در ماه های گذشته وزیر نفت اعلام کرد ایران به فناوری جداسازی هلیوم دست یافته است اما اطلاعات بیشتری در این باره منتشر نشده است.امیدواریم گفته های مسئولان در این باره شعار و نمایش نباشد.
1.عقب ماندن ایران در سرمایه گذاری در صنایع نفت وگاز از پیامدهای تحریم است. در همه کشورهای جهان در این صنایع سرمایه کلان به طور کامل از داخل تامین نمی شود. به طور معمول این صنایع در همه کشورها با جذب سرمایه گذار خارجی تامین می شود. در کشورهای حوزه خلیج فارس، شرکت های آمریکایی فعالانه در زمینه استخراج نفت و گاز فعالیت می کنند. تنها در قطر این شرکت ها 4 مجموعه برای استخراج هلیوم راه اندازی کرده اند. اما ایران در سال های گذشته نتوانست به دلیل تحریم ها از سرمایه خارجی برای توسعه صنایع نفت وگاز استفاده کند.
2.در چند سال اخیر بسیاری از سرمایه گذاران داخلی هم از ایران مهاجرت کردند. نکته دیگر اینکه نفت وگاز ایران دولتی است و سرمایه گذار خصوصی نمی تواند به طور کلان در این صنایع سرمایه گذاری کنند. بخش خصوصی در صنعت نفت وگاز در صنایع پایین دستی فعال است.
3.ماشین آلات و دستگاه ها در صنعت نفت وگاز ایران قدیمی است. فناوری که در این صنایع استفاده می کنیم، فناوری 3 تا 4 دهه پیش است. برای بالا بردن نسبت بهره وری برداشت از چاه های نفت وگاز به فناوری های تازه نیاز داریم چراکه با قدیمی تر شدن چاه ها برداشت از آن سخت تر می شود. تحریم باعث شده در این زمینه هم عقب بمانیم.
4.نگاه ما در ایران به صنعت گاز، محدود به گاز طبیعی است. یعنی گازی که در خانه ها می سوزانیم. این درحالی است که مشتقات گاز در بازارهای جهانی با ارزش افزوده بالا به فروش می رود. متاسفانه ما فناوری جداسازی یا مایع سازی در صنعت گاز را در اختیار نداریم و دانش فنی ما محدود به جداسازی 2 تا 3 مورد از مشتقات گاز از جمله بوتان، آن هم با خلوص بسیار پایین است. از مهم ترین مشتقات گاز هلیوم است که در ذخایر جنوبی کشور در میدان آرش وجود دارد اما ما موفق به جداسازی آن نشده ایم. در ماه های گذشته وزیر نفت اعلام کرد ایران به فناوری جداسازی هلیوم دست یافته است اما اطلاعات بیشتری در این باره منتشر نشده است. ما می دانیم که در صنعت گازهای فشرده در دانشگاه شریف به فناوری مایع سازی گاز رسیده ایم اما بحث اصلی فیلتراسیون است که پتنت های آن در اختیار 2 تا 3 شرکت آمریکایی و فرانسوی است. به این ترتیب، دسترسی ایران به دانش فنی در این زمینه می تواند کشورمان را به صادرکننده آن تبدیل کند. امیدواریم گفته های مسئولان در این باره شعار و نمایش نباشد.