فقر با نمره های پایین در درس ریاضی و خواندن ارتباط دارد. چراکه نوجوانان در محیط های خانوادگی زندگی می کردند که از تحریک های شناختی و حمایتی کمی برخوردار بودند.
از بین ۴۰ داوطلب برتر کنکور سال جاری، تنها ۲ نفر، یکی در مدرسه دولتی و دیگری در مدرسه نیمهدولتی درس خوانده بودند. ۲۹ داوطلب یا به بیان دیگر ۷۲ درصد از کل رتبههای برتر در مدارس استعدادهای درخشان تحصیل کردهاند. پس از مدرسه استعدادهای درخشان، سهم مدارس غیرانتفاعی از رتبه های برتر کنکور بیش از دیگر رقبایش بود. این مدارس ۲۳ درصد از داوطلبان را برای ماراتن کنکور امسال آماده کردهاند، آن هم با دریافت هزینه های سرسام آور.
اثر شرایط اقتصادی و تحصیل دانش آموزان در مدارس غیر دولتی، از سال ها پیش در آزمون ورودی دانشگاه خودنمایی کرده است. ایسنا در سال 98 نوشت «تحصیل بیش از ۷۰ درصدی نفرات برتر کنکور در مدارس خاص دولتی و غیردولتی زنگ خطر به محاق رفتن عدالت آموزشی را دوباره به صدا در آورد».
هم چنین روزنامه فرهیختگان در همان سال اعلام کرد «بیش از ۷۰ درصد رتبههای برتر کنکور امسال در رشتههای ریاضی، تجربی و انسانی دانشآموزان سمپاد هستند. سهم غیرانتفاعیها ۱۴ درصد و نمونه دولتیها ۱۳ درصد است. ۹۱ درصد نفرات برتر شهرستانی در مدارس سمپاد درس خواندهاند و تنها ۹ درصد آنان در مدارس غیرانتفاعی و دولتی تحصیل کردهاند. 66 درصد دانشآموزان تهرانی که جزو نفرات برتر کنکور ۹۸ هستند در مدارس غیرانتفاعی و نمونه دولتی درس خواندهاند و ۳۳ درصد آنان دانشآموزان مدارس سمپاد هستند».
گذشته از نقدهای انجام شده در سال های اخیر به وضعیت نظام آموزشی در ایران، اثر فقر و وضعیت اقتصادی بر نمره های دانش آموزان بارها در پژوهش ها مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهشگران می گویند ثروت خانواده ها بر بهبود رتبه دانش آموزان اثر می گذارد، اما فقر خانوارها هم به عقب ماندن بیشتر فرزندانشان می انجامد.
یک تحقیق در این زمینه پس از بررسی 1200 نوجوان 12 تا 14 ساله می گوید فقر با نمره های پایین در درس ریاضی و خواندن ارتباط دارد. چراکه نوجوانان در محیط های خانوادگی زندگی می کردند که از تحریک های شناختی و حمایتی کمی برخوردار بودند. هم چنین مطالعاتی که در مورد روابط میان آموزش و پرورش و درآمدها و نابرابری ها در خانواده انجام شده نشان می دهد هر اندازه سطح درآمدها بالاتر می رود، نمره های آموزش پیشرفت های تحصیلی هم بیشتر می شود. این یعنی سطح تحصیل کودکان و نوجوانان با درآمد خانواده آنان رابطه مستقیمی دارد.
پژوهشگران می گویند تورم، گرانی، رکود و ناپایداری اقتصادی اثر عمیقی بر جنبه های فردی و فرهنگی نسل جوان دارد و رابطه وضعیت اقتصادی بر تحصیل و نمره های دانش آموزان بخشی از آن است. در این شرایط، ایجاد سازوکارهای حمایتی و توسعه بیمه ها از مهم ترین کارهایی است که می تواند به شکل جدی از خانواده ها برای تامین حداقل های زندگی و احساس امنیت نسبت به آینده حمایت کند.
برای مطالعه بیشتر مقاله «بررسی ارتباط بین اقتصاد و شکوفایی استعداد دانش آموزان یک کشور» را بخوانید. این مقاله در نشریه مطالعات نوین بانکی در بهار سال جاری منتشر شده است.