ده سال اخیر است.

آخرین داده‌های به دست آمده از قیمت کالاهای پایه حاکی از این است که فشار تورمی در 3ماهه ابتدایی سال 22 اندکی کاهش پیدا کرده‌است که این مسئله تا حد زیادی ناشی از آثار پایه‌ای مطلوب است. برای مثال قیمت بازار موازی نان در آوریل 2022 به صورت سالانه رشدی 71.2 درصدی را نشان می‌داد که نسبت به میانگین 134.9 درصدی سال 2021 کمتر بود. قیمت سوخت در همین دوره مشابه 93.2 درصد رشد کرده‌بود که پایین‌تر از میانگین هولناک 245.3 درصدی سال 2021 بود.

البته این انتظار وجود دارد که این شرایط پایه‌ای مطلوب در نیمه دوم سال 2022 محو شود و تورم باز هم بالا رود. گرچه اعداد تورمی اخیر کاهش پیدا کرده‌اند، تورم‌های سال به سال، در ماه‌های پایانی سال 2022 به احتمال زیاد روندی افزایشی در پیش خواهد گرفت.

 

*ویران از داخل و خارج

افزایش تورم سوریه در نیمه دوم سال 2022 تا حدی ناشی از افزایش قیمت جهانی کالاها است که به دلیل جنگ روسیه و اوکراین آغاز شده‌است و در کنار تولیدات ضعیف کشاورزی در بخش شمال شرقی سوریه، ترکیب خطرناکی را ایجاد می‌کند. از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین، قیمت کالاهای مهمی مانند گندم و نفت در جهان به شدت بالا رفته‌است. در واقع از زمان آغاز جنگ تا امروز قیمت گندم و نفت به ترتیب 45 و 35 درصد افزایش یافته‌است. انتظار می‌رود اختلالات زنجیره تامین که به دلیل جنگ ایجاد شده‌اند، در کل سال 2022 باقی بمانند و قیمت کالاها را بالا نگه دارند. همین مسائل باعث می‌شوند قیمت‌های داخلی در سوریه هم بالا باقی بماند.

جدای از خشکسالی و مشکلات تولیدی محصولات کشاورزی در سوریه، بانک مرکزی این کشور هم وضعیت پیچیده‌ای برای تصمیم‌گیری دارد. این بانک در ماه آوریل نسبت رسمی هر دلار آمریکا به پوند سوریه را از 2500 به 2814 تغییر داد تا با کاهش ارزش ارز داخلی خود، به نرخ ارز بازارهای موازی که همان 3950 است، نزدیک‌تر شود. این مسئله فشار رو به پایین بیشتری را به پوند سوریه وارد خواهد کرد، زیرا بر کمک‌های خارجی و پول‌هایی که سوری‌ها از خارج کشور برای خانواده‌های خود می‌فرستند، تاثیر می‌گذارد.

از سوی دیگر کمک‌هایی که راهی سوریه می‌شد هم کاهش پیدا می‌کند. گرچه 55 کشور متعهد شدند که روی هم رفته 6.7 میلیارد دلار را در قالب کمک‌های بشردوستانه به سوریه در سال 2022 و 2023 اهدا کنند، در اوایل ماه می ‌بود که بعضی از مسئولان پذیرفتند که نمی‌توانند این انتظار را برآورده کنند. از سوی دیگر برنامه غذایی سازمان ملل متحد هم در ماه آوریل اعلام کرد که به دلیل محدودیت‌های بودجه‌ای، کمک به سوریه را کاهش خواهد داد. از سوی دیگر انتظار می‌رود ارز لبنان و ترکیه هم با افت ارزش بیشتری روبه‌رو شود و این مسئله روی ارزش ارز خارجی واردشده به سوریه تاثیر منفی خواهد گذاشت و در نهایت قیمت‌ها را بالا خواهد برد.

 تصمیمات اخیر بانک مرکزی سوریه مبنی بر سخت‌تر کردن سیاست‌های پولی تاثیر زیادی بر جهتی که تورم در پیش گرفته نخواهد گذاشت. این بانک در ماه آوریل حداقل نرخ بهره سپرده‌ها را از 7 به 11 درصد رساند. این تغییر شانس زیادی در مهار فشار تورمی نخواهد داشت، زیرا مسیر حرکت آن به سوی عرضه پولی ضعیف و توسعه نیافته است. سطوح پایین یکپارچگی مالی، یعنی دسترسی محدود به اعتبار برای عمده شهروندان سوریه، و از سوی دیگر نرخ بهره منفی به معنای کاهش سپرده در بانک‌ها است.

پیش‌بینی می‌شود که در سال 2022 نرخ بهره افزایش دیگری پیدا نکند. مقامات بانک مرکزی اخیراً اعلام کرده‌اند که قصد وارد کردن شوک به نظام بانکی را ندارند، زیرا این مسئله سیاست‌های پولی و هزینه استقراض را به شکلی مخرب تغییر می‌دهد و جلوی سرمایه‌گذاری مولد در سوریه را می‌گیرد.