یک دهه پیش، مهاجرت گسترده به شهرها باعث شد اقتصاد روستایی پرتغال دچار رکود شدید شود. راهکار دولت سوسیالیست این بود که برای ترغیب نیروی کار برای بازگشت به مناطق روستایی، رقمی بالغ بر ۴۸۰۰ یورو در اختیار آنها بگذارد
آینده نگر/ منبع: فایننشال تایمز
هدفون در گوش، نشسته روبهروی کامپیوتر و غرق در جلسه مجازی تصویری. آندریا پرونچا شبیه هر کارمند دورکار دیگری است که روز کاریاش را پای کامپیوتر میگذراند. فرق آندریای ۲۷ ساله با بسیاری از دورکارهای دیگر این است که او زندگی در شهر را رها کرده و در روستایی در مناطق کوهستانی پرتغال زندگی میکند.
آندریا که در بخش صنعت مشغول به کار است میگوید: «وقتی بحران کرونا شروع شد، تنها در آپارتمانم در پورتو زندگی میکردم. سختی و تنهایی که به خاطر کرونا کشیدم مرا به این نتیجه رساند که نمیخواهم تنها در شهر بمانم و ترجیح میدهم به روستایی که والدینم در آن زندگی میکنند برگردم و کارم را از همانجا ادامه بدهم.»
آندریا برای ترک دومین شهر بزرگ پرتغال دچار تردید زیادی نبود. او میدانست که دورکاری به او اجازه خواهد داد که در روستا از نزدیکی به طبیعت، هزینههای پایینتر، ترافیک کمتر و مزایای دیگر بهرهمند باشد.
تعداد جوانان ماهر در نیروی کار پرتغال که وضعیتی مشابه آندریا داشته باشند خیلی کم نیست. این در حالی است که یک دهه پیش، پرتغال به وضوح با مهاجرت گسترده نیروی کار از مناطق غیرشهری به شهری مواجه بود؛ به طوری که روستاها خالی مانده بودند و اقتصاد روستایی دچار رکود شدید شده بود. نتیجهاش این شد که دولت پرتغال (از حزب سوسیالیست) به این نتیجه برسد که برای ترغیب نیروی کار برای بازگشت به مناطق روستایی، رقمی بالغ بر ۴۸۰۰ یورو (معادل ۵۲۸۰ دلار) در اختیار آنها بگذارد.
آنا مندس گودینهو وزیر کار پرتغال در این خصوص میگوید: «این راهی است که برای جبران جمعیت از دست رفته روستاها در نظر گرفتهایم.» این برنامه که از ماه مارس ۲۰۲۰ آغاز شد، باعث شده که سه هزار نیروی کار پرتغالی از مناطق شهری به مناطق غیرشهری برگردند. برخی از آنها اتباع پرتغال هستند که در خارج از کشور کار میکردند اما با آغاز بحران کرونا به پرتغال برگشته بودند. وزارت کار پرتغال قصد دارد اتباع سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا را نیز که ویزای کار دارند بر همین اساس به مناطق غیرشهری پرتغال جذب کند.
گودینهو میگوید: «همهگیری کرونا باعث شد عده زیادی از مردم به دنبال راههای آرامتر و باثباتتری برای زندگی بگردند و علاقهمند به زندگی در نزدیکی طبیعت باشند. بنابراین زندگی در مناطق روستایی به یک مزیت تبدیل شد.»
پولی که در چارچوب این برنامه به نیروی کار پرتغالیِ بازگشته به روستاها تعلق میگیرد، برای اجاره خانهای کوچک در روستاهای این کشور کافی است. برای تشویق بیشتر جوانان، حتی فضاهای کار اشتراکی هم در برخی روستاهای پرتغال به وجود آمده که زندگی اجتماعی افراد را نیز بهتر میکند.
پرتغال البته اولین کشوری نیست که ترغیب نیروی کار جوان به بازگشت به مناطق روستایی را مورد توجه قرار داده است. مقامات محلی در ایتالیا، ایرلند، سوییس، اسپانیا، یونان، کرواسی و آمریکا نیز در سالهای اخیر از مشوقهای مالی برای این منظور استفاده کردهاند. زلکو پرماچ که مهندس یک کارخانه پنجرهسازی در نزدیکی شهر لگراد در کروواسی است هم از این امکان استفاده کرده است. او دورکار نیست اما باز هم زندگی در روستای نزدیک به شهر را به زندگی در شهر با استرسها و هزینههای زیادش ترجیح داده است. در برخی نقاط آمریکا نیز روش مشابهی دنبال میشود اما پولی که دولت برای تشویق مردم در نظر گرفته، به اندازه مشوقی که اروپاییها دریافت میکنند نیست.
در همین حال، قوانین در برخی کشورها کاملا متفاوت است. مثلا دهکده آلبینن در سوییس پول زیادی (معادل ۲۷ هزار دلار) در اختیار کسانی میگذارد که با خانوادهشان برای زندگی به این دهکده بروند. اما آنها در مقابل موظفاند حداقل ده سال در آنجا بمانند و در بخش املاک هم سرمایهگذاری کنند. این در حالی است که مثلا در پرتغال، تنها شرط این است که افراد حداقل به مدت یک سال در روستا زندگی کنند.
برخی از افرادی که در چارچوب برنامههای مشابه برای زندگی به مناطق روستایی میروند ممکن است با سرعت کمتر زندگی در این مناطق مشکل داشته باشند چون به زندگی سریع شهری عادت کردهاند. عدهای دیگر نیز با دردسرهای اداری و مالیاتی مواجه میشوند و ممکن است از بازگشت به مناطق روستایی پشیمان شوند. با این حال، کم نیستند افراد دورکاری که میگویند هر جایی که اینترنت فایو-جی داشته باشد برایشان خوب است.
نکته دیگر هم این است که هنوز برخی از شرکتها با دورکاری و مزیتهای آن برای کارکنانشان موافق نیستند و مثلا ۸۸ درصد از کارفرماهای آمریکایی هنوز دفاتر و ادارات فیزیکی خود را در سال ۲۰۲۲ باز نگه داشته بودند. با این حال، به نظر میرسد که این شرایط در حال تغییر است و احتمال میرود که روند رها کردن مناطق شهری و مهاجرت به مناطق روستایی توسط کارکنان ماهر شرکتها همچنان ادامه پیدا کند. این نقطه عطفی در بازار کار آینده خواهد بود.