تولید بدون کارخانه استراتژی در فضای کسب وکار است. در این استراتژی کارخانه در فرایند تولید حذف نمی شود بلکه، میزان مشکلات ناشی از کارخانه داری برای صنعتگران به کمترین سطح می رسد. در این استراتژی از منابع و دیگر امکانات که خارج از کارخانه موجود است، برای رسیدن به مزیت های رقابتی تولید استفاده می شود.
نزدیک به پنج سال پیش بود که دونالد ترامپ جنگ تجاری علیه چین را کلید زد. تعرفه واردات کالا از اژدهای زرد به آمریکا افزایش یافت و این آغازی بر نبردی طولانی بین دو اقتصاد بزرگ جهان بود. اما جنگی که ترامپ آن را آغاز کرد، برای شرکت های آمریکایی بدون هزینه نبود. از جمله این شرکت ها اپل بود که بخشی از کالای مورد نیاز برای تولید آیفون را از چین وارد می کرد. افزایش تعرفه واردات از چین، به زیان اپل تمام می شد. پاسخ ترامپ اما چه بود؟ او در توییتر نوشت «اگر شرکت اپل می خواهد از تبعات تعرفه های دولت آمریکا علیه کالاهای وارداتی چینی در امان بماند، باید محصولات خود را در داخل آمریکا تولید کند». پاسخ مدیران اپل به ترامپ، اشاره به استراتژی تولید بدون کارخانه بود.
بدون کارخانه می توان تولید کرد؟
تولید بدون کارخانه استراتژی در فضای کسب وکار است. در این استراتژی کارخانه در فرایند تولید حذف نمی شود بلکه، میزان مشکلات ناشی از کارخانه داری برای صنعتگران به کمترین سطح می رسد. در این استراتژی از منابع و دیگر امکانات که خارج از کارخانه موجود است، برای رسیدن به مزیت های رقابتی تولید استفاده می شود.
تولید بدون کارخانه فرصتی مناسب برای رونق بخش خصوصی و رشد بنگاه های کوچک اقتصادی است. در این روش بدون نیاز به سرمایه گذاری عمده، با استفاده از امکانات و زیرساخت های موجود، می توان تولید کرد. یا تغییر نگرشی که به تازگی در سیاست های اقتصادی رخ داده، فرصت مناسبی برای تولیدکنندگان فراهم شده تا با ایجاد ارزش افزوده در صنعت و کنترل قیمت تمام شده برای مصرف کننده، از مزیت های رقابتی بهره مند شوند. اما چطور؟ زمانی که محصولی در بنگاه های اقتصادی کوچک تولید می شود، یعنی میزان سرمایه، تجهیزات وامکانات به کار رفته برای انجام فرایند تولید، کم بوده است. برخی از تولیدکنندگان از ظرفیت سایر واحدهای تولیدی برای عرضه محصول استفاده می کنند. در این روش صاحبان برند و یا کسانی که مالکیت یک محصول را در اختیار دارند، سفارش ساخت آن کالا را به کارخانه ای دیگر می دهند. امروزه بسیاری از کشورها برای کاهش قیمت تمام شده، سفارش تولید محصول خود را به کشوری می دهند که در تولید تخصص بیشتر و نیروی انسانی ارزان تری دارد.
اما کاهش هزینه، تنها دلیل توسعه تولید بدون کارخانه نیست. تحقیق و توسعه، قابلیت نوآوری، ادغام زنجیره های تامین، سرمایه انسانی، شبکه های مشارکتی، خدمات و شایستگی های محیطی و انعطاف پذیری از دیگر نکاتی است که به رقابتی تر شدن محصولات می انجامد.
برای مطالعه بیشتر مقاله «تولید بدون کارخانه» را بخوانید. این مقاله در نشریه پژوهش های علوم مدیریت در بهار 1401 منتشر شده است.