اکنون رجب طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه، این قدرت را دارد که آینده اتحاد ناتو و قدرت و اندازه آن را در برابر جنگ روسیه تعیین کند.
زمانی که فنلاند و سوئد علاقه خود را برای پیوستن به ناتو اعلام کردند، انتظار می رفت که دو کشور شمال اروپا به سرعت به عنوان اعضای این ائتلاف دفاعی پذیرفته شوند. اما پیوستن به ناتو مستلزم تایید اجماع همه اعضای موجود است و ترکیه -یکی از مهمترین و قدرتمندترین اعضای این گروه از نظر استراتژیک و نظامی- راضی نیست. دلایل آن پیچیده، احساسی و غرق در چندین دهه تاریخ اغلب خشونت آمیز است. سیانبیسی گزارشی در این باره منتشر کرد.
*تصمیم تاریخی
فنلاند و سوئد تا به حال عضو ناتو نشده بودند، اما آخر هفته گذشته اعلام کردند که قصد دارند در پی تهاجم روسیه به اوکراین، این موضع را کنار بگذارند و به ناتو بپیوندند.
شرکای رسمی این اتحاد از دهه 1990، این ایده که کشورهای شمال اروپا ممکن است واقعا به این گروه بپیوندند، مسکو را عصبانی کرده اند.
گسترش ناتو چیزی است که قبلا برای توجیه حمله به اوکراین، به آن اشاره شده بود. اکنون رجب طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه، این قدرت را دارد که آینده اتحاد ناتو و قدرت و اندازه آن را در برابر جنگ روسیه تعیین کند.
در واقع، اردوغان قبلا از تلاش اولیه ناتو برای پیگیری سریع درخواست فنلاند و سوئد جلوگیری کرده بود. آن هم با این استدلال که عضویت آنها ائتلاف را به مکانی برای تمرکز نمایندگان سازمان های تروریستی تبدیل می کند.
این اختلاف، دیپلمات های غربی را به تلاش انداخت تا ترکیه را به سمت خود بکشانند، چرا که آنکارا لیستی از شکایات خود را در مورد مسایلش با کشورهای شمال اروپا -به ویژه سوئد- به سفرای ناتو ارائه کرده است.
*شکایت ترکیه از سوئد و فنلاند چیست؟
زمانی که اردوغان از «تروریست ها» صحبت می کند، منظورش حزب کارگران کرد یا پ.ک.ک است -یک جنبش جدایی طلب مارکسیست کرد از دهه 1980 به طور مداوم با نیروهای ترکیه می جنگد.
این گروه بیشتر در جنوب شرقی ترکیه و بخش هایی از شمال عراق فعالیت می کند. پ.ک.ک توسط ترکیه و همچنین امریکا، کانادا، استرالیا و اتحادیه اروپا به عنوان یک سازمان تروریستی طبقه بندی شده است. در واقع سوئد، یکی از اولین کشورهایی بود که در سال 1984 این گروه را به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی کرد. با این حال ترکیه می گوید که سوئد از اعضای پ.ک.ک حمایت کرده و حمایت می کند. سوئد این موضوع را رد می کند و می گوید از کردهای دیگر که در پ.ک.ک نیستند، حمایت می کند، اما جزییات پیچیده تر است.
سیانبیسی با وزارت خارجه سوئد تماس گرفت، اما آنها از اظهارنظر درباره اتهامات اردوغان خودداری کردند. به گزارش گروه بحران، تخمین زده می شود که از سال 1984، بین 30 هزار تا 40 هزار نفر در نبرد بین پ.ک.ک و دولت ترکیه کشته شده اند. پ.ک.ک حملات زیادی را در داخل ترکیه انجام داده است.
وقتی صحبت از فنلاند به میان می آید، به نظر می رسد ترکیه مخالف با پیوستن آن به ناتو بیشتر از طریق وابستگی و انجمن هاست، این کشور جمعیت کرد بسیار کمتری نسبت به سوئد دارد، اما سیاست خارجی آنها شبیه یکدیگر است.
فنلاند همچنین پ.ک.ک را به عنوان یک سازمان تروریستی ممنوع کرده است، اما به سوئد و دیگر کشورهای اتحادیه اروپا در توقف فروش تسلیحات به ترکیه در سال 2019 به دلیل اقدام نظامی آنکارا علیه گروه های کرد در سوریه پیوست.
اردوغان از سوئد می خواهد فهرستی افرادی را که ترکیه به تروریسم متهم کرده را تحویل دهد. ترکیه همچنین از فنلاند و سوئد می خواهد که علنا پ.ک.ک و گروه های وابسته به آن را رد کنند و ممنوعیت فروش تسلیحات به ترکیه را بردارند.
سوئد سابقه طولانی در پذیرش پناهندگان و آوارگان کرد، به ویژه پناهندگان سیاسی دارد، حتی تعدادی از کردها در پارلمان سوئد هم دارای کرسی هستند.
البته این در حالی است که اکثر کردهای ساکن سوئد که گروه های محلی می گویند تعداد آنها به 100 هزار نفر می رسد، هیچ وابستگی به پ.ک.ک ندارند. اما دولت سوئد از اعضای دیگر سازمان های کرد به ویژه شاخه سیاسی پ.ک.ک که در سوریه PYD نامیده می شود، حمایت کرده است. سوئد می گوید PYD و پ.ک.ک با هم فرق می کنند، اما ترکیه می گویند آنها یکی هستند.
استکهلم همچنین از نظر سیاسی و مالی از شورای دموکراتیک سوریه (SDC) حمایت می کند. این جناح سیاسی SDF، یک گروه شبه نظامی به رهبری کردها است که با حمایت ایالات متحده برای مبارزه با داعش در سوریه ایجاد شده است. آنکارا می گوید SDC هم تحت سلطه پ.ک.ک است.
*سوئد چه خواهد کرد؟
به گفته برخی تحلیلگران، با نزدیک شدن به انتخابات سوئد در ماه سپتامبر، بعید به نظر می رسد که دولت امتیازات بزرگی به اردوغان بدهد که آن را ضعیف جلوه دهد. برخی دیگر معتقدند که اردوغان در نهایت مانع از عضویت سوئد و فنلاند در ناتو نخواهد شد.