برزیلیها در ماه اکتبر باید پای صندوقهای رای بروند و رئیسجمهوری بعدی خود را انتخاب کنند. قریب به چهار است که ژائیر بولسونارو با الگوی دونالد ترامپ در برزیل حکمرانی میکند. اما حالا به نظر میرسد این الگو دیگر جواب نمیدهد.
ترجمه: نسیم بنایی، آینده نگر/ اکونومیست
روز بیستوهفتم مارس بود که ژائیر بولسونارو، رئیسجمهوری برزیل در جمع مردم در برازیلیا گفت: «این مبارزه، میان راست و چپ نیست. این مبارزهای میان خیر و شر است.» او درباره رقیبش در انتخابات ریاستجمهوری حرف میزد. دوم اکتبر سال 2022 یعنی چند ماه دیگر، انتخابات ریاستجمهوری در برزیل برگزار خواهد شد. بولسونارو که یک دوره ریاستجمهوری برزیل را تجربه کرده اکنون به دنبال کسب رای برای پیروزی در دور دوم است. اما او طوری برخورد میکند که گویی آخرالزمان در پیش است. بسیاری از افراد، بهویژه تحلیلگران بر این باورند که دموکراسی در برزیل نمیتواند چهار سال دیگر با حضور بولسونارو دوام بیاورد. در واقع اکثر افراد، نگران دموکراسی برزیل هستند. او طی این چند سال طوری رفتار کرده که گویی فقط به دنبال قدرت است و قصد ندارد آن را با کسی سهیم شود. حالا هم وانمود کرده که انتخابات ریاستجمهوری برزیل، نبرد میان خیر و شر است و آنطوری که گفته، خودش طرف خیر است. به همین خاطر است که برخی از تحلیلگران پیشبینی کردهاند در ادامه شاهد خشونت در انتخابات ریاستجمهوری برزیل باشیم.
سال 2018 وقتی بولسونارو به عنوان پیروز در انتخابات ریاستجمهوری برزیل اعلام شد، بسیاری از افراد را شگفتزده کرد. خیلیها انتظارش را نداشتند او انتخاب شود. جبهه چپ در فاصله سالهای 2003 تا 2016، قدرت را در برزیل در اختیار داشتند. بولسونارو که در گذشته در ارتش برزیل به عنوان کاپیتان فعالیت کرده، توانست آرای مردمی را به نفع خودش تغییر بدهد. او از ارزشهای سنتی بهره گرفت و از این طریق رای مردم را به سمت خودش کشاند. او همچنین از قدرت شبکههای اجتماعی بهره گرفت. در واقع بولسونارو با هر ابزاری که در اختیارش بود، رای مردم را خرید. البته ناگفته نماند که بخت هم با او یار شد. برای مثال یک ماه پیش از آغاز انتخابات ریاستجمهوری، فردی به او آسیب رساند و این امر باعث شد توجه مردم بیشتر از گذشته به او جلب شود. در واقع خیلیها از روی همدردی به او رای دادند.
برخی افراد هنوز طرفدار بولسونارو هستند. برای مثال مردی که در خانهاش عکس آگوستو پینوشه را به دیوار آویخته، معتقد است بولسونارو یکی از بهترین رئیسجمهورهایی است که شیلی تاکنون داشته. حتی وقتی از اشتباهات بولسونارو برایش میگویید، شانههایش را بالا میاندازد و مشکلات به گردن چیزهای دیگر مثل همهگیری کرونا میاندازد. این در حالی است که بولسونارو حتی جدی بودنِ ویروس کرونا را هم زیر سوال برده بود و در میان مردم میگفت این بیماری جدی نیست. او حتی واکسن را چیز بیارزشی میدانست. با این حال، عدهای پیدا میشوند که از او حمایت میکنند.
البته نگاه این مرد، نگاه اکثریت مردم نیست. بررسیها نشان میدهد نرخ مقبولیت بولسونارو در حال حاضر فقط 24 درصد است. در واقع او دیگر شخصیتی نیست که مورد پذیرش همه مردم واقع شود. فساد و محافظهکاری در قبال مشکلات از جمله مواردی است که باعث شده این فرد محبوبیت خود را در میان مردم از دست بدهد. حالا فردی که چندان محبوب و مطلوب نیست باید در مبارزه برای ریاستجمهوری شرکت کند. واضح است که آمادگی لازم را برای چنین رقابتی ندارد. در نتیجه تلاش دارد به هر ابزاری متوسل شود. ظاهراً رقیب او محبوبیت 45 درصدی در میان مردم دارد. این یعنی شانس پیروزی بولسونارو بسیار کم شدهاست. بررسیها نشان میدهد اکثر برزیلیها ترجیح میدهند گزینه سومی پیش رویشان قرار بگیرد. اما هیچیک از گزینههای موجود رای بالایی در میان مردم ندارند. اکثر آنها محبوبیت حدوداً 8 درصدی دارند و این یعنی انتخابات به احتمال زیاد با دو گزینه بد و بدتر برگزار خواهد شد.
*انتخابات برای اقتصاد
انتخابات ریاستجمهوری در برزیل به طور خاص مربوط به اقتصاد خواهد بود. فردی که وزارت اقتصاد را در کابینه بولسونارو بر عهده داشت بارها و بارها گفته شرایط اقتصادی را بهبود میبخشد. اما عملاً شاهد بهبود نبودهایم. یعنی همه حرفها در حد وعده ماندهاست. پرداختی به کارمندان در حداقلیترین وضعیت ممکن قرار دارد. اقتصاد بدون کمک دولت، دوام نمیآورد و همهگیری کرونا شرایط اقتصادی را وخیم کردهاست. در واقع اقتصاد در یک ایستگاه قرار گرفته و متوقف شدهاست. به همین خاطر است که این انتخابات ریاستجمهوری فقط با مولفههای اقتصادی پیش میرود.
در نظر داشته باشید که بولسونارو هنوز هم شانس پیروزی در این انتخابات را دارد. اما این احتمال وجود دارد که او رفتاری مشابه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری پیشین آمریکا در پیش بگیرد و در صورت باخت در انتخابات، واکنشهای نامعقول نشان دهد. به هر حال ترامپ همیشه الگوی بولسونارو بوده پس بعید نیست که در این زمینه هم مانند او رفتار کند. فعلاً باید در انتظار آزمون بزرگی باشیم که مردم این کشور در ماه اکتبر در پیش دارند.