چشم انداز فائو از شرایط تولید مواد غذایی در ایران چگونه است؟
در شرایطی که به نظر نمی رسد آتش جنگ روسیه و اوکراین به این زودی ها خاموش شود و در حالی که هر روز تورم در بسیاری از کشورها از آمریکا گرفته تا مصر و... در حال جهش است؛ سازمان سازمان خواربار و کشاورزی مللمتحد (فائو) نسبت به چشم انداز بازار جهانی غذا هشدار جدی داده است. در گزارش جدید این سازمان که هر۶ماه یکبار منتشر می شود آمده است صورتحساب جهانی واردات مواد غذایی در سال جاری در مسیر شکستن رکورد ۸/۱تریلیون دلاری قرار دارد اتفاقی که به دلیل افزایش عجیب قیمت مواد غذایی در جهان رخ داده است.
بر اساس برآوردهای این گزارش انتظار میرود هزینههای واردات غذا نسبت به ۲۰۲۱ تا ۵۱ میلیارد دلار افزایش یابد که از این مقدار ۴۹میلیارد دلار منعکس کننده افزایش قیمتهاست. همچنین براساس برآوردهای فائو، انتظار میرود تولید جهانی غلات اصلی برای نخستینبار در طول چهار سالگذشته در ۲۰۲۲ کاهش پیدا کند و مصرف جهانی غلات نیز برای نخستینبار در طول بیست سالگذشته با کاهش مواجه شود، با اینوجود انتظار نمیرود مصرف مستقیم غذا توسط انسان تحتتاثیر قرار بگیرد، چراکه کاهش در مصرف کل ناشی از کاهش مصرف گندم، غلات سخت و برنج بهعنوان غذای دام خواهد بود.
از سوی دیگر، ذخایر جهانی گندم در سالجاری افزایش خواهد یافت که علت اصلی آن انتظار انباشت ذخایر در چین، روسیه و اوکراین است. تولید و مصرف جهانی ذرت در سالجاری به رکوردهای جدیدی خواهد رسید، چراکه انتظار میرود تولید اتانول در برزیل و ایالاتمتحده و تولید صنعتی نشاسته در چین افزایش یابد. بهعلاوه، فائو انتظار دارد مصرف جهانی روغنهای نباتی از تولید سبقت بگیرد؛ با وجودیکه احتمال سهمیهبندی تقاضا وجود دارد.
چشمانداز بازار غذای ایران
اما برای ایران چه شرایطی حکم فرما خواهد بود؟ جالب این است که باوجود چشم انداز نگران کننده نسبت به وضعیت آب در ایران فائو شرایط مثبتی را برای ایران در نظر گرفته است. فائو پیش بینی می کند تولید غلات ایران در ۲۰۲۲ نسبت به سال گذشته با افزایش قابل ملاحظه ای روبه رو باشد، به طوری که تولید غلات از ۳/ ۱۴میلیون تن ۲۰۲۱ در ۲۰۲۲ به ۲/ ۱۹میلیون تن خواهد رسید. این نهاد همچنین پیشبینی کرده است واردات غلات ایران در سالزراعی ۲۳-۲۰۲۲ با کاهش قابل ملاحظهای نسبت به سالقبل از ۶/ ۲۱ به ۲/ ۱۶میلیون تن کاهش پیدا کند. سازمان خواربار و کشاورزی مللمتحد همچنین پیشبینی میکند تولید گندم ایران در ۲۰۲۲ با افزایش چشمگیر نسبت به سالگذشته از ۹میلیون تن به ۱۳میلیون تن برسد. واردات گندم اما با کاهش قابل ملاحظه ۵/ ۴میلیون تنی (۵۷درصدی) از ۹/ ۷ به ۴/ ۳میلیون تن خواهد رسید. علت عمده این کاهش خرید، بهبود تولید نسبت به کاهش سطح تولید فصل گذشته بوده است؛ با این وجود خرید گندم ایران همچنان نسبت به میانگین پنج سالگذشته بالاتر است. فائو همچنین در این گزارش تولید ذرت ایران در ۲۰۲۲ را حدود ۳/ ۱میلیون تن پیشبینی کرده است. این درحالی است که واردات ذرت نسبت به سال گذشته بدون تغییر و ۹میلیون تن پیشبینی شده است. تولید جو ایران در ۲۰۲۲ افزایشی پیشبینی شده است، بهطوریکه از ۲میلیون تن ۲۰۲۱ به ۳میلیون تن خواهد رسید. این درحالی است که روند واردات جو کاهشی پیشبینی شده است و از ۳میلیون تن سالزراعی ۲۲-۲۰۲۱ به ۲میلیون تن کاهش خواهد یافت. فائو همچنین تولید برنج ایران در ۲۰۲۲ را ۹/ ۱میلیون تن پیشبینی کرده است؛ تولید برنج ایران در ۲۰۲۱ حدود ۲میلیون تن برآورد شده است. واردات برنج ایران اما افزایشی پیشبینی شده است، به طوریکه فائو انتظار دارد از ۹/ ۰میلیون تن به ۸/ ۱میلیون تن برسد. سازمان خواربار و کشاورزی مللمتحد همچنین تولید کل محصولات روغنی ایران را ۹/ ۰میلیون تن پیشبینی کرده است. واردات این محصولات نیز با روند افزایشی از ۲/ ۲میلیون تن در ۲۰۲۱ -۲۰۲۰ به ۴/ ۲میلیون تن در ۲۲-۲۰۲۱ خواهد رسید. فائو همچنین پیشبینی کرده است تولید گوشت ایران از ۳میلیون و ۸۶هزار تن در ۲۰۲۱ به ۳میلیون و ۵۶هزار تن در ۲۰۲۲ برسد، با اینوجود واردات گوشت ایران افزایشی پیشبینی شده است و انتظار میرود از ۱۰۰هزار تن ۲۰۲۱ به ۱۲۱هزار تن در ۲۰۲۲ برسد. صادرات گوشت اما کاهشی پیشبینی شده است، بهطوری که انتظار میرود از ۴۱هزار تن به ۳۰هزار تن کاهش پیدا کند. فائو همچنین انتظار دارد تولید لبنیات ایران در سالجاری با روندی افزایشی از ۷میلیون و ۷۴۹هزار تن ۲۰۲۱ به ۷میلیون و ۷۹۰هزار تن برسد. در این گزارش همچنین پیشبینی شده است واردات لبنیات ایران از ۱۰۳هزار تن ۲۰۲۱ به ۱۰۴هزار تن افزایش پیدا کند. صادرات این محصولات نیز با روندی افزایشی از یکمیلیون و ۲۲۰هزار تن به یکمیلیون و ۴۰۱هزار تن خواهد رسید.