اگر واردات خودرو اتفاق بیفتد بازار خودروهای خارجی کاهش قیمت خوبی را تجربه میکند و این امر تأثیر مستقیم بر قیمت خودروهای داخلی هم خواهد گذاشت.
سعید موتمنی/ رئیس اتحادیه نمایشگاهداران خودرو/آینده نگر
1- در پی مصوبه مجلس مبنی بر آزادسازی واردات خودرو مشروط به صادرات قطعات و خودرو، این سؤال به وجود آمده که خودروسازان قصد دارند در این طرح چه خودروهایی را صادر کنند؟ چندی است که کسبوکار نمایشگاهداران خودروهای خارجی از رونق افتاده است و عملاً به جهت قیمتهای نجومی، نمایشگاهداران با یکدیگر معامله میکنند. بدینجهت اگر واردات خودرو اتفاق بیفتد بازار خودروهای خارجی کاهش قیمت خوبی را تجربه میکند و این تصمیم تأثیر مستقیمی بر قیمت خودروهای داخلی هم خواهد گذاشت. یکی از مهمترین دلایلی که باعث شد قیمت خودروهای داخلی با سرعت قابلتوجهی افزایش پیدا کند، ممنوعیت واردات خودروهای خارجی بود؛ خودروهای داخلی بهخصوص خودروهایی که از نظر ظاهر و ویژگی مقبولیت بیشتری برای مردم داشتند بدون هیچ فرمول و دلیلی همپا با خودروهای وارداتی گران شدند. طی این سالها بارها از دولت خواستهایم که نسبت به واردات خودرو اقدام کند چراکه اطمینان داریم این امر سبب کاهش قیمت خودروهای خارجی و داخلی خواهد شد.
2- اینکه هیچ ارزی از کشور خارج نشود، تنها شرط واردات خودرو است و بایستی خودرو و قطعات خودرو صادر کنیم تا بتوانیم خودروی خارجی وارد کنیم، نشان میدهد تاکنون نهتنها در جذب بازار صادراتی موفق نبودهایم، بلکه بخشی از بازار خود را هم ازدستدادهایم. طرح تصویبشده مجلس مصوبهای برای واردات خودرو نیست. این مصوبه برای تشویق صادرات خودرو و قطعات و حمایت از تولید داخل و تکمیل سبد خودروسازان برای حمایت از تولید داخل است.
3- با توجه به آخرین آمار صادرات خودرو و قطعات توسط دو خودروسازی بزرگ کشور طی هفتماهه امسال که ایرانخودرو حدود شش میلیون و ۴۳۳ هزار و ۲۷۵ دلار و سایپا معادل هشت میلیون و ۱۵۴ هزار و ۴۳۰ دلار صادرات خودرو و قطعات داشتند، به رقمی حدود ۱۵ میلیون دلار صادرات میرسیم؛ لذا با احتساب ۳۰ هزار دلار برای هر خودرو وارداتی، حدود ۵۰۰ دستگاه خودرو میتوان وارد کرد. با توجه به اینکه هدف طرح واردات خودرو، تنظیم و ایجاد تعادل در بازار خودرو ایران است، این سؤال مطرح است که بازار خودرو داخلی با این تعداد یا حتی ۲۰۰۰ دستگاه خودرو، متعادل خواهد شد؟!
4- ما کدام قطعه را برای کدام ماشین صادر خواهیم کرد؟ قطعهکاران ما سریکار نیستند؛ کپیکار خوبی هم نیستند. این کار نیاز به کارشناسی دارد. ما هنوز نیاز داخلی خود را هم نتوانستهایم تأمین کنیم. آمار تولید قبل و بعد از سال 1397 را مقایسه کنید. تا زمانی که نتوانیم نیاز داخلی را تأمین کنیم صادرات بیمعنی است. وقتی قیمت جهانی خودرو در تمام دنیا مشخص است آیا خودرو ما را 20 هزار دلار میخرند؟ ماشین باکیفیت در بازار زیاد است و آیا ما توان رقابت داریم؟ آیا آنطرف مرز خودرو ما بازار دارد؟ این طرح نمیتواند جوابگوی نیاز روز باشد. این یک طرح کارشناسیشده نیست، توان عملیاتی شدن ندارد و هیچ استراتژی در این حوزه وجود ندارد. ما به کدام کشور خودرو صادر کردهایم؟ اگر هم صادرشده حجم آن خیلی پایینتر بوده است. قطعهسازان ما چه قطعهای را میتوانند صادر کنند و چه قطعهای را تابهحال صادر کردهاند؟ باید به این توجه شود که قطعات ما خیلی کیفیت ندارند. قطعه خودرو خارجی چند کیلومتر کار میکند و تولید داخل چه وضعیتی دارد؟! ما باید اول نیاز داخلی خود را تأمین کنیم. فاصله قیمت خودرو با قیمت واقعی بالاست و مصرفکننده نهایی بهای زیادی میپردازد.
5- بازار نیازی دارد، اگر این تأمین شود هیچ موقع فاصله قیمتی معنادار نخواهد بود و صحبت از قیمتسازی هم در آن بازار نمیشود. باید به این پرسش پاسخ داد که وظیفه ستاد تنظیم بازار چیست؟ اینکه نیاز بازار را تأمین کند. این نهاد موقعی وضعیت بازار را بررسی میکند و میبیند تولید نمیتواند نیاز کالایی داخل را تأمین کند و برای برقراری تعادل باید کالا وارد شود. الان متاسفانه نیاز بازار داخلی بالای یک میلیون خودرو است و ما نصف آن را تأمین میکنیم و همین باعث شده که کالای مصرفی، به کالای سرمایهای تبدیل شود و با کوچکترین نوسان ارزی قیمتها به هم بخورد. این آشفتگی برای این است که نیاز کالایی را تأمین نکردهایم. در وهله اول باید قیمت تمامشده که میگویند بالاست، کارشناسی شود، باید هزینه تولید پایین بیاید و نباید همه این هزینهها به دوش مصرفکننده بیفتد. در دنیا خودرو کالای مصرفی است. در دنیا خودرو را به قیمت قسطی میخرند.
6- ما چرا در خودروسازی پیشرفت نکردهایم؟ دلیل این مسئله انحصار است؛ اگر رقابتی در این صنعت حاکم بود، کیفیت خودرو و قطعه ما بالاتر میرفت. برای جلب مشتری باید بازار رقابتی باشد. تا زمانی انحصاردر صنعت هست هیچ تولیدکنندهای به خودش زحمت بالا بردن کیفیت نمیدهد. خودرو ما بهروز نیست و همه اینها به دلیل نبود رقابت است. انحصار بازار خود را عقب نگه داشته است.
مصرفکننده دو بار پول خودرو را میپردازد. اول ماهها پیش ثبتنام میکند و دفعه بعد اینکه بعد از چند ماه به تعمیرگاه مراجعه میکند. ما واردات قطعه داریم ولی واردات خودرو نداریم. این هدررفت منابع ملی است. مصرف سوخت تولید داخلی بالاتر از نمونه خارجی است. حالا پرسش اساسی این است که آیا تولید خودرو در کشور مقرون به صرفه است؟ اگر چنین است که به این شرایط ادامه دهند و اگر به صرفه نیست منابع ملی را هدر ندهند.