بازار در طلا چه سالی را پشت سرگذاشت و چه روزهایی را پیش رو دارد؟

طلا، آیینه تمام ‏قد دلار

 

آرامش در عوامل تعیین‌کننده

قیمت طلا در کشور تقریباً در همه این سال‌ها پیرو دلار بوده است. بررسی رفتار قیمتی طلا در سال ۱۴۰۰ نشان می‌دهد که این فلز گران‌بها یکی از کم‌ترین بازدهی‌ها را در کارنامه بازارهای مالی برای خود ثبت کرده است. هر گرم طلای ۱۸ عیار در ابتدای سال مورد بحث، یک میلیون و ۹۵ هزار تومان قیمت داشت که در نهایت در پایان بهمن ماه به یک میلیون و ۱۸۶ هزار تومان رسید؛ ۸.۳ درصد افزایش بازدهی در این مدت برای طلا.

البته بازدهی پایین در این بازار را نمی‌توان به مثابه ثبات قلمداد کرد چرا که هر گرم طلای ۱۸ عیار در نیمه اردیبهشت سال ۱۴۰۰، تا حدود ۸۹۰ هزار تومان هم پایین آمد و نوسان‌ها تا جایی ادامه یافت که نرخ در نیمه آذر ما به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برای هر گرم رسید. در واقع بعد از روشن شدن حدودی نتیجه انتخابات و ناامیدی بازارها از ایجاد تغییر جدی در سیاست‌های خارجی، افزایش قیمت در بازار طلا هم به دنبال افزایش قیمت در بازار کلید خورد و تا فروکش کردن نرخ دلار در آذرماه ادامه پیدا کرد.

دو عامل موثر دیگر بر قیمت طلا اما در سال گذشته چندان نتوانستند برای این شاخص، تعیین تکلیف کنند. قیمت انس جهانی و میزان عرضه و تقاضا، در سال گذشته هم مثل بسیاری دیگر از سال‌ها، کم‏اثرتر از نرخ دلار ظاهر شدند. برای مثال بیست و چهارم بهمن ماه ۱۴۰۰، به دلیل افزایش تنش‌ها میان اوکراین و روسیه و بالا رفتن بی‏سابقه احتمال حمله روسیه به اوکراین، انس طلا با جهش 20 دلاری با بالای مرز 1850 دلاری رفت. اما قیمت طلا در ایران در این سوی مرزها بی‌اعتنا به وقایع جهانی تقریباً در مسیر کاهش قرار داشت.

از سوی دیگر انتظارات حاکم بر بازارها ناشی از به سرانجام رسیدن مذاکرات، آن‌ها را دچار رکود نسبی کرده و  در بازار طلا هم قاعده از همین قرار است. در واقع بررسی‌ها نشان می‌دهد که حجم تقاضای خرید سکه و طلا بسیار کاهش یافته و همین موضوع حباب سکه را کوچک‌تر و قیمت‌ها را در بازار طلا کنترل‌شده‌تر کرده است.

کاهش ارزش در کوتاه‌مدت

گره خوردن سرنوشت قیمت دلار به احیای برجام، پیش‌بینی قیمت طلا را هم منوط به نتایج مذاکرات کرده است اما واقعیت این است که تداوم فرسایشی مذاکرات ایران و آمریکا باعث شده که بازارها با شرایط موجود عادت کنند و عرضه و تقاضا در آن‌ها به تعادلی نسبی برسد. احتمال یک سقوط یا صعود ناگهانی در بازار طلا به واسطه شکست پا پیروزی در وین، کم است، از طرف دیگر بخشی از قیمت طلا در ایران به نرخ جهانی اونس بستگی دارد که استتیسکا آن را برای سال آینده، در مسیر افزایش دیده است. اما صرف نظر از اینکه برای اونس چه اتفاقی رخ می‌دهد، قیمت طلا افزایشی است؛ چرا که اثرپذیری آن در ایران  از قیمت دلار بیشتر از طلای جهانی است. اگرچه به ثمر نشستن مذاکرات می‌تواند نرخ طلا در سال ۱۴۰۱ را پایین بکشد اما با توجه به محویت تورم در اقتصاد ایران این کاهش موقتی بوده و ادامه پیدا نخواهد کرد.

محمد کشتی‏آرای، کارشناس بازار طلا  می گوید:« قیمت طلا و سکه از دو عامل اقتصادی یعنی قیمت ارز و قیمت جهانی تشکیل می‌شود که برای بررسی شاخص طلا باید این دو عامل را مورد سنجش و ارزیابی قرار دهیم. در خصوص قیمت جهانی طلا این روزها می‌بینیم که قیمت نفت بعد از 7 سال به بالاترین قیمت خود رسیده است. از طرفی نرخ تورم هم در آمریکا بالا رفته و همین دو عامل موجب شده تا قیمت جهانی طلا این روزها با افزایش همراه باشد. در ایران، نیمی از وابستگی قیمت طلا وسکه به عوامل بیرونی وابستگی دارد و 50 درصد دیگر نوسانات قیمت طلا و سکه در داخل حاصل نوسانات قیمت ارز است.»

او می گوید:« مدیریت بانک مرکزی در یک سال اخیر به گونه‏ای بوده که کمتر شاهد نوسانات بودیم. در روزهای پایانی دولت دوازدهم هم کنترل قیمت ارز را بانک مرکزی داشت و بعد از آن هم در دولت سیزدهم این کنترل بیشتر شد. در حالی انتظار می‌رفت در دولت جدید قیمت ارز با افزایش همراه شود با مدیریت جدید بانک مرکزی در دولت سیزدهم قیمت ارز نه‏تنها سیر صعودی نداشته بلکه سیر نزولی هم داشته و به نوعی با ثبات همراه بوده است. تداوم ثبات نرخ ارز، در ادامه به بازار طلا هم ثبات نسبی خواهد داد اگر اتفاق ویژه‌ای در بازار طلای جهانی رخ ندهد.»