انتظارات درباره نرخ ارز، از متغیرهای مهم اثرگذار بر بخش حقیقی و پولی اقتصاد است. عدم در نظر گرفتن فروض صحیح درباره شکل گیری انتظارات نرخ ارز در بحث های نظری و عملی از جمله سیاست گذاری ها و تنظیم بودجه، پیامدهای غیرقابل جبرانی به دنبال دارد.
باوجود اهمیت فراوان نرخ ارز برای سرمایه گذاران، تاجران، بنگاه های اقتصادی و سیاستگذاران، میزان دانش ما درباره نحوه شکل گیری باورهای فردی در مقابل کسب اخبار در این زمینه بسیار محدود است. نوسان های نرخ ارز در سال های 98 تا 1400 و آشفتگی بازار ارز حاکی از این است که افراد در مقابل اخباری که به دست می آورند به طور شتابزده و با بیش واکنشی رفتار می کنند. باتوجه به این شواهد، پاسخ به این پرسش بسیار مهم است: عوامل اقتصادی در مقابل دریافت اطلاعات جدید درباره مقادیر نرخ ارز چگونه واکنش نشان می دهند؟
بسیاری در گذشته تصور می کردند آزمایش تنها در علوم طبیعی معنا دارد و آزمون نظریه ها بسیار مشکل و حتی ناممکن است. اما در دهه های اخیر، اقتصاددان ها انجام آزمایش هایی روی رفتار انسان و عوامل اثرگذار بر آن را آغاز کرده اند. در علم اقتصاد اینطور فرض شده که رفتار انسان برخاسته از دانش، اطلاعات، تجربه و انتظاراتی است که افراد دارند. انتظارات درباره نتایج آتی یکی از موارد کلیدی است که علوم اجتماعی و اقتصادی را از علوم طبیعی متمایز می کند.
انتظارات درباره نرخ ارز، از متغیرهای مهم اثرگذار بر بخش حقیقی و پولی اقتصاد است. عدم در نظر گرفتن فروض صحیح درباره شکل گیری انتظارات نرخ ارز در بحث های نظری و عملی از جمله سیاست گذاری ها و تنظیم بودجه، پیامدهای غیرقابل جبرانی به دنبال دارد.
پژوهشگران ایرانی با توجه به امکان انجام آزمایش رفتار انسان، چگونگی شکل گیری انتظارات در مواجه با مقادیر جدید نرخ ارز را بررسی کرده اند. یافته های آنان نشان می دهد افراد با توانایی شناختی متفاوت، رفتاری مشابه را در بازار ارز دنبال می کنند. پژوهشگران می گویند واکنش های هیجانی در بازار ارز تنها در میان افراد با توانایی پایین در جمع آوری و پردازش اطلاعات مشاهده نمی شود و رفتاری فراگیر در میان تمامی افراد جامعه است.
پژوهشگران توصیه کرده اند بانک مرکزی نوسانات نرخ ارز را محدود کند تا انتظارات افراد کنترل شود. آن ها می گویند با محدودیت نوسانات نرخ ارز، افراد می توانند روند نرخ ارز را دنبال کنند و این از نوسان های بعدی ناشی از انتظارات در بازار ارز و عرضه و تقاضاهای نابخردانه جلوگیری می کند.
برای مطالعه بیشتر مقاله «نحوه شکل گیری انتظارات نرخ ارز؛مطالعه آزمایشگاهی» را بخوانید. این مقاله در نشریه پژوهش های اقتصادی ایران در بهار 1401 منتشر شده است.