پس انداز و سرمایه گذاری در کشورها هیچگاه برابر نیست

بازی سرمایه داران

تاریخ 1401/02/10 ساعت 13:57

مجموع سرمایه گذاری هر کشور باید با مجموع پس انداز آن کشور برابر شود. اما این برابری هرگز در کوتاه مدت رخ نداده و در نتیجه جهانی سازی، حتی در بلندمدت هم شاید دیگر نتیجه بخش نباشد. دلیل عمده این مسئله، جذب سرمایه گذار از آن سوی مرزها در کشورهایی است که پس انداز کمی دارند.

سرمایه را پول یا دارایی هایی می دانند که برای بهره بری اقتصادی، پا به میدان می گذارد. سرمایه خون و مایه حیات نظام سرمایه داری است. اقتصاددانان سرمایه را به عنوان یکی از چهار عنصر ضروری در فعالیت های اقتصادی توصیف کرده و در بین عوامل تولید در کنار زمین، نیروی کار و تشکل های اقتصادی از آن یاد می کنند.

فرایندهای تولیدی که از سرمایه بیشتری نسبت به نیروی کار بهره می گیرند، سرمایه بر هستند، و  آن دسته فعالیت ها که از سرمایه کمتری بهره می گیرند را کاربَر می نامند.

 سرمایه اشکال مختلفی دارد. دارایی های یک بنگاه سرمایه آن بنگاه است. در بنگاه ها سرمایه ثابت، چیزهایی مثل ماشین آلات و ساختمان ها و سرمایه های کاری چیزهای دیگری مثل ذخیره مواد خام و محصولات نیمه تمام است. علاوه بر این، سرمایه های مالی،  پول و اوراق قرضه و سهام را شامل می شود.

سرمایه انسانی ثروت اقتصادی یا ظرفیت بالقوه ای است که در یک انسان وجود دارد. برخی از این ظرفیت ها از بدو تولد در آن ها وجود دارد و بعضی دیگر حاصل آموزش و تحصیل است. هم چنین چسب نامرئی روابط و نهادها که آن ها را به لحاظ اقتصادی کنار هم قرار می دهد، سرمایه اجتماعی نامیده می شود.

به کارگرفتن پول به امید درآوردن پول بیشتر را سرمایه گذاری می گویند که دو شکل دارد. خرج مستقیم روی ساختمان ها و ماشین آلات و چیزهایی از این قبیل و خرج غیرمستقیم در اوراق بهادار مالی مثل اوراق قرضه و سهام.

از نظر نظری، مجموع سرمایه گذاری هر کشور باید با مجموع پس انداز آن کشور برابر شود. اما این برابری هرگز در کوتاه مدت رخ نداده و در نتیجه جهانی سازی، حتی در بلندمدت هم شاید دیگر نتیجه بخش نباشد. دلیل عمده این مسئله، جذب سرمایه گذار از آن سوی مرزها در کشورهایی است که پس انداز کمی دارند. درواقع پس انداز کننده های خارجی که در وطن خود فرصت مناسبی ندارند، می توانند در خارج سرمایه گذاری کنند.

سرمایه گذاری مستقیم خارجی در دهه 1990 میلادی آغاز شد و به سرعت بهبود پیدا کرد؛ به ویژه پس از سقوط مالی در سال 2008. با این حال، در سال 2013 جریان حرکت سرمایه به خارج از مرزهای یک کشور در سراسر جهان هم چنان کمتر از اوج آن در سال 2007 بود. بیشتر این سرمایه گذاری ها از کشورهای OECD به دیگر کشورهای جهان می رفت، اما سهم سرمایه هایی که به کشورهای درحال توسعه به ویژه آسیایی منتقل می شد، همواره افزایش یافته است.

دولت ها در گذشته نسبت به سرمایه گذاری مستقیم خارجی تردید داشتند اما این روزها، بیشتر به آن علاقه نشان می دهند و به طور معمول، این علاقه به اندازه ای پیش می رود که براساس معاهدات مربوط به سرمایه گذاران و بازرگانان، از آن ها محافظت کنند.

هر چه کشوری سهمی بیشتر از تولید ناخالص داخلی خود را سرمایه گذاری کند، اقتصادش سریع تر رشد می کند. به همین دلیل دولت ها تلاش می کنند مجموع سرمایه گذاری را از طریق اقداماتی مثل معافیت مالیاتی و یارانه یا مخارج دولتی مستقیم بر زیرساخت ها بالا ببرند. با این حال شواهد نشان می دهد بهترین راه برای تشویق سرمایه گذاری بخش خصوصی، دنبال کردن سیاست های اقتصادی در سطح کلان با ثبات بالاتر است که در آن، تورم، نرخ بهره و نرخ مالیات کم باشد.

برای مطالعه بیشتر کتاب «راهنمای علم اقتصاد» را بخوانید. نسخه دیجیتال این کتاب را اینجا دریافت کنید.