حتی در آلمان که یکی از کوتاهترین ساعات کاری هفتگی در اروپا را دارد هم ظاهراً تقاضا برای امتحانکردن برنامه کاری چهار روز در هفته وجود دارد
آینده نگر/ منبع: بلومبرگ، گلوباند میل
بحث در مورد چهارروزهشدنِ هفته کاری در نقاط زیادی از جهان جریان پیدا کرده است. برخی شرکتها تصمیم گرفتند آن را به صورت محدود آزمایش کنند و بعداً در موردش تصمیم قطعی بگیرند. البته اکثر این شرکتها در اروپا قرار دارند. به همین خاطر وقتی اعلام شد که در کالیفرنیا هم ممکن است این برنامه به صورت آزمایشی اجرا شود، توجه رسانهها بیشتر از قبل به این موضوع جلب شد. گفته میشود مهمترین شرکتهایی که این آزمایش را شروع کردهاند سیسکو و یونیلِور هستند.
با این حال، وقتی بحث به گسترشیافتن این برنامه آزمایشی برسد، تردیدها دربارهاش بالا میگیرد. یک نظرسنجی که توسط موسسه گارتنر در اواخر ماه آوریل انجام شد نشان داد که تنها ۶ درصد از مدیران ارشد شرکتها واقعاً میخواهند چنین برنامهای را به صورت آزمایشی به اجرا دربیاورند. آنها درپشت قضیه معتقدند که اگر حقوق کارکنان را بالا ببرند یا مرخصی بیشتری در اختیارشان بگذارند یا انعطافپذیری در برنامه کاری آنها را بیشتر کنند، جلب رضایت کارکنان راحتتر خواهد بود.
با این حال، شرکت مهمی مثل سیسکو هم هست که فعلاً برنامه چهار روز کار در هفته را در بخش منابع انسانی خود به صورت آزمایشی شروع کرده و قصد دارد آن را طی دو بازه هشت هفتهای ادامه بدهد. در فاز اول، چهار روز کار در هفته، آن هم به صورت روزانه ده ساعت، انجام خواهد گرفت. در بازه دوم، کارکنان میتوانند هر یک جمعه درمیان تعطیلی داشته باشند. سیسکو قصد دارد از این طریق به جمعآوری اطلاعات در مورد بازدهی کارکنان بپردازد و از خود آنها هم در این مورد نظرسنجی کند.
کشورهایی مانند بلژیک، ایسلند، اسکاتلند، ولز، سوئد و اسپانیا در حال آزمایش این سیستم جدید به شکلهای مختلف هستند و موقعیت امتحانکردن کار چهار روز در هفته را را در اختیار کارکنان قرار دادهاند. مثلاً در بلژیک، به انتخاب خودتان میتوانید پنج روز در هفته کار کنید یا اینکه کار پنج روز را در چهار روز (با ساعات طولانیتر) انجام بدهید.
ایسلند هم در فاصله سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ در حال آزمایش الگوی مشابهی بود و حدود ۲۵۰۰ نفر در مرحله آزمایشی این برنامه شرکت کردند. حالا ۸۶ درصد از کارکنان در این کشور میتوانند در صورت تمایل به کار چهار روز در هفته روی بیاورند. در سوئد این روش به صورت آزمایشی در سال ۲۰۱۵ انجام شد اما نتایج متناقضی به دست داد و درنتیجه ادامهیافتنش با مشکل مواجه شد. اسپانیا جزو کشورهایی در اروپاست که قصد دارد این برنامه را به صورت آزمایشی به زودی اجرا دربیاورد. در آلمان که یکی از کوتاهترین ساعات کاری هفتگی در اروپا را دارد هم ظاهراً تقاضا برای امتحانکردن برنامه کاری چهار روز در هفته وجود دارد.
در خارج از اروپا نیز برنامههای مشابه به خصوص از زمان وقوع بحران کرونا مورد توجه قرار گرفته است. مثلاً در کانادا، برخی شرکتها برنامه کاهش بیست درصدی حقوق به همراه تعطیلی یک روزِ اضافه در هفته را برای کارکنان در نظر گرفتند. این کار درواقع اقدامی برای کاهش هزینهها و دوامآوردن در دوران کرونا بود. اما حتی وقتی اوضاع بهتر شد هم برخی از کارکنان ترجیح میدادند همین روش را ادامه بدهند. این سرآغازی بوده برای اجرای آزمایشی برنامه کار چهار روز در هفته.
دکتر کلمنتین فان افنتره استادیار اقتصاد در دانشگاه تورنتو در این خصوص میگوید: «بازده کاری در جریان کارِ چهار روز در هفته کم نمیشود و بلکه زیاد هم میشود. علتش احساس سلامت و شادی بیشتر در کارکنان است که بر اثر همان یک روز تعطیلی اضافه ایجاد میشود.»
برخی موانع پیش روی اجرای این برنامه را میتوان اختلالهایی دانست که در محیط کار و بین اعضای تیمها ممکن است پیش بیاید. احتمالش هست که کارکنانی که چهار روز کار در هفته را انتخاب میکنند، در قیاس با کارکنان دیگر به عنوان نیروهای درجه پایینتر به نظر بیایند و تعهدشان به کار زیر سوال برود.
این مسئله به خصوص ممکن است زنان را بیشتر تحت تاثیر قرار بدهد؛ چون برخی از آنها به دلیل مسئولیتهای خانوادگی بیشتر به کار چهار روز در هفته تمایل نشان خواهند داد. دکتر فان افنتره در این خصوص میگوید: «انعطافپذیری ساعات کاری قطعاً برای زنان بیشتر از مردان اهمیت دارد. به همین دلیل است که بحث کار چهار روز در هفته باید اول کارشناسی شود و بعد به اجرا دربیاید. در غیر این صورت، نابرابری جنسیتی در محیط کار و قضاوتهای ناشی از آن بسیار بیشتر از حد انتظار خواهد بود.»