هیروشی میکیتانی، موسس بزرگ‌ترین خرده‏فروشی آنلاین ژاپن

کارآفرینی که در کنار زلزله‏ زدگان ایستاده است

آینده نگر

در فهرست بلومبرگ از 500 میلیاردر جهان، هیروشی میکیتانی(Hiroshi Mikitani)، که او را میکی هم صدا می‌زنند، در جایگاه 472 ایستاده است. همچنین‏‏‏‏ رتبه او در فهرست فوربز از ثروتمندان جهان 391 است. در فهرست کسانی که ثروت آن‌ها به کمک فناوری به دست آمده، هیروشی در سال 2017، در رتبه 33اُم قرار گرفته است.
داستان زندگی هیروشی میکیتانی، بی شباهت به روایت سریال‌های ژاپنی از زندگی افراد موفق اما رنج‏کشیده و سختکوش نیست. او کارآفرین خودساخته و پرتلاشی است که در یکی از شهرهای بزرگ ژاپن متولد می‌شود، تحصیل می‌کند، فرامی‌گیرد، سخت می‌جنگد، عزیزانی را از دست می‌دهد، اما دست از کار نمی‌کشد و در نهایت به موفقیت می‌رسد. براساس آنچه بلومبرگ از جایگاه او در دسامبر سال 2021 میلادی، در بین 500 ثروتمند جهان منتشر شده، هیروشی میکیتانی 472اُمین فرد ثروتمند در این فهرست است. او همچنین‏‏‏‏ در رتبه‏بندی‏ای که نشریه فوربز از ثروتمندان جهان در دسامبر سال 2021 انجام داده، در جایگاه 391اُم قرار گرفته است. این کارآفرین ژاپنی را از میلیاردرهایی می‌دانند که بخش عمده‏ای از ثروتش را به کمک توسعه فناوری به دست آورده است، به همین دلیل او در فهرست‌ها و رتبه‏بندی‌های ثروتمندان متکی به فناوری هم حضور دارد و در سال 2017، رتبه 33اُم را در فهرست فوربز از این افراد، اشغال کرده است.
هیروشی میکیتانی را امروز، کارآفرین و ثروتمندی می‌دانند که لقب پادشاه تجارت الکترونیک در این کشور را یدک می‌کشد. او اما امروز، علاوه بر این به حمایت از مردم صدمه‏دیده در زلزله، سازندگی مناطق آسیب‏دیده و همچنین‏‏‏‏ توسعه نظام آموزشی ‏‏‏‏و فراگیری زبان انگلیسی معروف است.
میکیتانی موسس ‏‏‏‏و مدیر راکوتن (Rakuten)، یک خرده‏فروشی آنلاین در ژاپن است. این خرده‏فروشی آنلاین بیش از 1.5 میلیارد کاربر در سراسر جهان دارد و در توکیو در ژاپن کارش را آغاز کرده است. بیش از 70 مورد از خدمات کسب وکار در راکوتن عرضه می‌شود که شامل تجارت آنلاین و اپلیکیشن‏های پیام‏رسان است. در سال 2020 اعلام شد که راکوتن بزرگ‌ترین خرده‏فروشی مدرن در ژاپن است که امروز هم با مدیریت هیروشی میکیتانی اداره می‌شود.
درآمد این شرکت در سال 2020، 1.5 تریلیون ین معادل 13.6 میلیارد دلار گزارش شده است. همچنین‏‏‏‏ براساس گزارش بلومبرگ، ارزش خالص دارایی‌های میکیتانی معروف به میکی به بیش از 6 میلیارد دلار می‌رسد. او می‌تواند با این میزان دارایی 3.31 میلیون اونس طلا ‏‏‏‏و 79 میلیون بشکه نفت بخرد. ارزش دارایی‌های او معادل 0.028 درصد از تولید ناخالص داخلی ایالات متحده آمریکا و برابر با 0.690 درصد از مجموع ثروت 500 میلیارد جهان است. ثروت او را 30.129 برابر بیشتر از متوسط درآمد خانوار در آمریکا می‌دانند. همچنین‏‏‏‏ ثروت او 0.120 درصد از کل فروش در بازار مسکن آمریکاست.
گزارش‌های رسمی شرکت از ترکیب سهامداران راکوتن نشان می‌دهد هیروشی میکیتانی و خانواده‏اش عمده سهام شرکت را در اختیار دارند. او ‏‏‏‏ مدیریت شرکت را هم به دست گرفته است. بخش عمده‏ای ‏‏‏‏از سهام شرکت هم به هاروکو میکیتانی (Haruko Mikitani) همسر هیروشی تعلق دارد که در واقع، به عنوان دارایی خانواده میکیتانی در نظر گرفته می‌شود. علاوه بر این، میکیتانی مالک 4.9 درصد از سهام زاپالاس (Zappallas)، شرکت تولیدکننده محتوا برای تلفن‌های موبایل است. خانوده میکیتانی کمتر از یک درصد هم در شرکت تراست (Trust) سهم دارند، شرکتی که در زمینه خرید و فروش خودروهای دست‏‏دوم از طریق اینترنت فعالیت می‌کند.
ارزش دارایی‌های هیروشی در سال 2012 به 6.2 میلیارد دلار می‌رسید. این رقم در سال 2013، 5.6 میلیارد دلار اعلام شد. سال 2014، بهترین سال از نظر ارزش دارایی‌ها برای هیروشی است. ثروت او در این سال 9.3 میلیارد دلار ارزش داشت اما در سال‌های پس از آن، روند ارزش دارایی‌های هیروشی میکیتانی همواره رو به کاهش بوده است. ارزش دارایی‌های موسس بزرگ‌ترین خرده‏فروشی آنلاین ژاپن در سال 2015، 8.7 میلیارد دلار بود. این رقم در سال 2016 به 5.6 میلیارد دلار رسید و در سال 2017 و 2018 به ترتیب 5.8 و 5.5 میلیارد دلار برآورد شده است. در سال‌های 2019 و 2020، ارزش دارایی‌های هیروشی میکیتانی یا همان میکی، کمتر از 5 میلیارد دلار بود اما در آوریل سال 2021، ارزش ثروت او به 6.7 میلیارد دلار رسید. ‏‏‏‏
در سال 2020، راکوتن با درآمد 13.2 میلیارد دلاری اعلام کرد 935 میلیون دلار ضرر کرده است. این شرکت همچنین‏‏‏‏ 5.5 میلیارد دلار در صنعت خدمات موبایل سرمایه‏گذاری کرده است. راکوتن همچنین‏‏‏‏ 300 میلیون دلار در تاکسی‏یاب اینترنتی لیفت سرمایه‏گذاری کرد که منجر به زیان شرکت شد. میکیتانی پس از این عملکرد نامناسب، در سال 2020 از هیئت مدیره لیفت کنار رفت. در مارس 2021، ‏‏‏‏شرکت تنسنت از چین، هولدینگ ژاپنی پست و شرکت والمارت به طور مشترک بیش از 2 میلیارد دلار در راکوتن سرمایه‏گذاری کردند.
 
‏‏‏‏*زندگی پرماجرا
هیروشی میکیتانی در مارس سال 1965 میلادی در شهر کوبه ژاپن به دنیا آمد. پدر او اقتصاددان و عموی او مالک یک کسب وکار موفق در زمینه تولید و تکثیر کاتالوگ‌های پستی بود. او از دانشگاه هیتوتسوباشی ژاپن در سال 1988 مدرک لیسانس بازرگانی گرفت و در بانک صنعت ژاپن استخدام شد. ‏‏‏‏هیروشی ‏‏‏‏در سال 1993 با حمایت بانک صنعت ژاپن ربه دانشگاه هاروارد در ایالات متحده آمریکا رفت ‏‏‏‏تا در رشته ‏‏‏‏مدیریت ارشد کسب وکار تحصیل کند. ‏‏‏‏از آن‏جایی که میکیتانی با بورسیه بانک صنعت به آمریکا سفر کرده بود، پس از بازگشت به توکیو مجبور شد دو سال در بانک صنعت کار کند.
در سال‏های عمل به تعهد کاری که او به بانک صنعت ژاپن داشت، زلزله‏ای ‏‏‏‏با قدرت 6.8 ریشتر کوبه، زادگاه میکیتانی را لرزاند. در این زلزله شش هزار و 434 نفر از مردم کوبه از جمله عمو، عمه و دوستان میکیتانی از دنیا رفتند. تجربه تلخی که زلزله کوبه برای او رقم زد، باعث شد هیروشی میکیتانی در همه سال‌های زندگی ‏‏‏‏و کارآفرینی‏اش نسبت به آسیب‏دیدگان زلزله در ژاپن حساس بماند. ‏‏‏‏او پس از وقوع زلزله کار در بانک را رها کرد تا شرکت خودش را تاسیس کند.
میکیتانی در آغاز، یک شرکت مشاوره به اسم گروه کریمسان (Crimson Group) و پس از آن، خرده‏فروشی‏اش را تاسیس کرد. خرده‏فروشی که نام آن را از بازاری در قرن شانزدهم در ژاپن فئودالی گرفته بود. در آن قرن به این بازار در ژاپن راکویچی راکوزا می‌گفتند و میکیتانی نام راکوتن را ‏‏‏‏با الهام از این بازار برای خرده‏فروشی‏اش انتخاب کرد. میکیتانی روزها در شرکت کریمسان به عنوان مشاور کار می‌کرد و شب‏ها، با پنج نفر از کارکنانش مشغول ساختن وب‏سایت نخستین خرده‏فروشی آنلاین در ژاپن بود.
در سال 1997 میلادی، تامین‏کنندگان بزرگ اینترنت در ژاپن برای هر ماه ارائه خدمات، 3 هزار دلار دریافت می‌کردند. همچنین‏‏‏‏ اگر پلت‏فرمی در آن سال‌ها با اینترنت این شرکت‌ها خدمات یا محصولی را می‌فروخت، باید 15 درصد از فروش خود را به عنوان کمیسیون به شرکت‌های عرضه‏کننده اینترنت می‌پرداخت. میکیتانی اما شرایطی را فراهم کرد تا فروشندگان بتوانند در ماه تنها با پرداخت 500 دلار محصولاتشان را در اینترنت بفروشند و هیچ کمیسیونی هم به عرضه‏کننده اینترنت پرداخت نکنند. این فروشندگان تنها باید هزینه شش ماه را یکجا پرداخت می‌کردند. سه سال بعد، میکیتانی سهام راکوتن را به طور عمومی در ژازدک (JASDAQ)، بورس اوراق بهادار ژاپن ‏‏‏‏عرضه کرد و شرکت او به بزرگ‌ترین بازار مجازی ژاپن تبدیل شد.
شرکت هیروشی میکیتانی در سال 2010، یک میلیارد دلار در برای عرضه خدمات فروش آنلاین خود در کشورهای خارجی سرمایه‏گذاری کرد اما پول تنها کافی نبود. برای عرضه خدمات به خارج، کارکنان راکوتن باید زبان انگلیسی می‌دانستند. موسس و مدیر شرکت ‏‏‏‏به جای خداحافظی با کارکنانی که زبان انگلیسی نمی‌دانستند، شرایطی را فراهم کرد که کارکنان پس از موفقیت در آزمون‌های انگلیسی ترفیع بگیرند و به تحقق اهداف خارجی راکوتن کمک کنند. اما میکی به کارکنان شرکت محدود نمانده و امروز با برنامه بهبود سطح زبان انگلیسی در نظام آموزشی ژاپن مشهور است. ‏‏‏‏او از کارآفرینان خودساخته و باانگیزه ژاپنی است. رسانه‌های ژاپن می‌گویند میکیتانی برنامه دارد از دارایی خود برای منافع عموم استفاده کند. به ویژه که او را از جمله کارآفرینانی می‌دانند ‏‏‏‏که پس از زلزله توهوکو در سال 2011 در ژاپن، سخاوتمندانه به بازسازی مناطق زلزله‏زده کمک کرد. از مهم‌ترین اقدامات او در کمک به زلزله‏زدگان در توهوکوی ژاپن، بسیج تجار راکوتن در جنوب برای کمک به زلزله‏زدگان در مناطق شمالی این کشور بود. هیروشی اکنون ‏‏‏‏56ساله است و دو فرزند دارد.