رشد بازار مسکن تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟
آینده نگر
چرا باید این گزارش اکونومیست را بخوانید: صندوق بینالمللی پول شاخصی دارد که وضعیت بازار مسکن جهانی را مطابق با آن بررسی میکند. این شاخص در حال حاضر به بالاترین میزان خود رسیده و رشدی کمنظیر را نشان میدهد. اما آیا روند رو به رشد بازار مسکن، به همین شکل ادامه پیدا خواهد کرد؟
هالیفاکس در کانادا مرکز استان نووا اسکوشیا است. این روزها افزایش قیمت 50 درصدیِ مسکن در این شهر باعث شهرت آن شدهاست. دلایل مختلفی هم برای رشد بازار مسکن در این منطقه وجود دارد. برای مثال، فعال شدن صنعت نفت در این منطقه باعث شده بسیاری از افراد به این شهر عزیمت کنند. به این ترتیب، درخواست برای مسکن هم افزایش پیدا کرده و قیمت آن را در این شهر افزایش دادهاست. اما نکته اینجاست که این شهر در این زمینه تنها نیست. بسیاری از دیگر شهرهای جهان هم این روزها افزایش قیمت مسکن را تجربه میکنند.
صندوق بینالمللی پول شاخصی دارد که براساس آن بازار مسکن را در جهان بررسی میکند. این شاخص، آخرین بار در فاصله سالهای 2007 تا 2009 یعنی در زمان بحران بزرگ اقتصادی به اوج خود رسید. اما اکنون دوباره به اوج رسیدهاست. ارزش سهام سازندگان مسکن در آمریکا طی یک سال گذشته رشد 44 درصدی را تجربه کردهاست. این رقم افزایشی چشمگیر را نشان میدهد. در واقع شرایطی را تجربه کنیم که تاکنون سابقه نداشتهاست.
اکنون پرسش بسیاری از مردم این است که آیا جشن مسکن و املاک به پایان رسیده یا هنوز ادامه خواهد داشت؟ دولتها رفتهرفته کمکهای خود را قطع میکنند تا اقتصادها بتوانند روی پای خودشان بایستند. مردم هم ظاهراً دیگر پول نقدی ندارند که بخواهند آن را صرف خرید مسکن کنند. دلیلش هم روشن است، حالا که پروازهای خارجی از سر گرفته شده و مردم میتوانند به رستورانها و کشورهای خارجی بروند ترجیح میدهند پول خود را خرج کنند و در نتیجه پول نقدی ندارند که آن را پسانداز و بعداً صرف خرید مسکن کنند.
اکنون با توجه به شرایطی که حاکم شده، صندوق بینالمللی پول هشدار داده که دوباره باید در انتظار قرار گرفتن بازار مسکن در مسیر نزولی باشیم. قیمت مسکن از نگاه این نهاد بینالمللی، پایدار نیست. اما آیا واقعاً این هشدارها و تحلیلهای صندوق بینالمللی درست است؟ بیتردید میتوان گفت در حال حاضر شاهد کند شدن جریانهای مالی در جریان هستیم.
*فروپاشی برج کاغذی
قیمت مسکنِ جهانی در سومین فصل از سال 2021 به بالاترین میزان خود در تاریخ رسید. اما برخی تحلیلگران میگویند شاهد برجی کاغذی هستیم که هر لحظه امکان دارد با یک تکان، دچار فروپاشی شود. به این ترتیب نظر آنها وجود حباب در بازار مسکن است. این حباب میتواند ناشی از تحولات اساسی در اقتصاد باشد. برای مثال در سال 2000 تا 2010، بازار مسکن آمریکا بیشتر به دلیل فرایند شهریسازی رشد میکرد. در واقع مردم به شهرها توجه نشان میدادند و در نتیجه برای خرید مسکن و زندگی در شهر هجوم میآوردند. اما اکنون این رویه تغییر کردهاست.
البته روندی که اکنون از اساس در بازار شاهد آن هستیم میتواند به ما نشان دهد که فعلاً شاهد افزایش افزایش قیمت مسکن و رشد این بازار خواهیم بود. بانکها هم در سرتاسر جهان، تسهیلاتی را ارائه کردهاند که میتواند برای خرید مسکن به مردم کمک کند.
نکته مهمی که این روزها در بازار مسکن باید به آن توجه داشت این است که قیمتها از کفِ خود رشد میکنند. به همین خاطر است که رشد آنها بیشتر به چشم میآید. این مسئله بهویژه در کشورهای توسعهیافته قابل مشاهده است.
نباید فراموش کرد که تمایلات مردم هم جزو عوامل اثرگذار است. ظاهراً در حال حاضر تعداد بیشتری از مردم جهان به سرمایهگذاری در مسکن تمایل پیدا کردهاند. نرخ ساخت خانههای جدید از دیگر عواملی است که میتواند بازار را به شدت متاثر کند چرا که طرف عرضه را تحت تاثیر خود قرار میدهد. برای مثال در دوران همهگیری کرونا، ساختوساز تقریباً متوقف شده بود. به این ترتیب عرضه به شدت کاهش پیدا کرد و در نتیجه قیمت مسکن را باز هم بالا برد. کمبود منابع و مصالح برای ساخت مسکن هم روی این بازار اثر گذاشتهاست. یکی از دلایلی که صندوق بینالمللی پول را وادار کرده در گزارش خود نسبت به آینده بازار مسکن بدبین باشد، همین تنگناهایی است که در این بازار به وجود آمده. اما به هر حال مواردی وجود دارند که با توجه به آنها میتوان به بازار مسکن امیدوار بود.
بازار مسکن جهانی رشد بسیاری را بهویژه در چند ماه گذشته تجربه کرده اما قرار نیست این رشد متوقف شود. سازندگان هنوز فاصله زیادی تا تامین مسکن مورد نیاز جهان دارند و همین امرمیتواند به راحتی قیمت مسکن را افزایش دهد. بهعلاوه، مردم در اکثر کشورهای جهان بیش از گذشته تمایل به خرید مسکن پیدا کردهاند. همه اینها باعث میشود که پیشبینی بازار مسکن در آینده الزاماً منفی نباشد. احتمالاً جشن املاک فعلاً ادامه خواهد داشت.