با بالا گرفتن دعوای روسیه و اوکراین

ایران می تواند به اتحادیه اروپا گاز صادر کند؟

 اتحادیه اروپا یکی از جذاب ترین بازارهای انرژی برای کشورهای صادرکننده نفت و گاز، و سومین بازار بزرگ مصرف انرژی دنیاست. این اتحادیه اکنون بیش از 50 درصد انرژی مصرفی خود را از طریق واردات تامین می کند.  براساس برآورد کمسیون اروپا، با کاهش طبیعی میزان تولید نفت و گاز داخلی اروپا و افزایش جمعیت کشورهای عضو، تا سال 2050، این میزان به 58 درصد خواهد رسید.

براساس آنچه اداره انرژی کمیسیون اروپا پیش بینی کرده، تامین انرژی در داخل اتحادیه اروپا در سال ۲۰۳۰، در مقایسه با سال ۲۰۰5، حدود 20 درصد افول خواهد کرد، بطوریکه از این سال به بعد، اروپا به واردات بیش از 55 درصد از از انرژی مورد نیاز خود خواهد داشت.

 در این میان بیشترین میزان وابستگی به انرژی وارداتی مربوط به گاز خواهد بود. این کمیسیون می گوید تا سال 2030، میزان مصرف انرژی در این اتحادیه نسبت به سال جاری میلادی با کاهش 6 درصدی به 1600 میلیون تن معادل نفت می رسد. از دیگر نکات مهم در 10 سال آینده در اتحادیه اروپا، کاهش تولید گاز در این کشورهاست. میزان تولید گاز در این اتحادیه در 10 سال گذشته 34 درصد کاهش یافته و تا سال 2050، تولید گاز در اروپا 50 درصد کمتر می شود.

تمایل اتحادیه اروپا مبنی بر تنوع بخشی در تامین منابع انرژی و همچنین کاهش وابستگی به گاز روسیه به ویژه بعد از مناقشات این کشور با اوکراین، یکی از مسائل مهمی است که می تواند دیگر کشورهای صادرکننده را در دستیابی به مقاصد خود مبنی بر جایگزینی گاز روسیه یاری کند.

براساس آمار اوپک، در پایان سال 2017 ایران با در اختیار داشتن 158 میلیارد بشکه نفت 10 درصد از ذخایر اثبات شده نفت جهان را در اختیار دارد، که از نظر حجم نفت پس از ونزوئلا، عربستان و کانادا رتبه چهارم را دارد. هم چنین ایران با مالکیت 34 تریلیون متر مکعب از ذخایر گاز، سهمی 17 درصدی از مجموع گاز جهان را دارد که این موضوع باعث شده از نظر حجم گاز پس از روسیه، در رتبه بندی جهانی مقام دوم را به خود اختصاص دهد.

اکنون تولید گاز ایران در سال نزدیک به 237  میلیارد مترمکعب است که از این میزان، 200 میلیارد مترمکعب در روز به مصرف داخلی می رسد. ایران براساس سند ششم توسعه برای داشتن سهم 10 درصدی از بازار جهانی، به افزایش تولید گاز به میزان 360 میلیارد مترمکعب نیاز دارد. بر همین اساس، باید در پنج سال آینده 60 میلیارد دلار سرمایه گذاری در توسعه میادین گازی و زیرساخت های مرتبط با آن انجام دهد. نکته مهم اما، تامین مالی این سرمایه گذاری است. یک بررسی ایرانی در این باره به نقش شرکت ها و بانک های بزرگ بین المللی و اروپایی اشاره کرده است. پژوهشگران این مقاله می گویند این سرمایه گذاری ها باید از طریق این موسسات انجام شود که این خود، به رفع تحریم های بین المللی و برقراری روابط سیاسی خارجی پایدار با دیگر کشورها نیاز دارد.

برای مطالعه بیشتر مقاله «نقش ایران در تامین انرژی آینده اتحادیه اروپا» را بخوانید. این مقاله در نشریه اقتصاد مقداری در زمستان سال 1400 منتشر شده است.