شی و افزایش توامان احتمال شکست و سطح انتظارات

اشتباه تاکتیکی مقامات چینی

ترجمه: نسیم بنایی، آینده نگر/ اکونومیست

یک مورد مطالعاتی خوب برای سوءمدیریت انتظارات. با اعلام سفر نانسی پلوسی به تایوان، مسئولان چین که این جزیره را بخشی از کشور خود می‌دانند، به او هشدار دادند «اگر جرئت کند و به این کشور بیاید، باید انتظار هرچیزی را داشته باشد.» وزیر دفاع چین هم تهدید کرد که ارتش این کشور «بیکار نخواهد ماند.» خود شی جین‌پینگ هم در گفت‌وگو با جو بایدن، واکنشی جدی‌تر نشان داد: «آن‌هایی که با آتش بازی می‌کنند، با آتش هم نابود خواهند شد.»

این واکنش‌ها، ملی‌گرایان چین را به هیجان آورد. بسیاری از آن‌ها انتظار داشتند هواپیمای حامل پلوسی در هوا سرنگون شود. اما این هواپیما در کمال صحت و سلامت در این جزیره فرود آمد. از زمانی که پلوسی تایوان را ترک کرده‌است، چین مشغول شلیک موشک به سمت تایوان است که عملی بی‌سابقه به حساب می‌آید. جدای از آن کشتی‌های نظامی و هواپیماهای جنگی هم از خط میانه تنگه تایوان عبور کرده‌اند و مانوورهای بزرگ‌مقیاس در فضای اطراف این جزیره برگزار شده‌است. این‌طور به نظر می‌رسد که چین در حال تمرین برای محاصره تایوان است. از سوی دیگر چین تحریم‌های اقتصادی و تعلیق مذاکرات با آمریکا را هم در حیطه‌های گوناگونی در دستور کار قرار داده‌است که شامل مراودات نظامی هم می‌شود. با این همه، هنوز بسیاری از ملی‌گرایان راضی نشده‌اند. آن‌ها به تلخی این شوخی را مطرح می‌کنند که کمیته‌های محلی در مقابله با کووید رویکردی جدی‌تر از وزارت خارجه دارند، چون وقتی این کمیته‌ها به کسی بگویند وارد جایی نشود، آن فرد نباید وارد آنجا شود.

این بحران در دوره‌ای بسیار حساس برای شی اتفاق افتاده‌است. چند ماه بعد کنگره حزب کمونیست چین برگزار می‌شود و او انتظار دارد که برای سومین دوره رهبری این کشور را در اختیار بگیرد و هنجارهای معاصر در این کشور را از بین ببرد. خروجی این بحث‌ها هرچه باشد، در نهایت شی و دیگران رهبران حزب کمونیست چین باید هرچه سریع‌تر تصمیماتی مهم بگیرند: درباره اینکه چه کسی در مصدر قدرت در کنار او خواهد بود و چه اولویت‌هایی در دستور پیگیری قرار دارند که شامل مسئله تایوان هم می‌شود.

در ابتدای سال جاری، در کنار چالش‌های فراوان دیگر، گمانه‌های فراوانی درباره میزان مخالفت با شی در میان اعضای بلندپایه حزب زده می‌شد و میزان تاثیری که این مسئله روی برنامه‌های او برای ماندن در قدرت دارد. هم آن موقع، هم اکنون، شواهد قابل قبولی برای این مسئله وجود نداشت که برنامه‌های او قابل مخل شدن هستند. با این‌حال شی نمی‌تواند بدون حمایت دیگر اعضای ارشد حزب، رهبری اثربخشی داشته باشد. بعضی از متخصصان سیاست داخلی چین می‌گویند اگر کسی از عملکرد شی راضی نباشد، حتی اگر او بر مسند قدرت هم بماند نمی‌تواند سیاست‌هایی را که در نظر دارد، با قدرت اجرا کند.

 

*سرگیجه چینی

قطعاً شی ترجیح می‌دهد که شرایط ثبات بیشتری داشته باشد. چین سال بسیار سختی را سپری کرده که بخش عمده‌ای از این سختی ناشی از سیاست‌هایی است که خود شی ایجاد کرده‌است. اقتصاد با مشکلات فراوانی روبه‌رو است که این مسئله تا حد زیادی ناشی از سیاست بدون کووید شی است. حالا که گونه‌های پیچیده‌تر این ویروس با قدرت انتقال بیشتر ظهور کرده‌اند، تداوم اجرای این سیاست دشوارتر هم شده‌است. میزان بالای کنترل دولت، مردم را هم به دردسر انداخته است. از سوی دیگر حمایت چین از روسیه در زمینه حمله به اوکران، تنش موجود بین چین و دنیای غرب را افزایش داده‌است.

حالا به این فهرست بحران تایوان را هم اضافه کنید. چالش اصلی پیش روی شی ضعیف جلوه نکردن است، زیرا او خود را نماد قدرت در کشور جاانداخته‌است و به طور کامل بر نیروهای مسلح چین سلطه دارد. از سوی دیگر پیوند زدن تایوان به خاک اصلی چین هم یکی از اهداف او عنوان شده‌است. از سوی دیگر شی به هیچ‌وجه در وضعیتی نیست که یک درگیری نظامی تمام‌عیار با آمریکا به راه بیندازد زیرا این مسئله بیش از پیش ثبات اقتصادی چین را کاهش دهد. البته نباید فراموش هم کرد که علیرغم رشد خیره‌کننده قدرت نظامی چین، این احتمال وجود دارد که آمریکا در این جنگ پیروز از میدان خارج شود و نه تنها شی، بلکه کل حزب کمونیست چین در خطر قرار بگیرد.

به طور کل شی با بالا بردن انتظارات در مورد مسئله تایوان، تنها برای خود مشکل می‌خرد. ملی‌گرایان چینی که دائماً به تلویزیون پروپگاندای چین گوش می‌دهند درکی غیرواقع‌گرایانه از سیاست خارجه دارند. البته شی هم گفته‌است که مسئله تایوان را نمی‌توان به نسل‌های آینده واگذار کرد. با این‌حال واکنش او به سفر پلوسی، قطعاً مردم تایوان را بیش از پیش از چین دور و به آمریکا نزدیک کرد.