وجود محدودیت های سیاسی و اقتصادی در کشورهای درحال توسعه عامل دافعه و وجود آزادی های سیاسی واقتصادی در کشورهای توسعه یافته از جمله آمریکا، عامل جذب بسیاری از نخبگان به این کشورها بوده است.
مهاجرت نخبگان از حادترین مشکلات در کشورهای درحال توسعه به ویژه ایران است. نیم قرن از طرح این عبارت در سپهر اقتصادی و اجتماعی ایران می گذرد و این پدیده در پژوهش های دانشگاهی، بارها مورد بررسی قرار گرفته است.
یک بررسی ایرانی در سال 99، با نمونه گیری از دانشجویان دانشگاه شریف و علم و صنعت، پدیده مهاجرت نخبگان و دلایل بروز آن را بررسی کرده است. پژوهشگران می گویند بین فرصت های شغلی، امنیت مالی، نظام آموزشی کارآمد، امکانات پیشرفته پزشکی و بهداشتی، اصرار اعضای خانواده، طبقه اجتماعی بالاتر، امنیت و فضای آزاد اجتماعی و امید به آینده با نگرش دانشجویان به پدیده مهاجرت رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد.
پژوهشگران در مقاله اثر آزادی اقتصادی، سیاسی و مدنی بر مهاجرت، از عدم کارآیی روش های سنتی و فرسوده برای حفظ نیروی انسانی خبر داده اند. این پژوهشگران می گویند برای حفظ و نگهداری نخبگان باید محیطی امن و مناسب را برای آنان فراهم کرد و تنها با ایجاد چنین محیطی است که می توان جامعه را به سمت پویایی حرکت داد. وجود محدودیت های سیاسی و اقتصادی در کشورهای درحال توسعه عامل دافعه و وجود آزادی های سیاسی واقتصادی در کشورهای توسعه یافته از جمله آمریکا، عامل جذب بسیاری از نخبگان به این کشورها بوده است.
هم چنین یک بررسی با عنوان «علل مهاجرت نخبگان ایرانی به دانشگاه های آمریکا» از اثرگذاری ساخت اجتماعی ایران و مهاجرت نخبگان می گوید و اینکه بین این دو پدیده، رابطه ای مستقیم برقرار است. بررسی های دیگر به دلایل اقتصادی و اجتماعی که زمینه ساز تشدید مهاجرت جوانان و دانشجویان ایرانی می شود پرداخته اند و در نهایت بر وجود سیاست های بلندمدت برای حفظ نخبگان در کشور صحه گذاشته اند.
با این وجود، روند مهاجرت از ایران در یک سال گذشته شدت گرفته است. آخرین پیمایش های انجام شده در سال گذشته نشان می دهد میل به مهاجرت در جامعه ایران در میان دانشجویان و جامعه آکادمیک، بیش از 65 درصد است و مهم تر اینکه، میل به مهاجرت در استارتاپ ها به 63 درصد رسیده است. هم چنین آمار منتشر شده در گزارش رصدخانه مهاجرت ایران می گوید کشورهای امارات متحده عربی با ۵۴ هزار نفر، ایالات متحده آمریکا با ۳۸۷ هزار نفر، آلمان با ۱۵۲ هزار نفر، ترکیه با ۸۴ هزار نفر، انگلستان با ۸۳ هزار نفر پنج مقصد اول مهاجران ایرانی در جهان است.
برای مطالعه بیشتر مقاله «بررسی نگرش دانشجویان به پدیده مهاجرت، مورد مطالعه دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف و علم و صنعت» را بخوانید. این مقاله در بهار سال 1399 در نشریه جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای منتشر شده است. هم چنین مقاله اثر آزادی اقتصادی، سیاسی و مدنی بر مهاجرت با تاکید بر مهاجرت نخبگان در این زمینه خواندنی است. این مقاله در نشریه مجلس و راهبرد در بهار سال 93 منتشر شده است.