روابط اقتصادی با ترکیه ضامن روابط صلح آمیز سیاسی است

همسایگان رقیب

جنگ سوریه، تحولات قره باغ، جنگ عراق و ... در تاریخ ایران و ترکیه همیشه رقیب بوده اند. اما روابط اقتصادی بین دو کشور به اندازه ای قوی بوده که بسیاری از تنش ها را به حاشیه رانده است.

 ایران نزدیک به 40 درصد از واردات نفت خام ترکیه را تامین کرده است. بیش از یک پنجم از تجارت زمینی ایران از مسیر ترکیه عبور می کند و ترکیه دروازه ایران به سمت اروپاست. بهار عربی رقابت بین ایران و ترکیه را در منطقه تشدید کرد اما نیاز ترکیه به انرژی و منابع عظیم نفت وگاز طبیعی ایران عامل مهمی در افزایش همکاری های 2 کشور بود. ایران پس از روسیه تامین کننده گاز طبیعی ترکیه است و منبعی مهم در تامین نفت خام برای این کشور به شمار می رود.

ترکیه پنجمین مقصد صادرات غیرنفتی ایران است و از  صادرکنندگان بخشی از محصولات کشاورزی و ماشین آلات به ایران به شمار می رود. حجم تجارت ایران از یک میلیارد دلار در سال 2002 به بیش از 16 میلیارد دلار در سال 2011 رسیده است. در سال 2020 ایران تنها 419 میلیون دلار ماشین آلات به ترکیه صادر کرده است. پلاستیک، تجهیزات الکتریکی، الیاف دست ساز، تنباکو، کاغذ و مقوا، روغن های گیاهی و چربی های حیوانی، در کنار محصولات شیمیایی و آهن و فولاد از دیگر کالاهای صادراتی یاران به ترکیه در سال 2020 بوده است.

در سال 2021، هفت میلیارد دلار سرمایه از ایران در بخش املاک و مستغلات ترکیه سرمایه گذاری شده است. شهروندان ایرانی در سال 2020 با خرید بیش از هفت هزار و 189 خانه، در جایگاه نخست خریداران مسکن در ترکیه قرار گرفتند. ایرانیان هم چنین در سال 2021 این رتبه را حفظ کردند و در چهار سال گذشته بیش از 2 هزار و 721 شرکت در ترکیه تاسیس کردند. گفته می شود ایرانیان از سال 2018 تا 2020، 16 هزار و 242 خانه در ترکیه توسط ایرانیان خریداری شده است.

روابط اقتصادی ایران و ترکیه، روابط سیاسی 2 کشور را هم بهبود بخشیده است. هر زمان روابط اقتصادی دو کشور کاهش یافته، رقابت های منطقه ای و ژئوپلیتیکی شان بیشتر شده است. بنابراین باید گفت، روابط اقتصادی نقش مهمی در روابط صلح آمیز سیاسی با همسایگان بازی می کند.

برای مطالعه بیشتر مقاله «بررسی متغیرهای تاثیرگذار بر روابط دو کشور ایران و ترکیه» را بخوانید. این مقاله در نشریه پژوهش ملل در اردی بهشت ماه سال 1401 منتشر شده است.