انتظار بانک مرکزی این است که اجرای قانون جدید چک، جلوی رشد صدور چکهای برگشتی را بگیرد.
از صبح امروز بانکها به مسدود کردن وجوه صادرکنندگان چکهای برگشتی، در بانکها، به اندازه کسری مبلغ چک اقدام می کنند. به این ترتیب صادرکنندگان چک، تا تسویه مبلغ چک صادر شده، حق برداشت از حساب خود را نخواهند داشت. انتظار بانک مرکزی این است که اجرای قانون جدید چک، جلوی رشد صدور چکهای برگشتی را بگیرد. تازه ترین آمارها نشان میدهد در فروردین امسال نسبت به اسفند پارسال 34.2درصد و نسبت به فروردین سال گذشته 17.1درصد از تعداد چکهای برگشتخورده کم شده است. افزون بر این، در ماه نخست امسال مبلغ چکهای برگشت خورده نسبت به اسفند سال گذشته 37.6درصد کاهش یافته اما نسبت به فروردین پارسال 30.4درصد رشد داشته است.
مهران محرمیان، معاون فناوریهای نوین بانک مرکزی اعلام کرده است:« بانک مرکزی طرح مسدود کردن وجوه صادرکننده چک برگشتی به اندازه کسری مبلغ چک، در حسابهای بانکی مهم قانونی را با همکاری مجلس از امروز به صورت «تدریجی» و با همکاری و مشارکت همه بانکهای دولتی و خصوصی عملیاتی می کند.» او گفته است:« بخش جدیدی از قانون چک عملیاتی خواهد شد و این بخش مربوط به مسدود کردن وجوه چک برگشتی در همه حسابهای فردی است که چک برگشتی را صادر کرده؛ بهگونهای که تا امروز اگر چک فردی برگشت میخورد در همان بانک اگر وجوهی داشت، برای پاس کردن مبلغ چک از آن وجوه استفاده میشد، اما از فردا این موضوع به همه بانکها تسری پیدا میکند. مسدودی از حسابهایی با مانده موجودی بالاتر شروع میشود و به تدریج پایین میآید تا جایی که مبلغ کسری چک برگشتی را بتواند پوشش دهد، تا همان رقم مسدود میشود و خود حساب در اینجا مسدود نخواهد شد بلکه مبلغ ماندهای که در حساب وجود دارد مسدود میشود.»
به گفته او حد نهایی نیز معادل مبلغ چک برگشتی است. در این فرایند از برگشت خوردن چک جلوگیری نمیشود، بلکه وجوهی که فرد در همه بانکها دارد به اندازه مبلغ آن چک برگشتی مسدود خواهد شد؛ یعنی فرض کنید شخصی بخشی از مبلغ چک را در حساب خود دارد، به طور طبیعی آن میزان مبلغ درنظر گرفته و پاس می شود و بقیه مبلغ، یعنی آن مانده و کسری چک برگشتی، در همه بانکها به میزان آن مبلغ مسدود خواهد شد. بعد از این، فرایند مربوط به مراجعه ذینفع به قوه قضاییه و سایر مواردی که باید انجام میشد، طی خواهد شد و مبالغ در دستوری که از قوه قضاییه صادر میشود، قابل برداشت خواهد شد. پس از اینکه رضایت فرد ذینفع چک حاصل شد، وجوه مسدود شده هم آزاد خواهد شد.
آمنه نادعلیزاده سخنگوی اجرای قانون جدید چک هم گفته است:« براساس اصلاحیه اخیر قانون صدور چک، چکهای تضمین شده باید از طریق سامانه صیاد صادر و مجهز به شناسه 16رقمی شوند. بنابراین بانکها مکلفند در زمان صدور چکهای تضمین شده، ثبت صدور این چکها را در سامانه صیاد انجام و پس از آن تحویل متقاضی دهند.»
در فروردین ماه سالجاری 5.2 میلیون فقره چک به ارزش ۱۸۳هزارو۸۰۰میلیارد تومان مبادله شده که نسبت به اسفند پارسال، از نظر تعداد 26درصد و از نظر مبلغ 38.6درصد کاهش دارد. تعداد چکهای رد و بدل شده بین بانکها در فروردین امسال نسبت به فروردین سال گذشته از حیث تعداد 25.4درصد کاهش و از حیث مبلغ 24.1درصد افزایش داشته است. در فروردین گذشته 471هزار فقره چک به ارزش 20.7هزار میلیارد تومان برگشت خورده که نسبت به اسفند امسال از نظر تعداد 24.2درصد و از حیث مبلغ 37.6درصد کاهش یافته است. میزان چکهای برگشت خورده در فروردین امسال نسبت به فروردین پارسال، 17.1درصد از حیث تعداد کمتر شده اما از نظر مبلغ 30.4درصد افزایش داشته است.