کارخانهها که در حال حاضر میتوانند کارتن بستهبندی تولید کنند در این رابطه میگویند: «وظیفه ما نجات دادن صنعت چاپ و انتشارات به بهای به ضرر انداختن خودمان، نیست.»
آینده نگر
رئیس بازار کاغذ روزنامه بریتانیا، که در آن طی چند ماه با افزایش قیمتی بیش از 50درصدی روبهرو بودیم، در توصیف این وضعیت میگوید: «وضعیت مثل این است که به یک فرد سالمند که قلبش باتری دارد، شوکر برقی بزنیم.» هزینه کاغذی که مورد مصرف انتشارات در سرتاسر جهان میشود به شکلی بیسابقه در حال افزایش است و همین مسئله قیمت تولید روزنامه از بمبئی تا سیدنی را افزایش دادهاست. زمانی که اوضاع خوب بود و هنوز تبلیغات به جهان آنلاین نرفتهبودند، روزنامهها شراکتی مستحکم با کارخانههای کاغذسازی داشتند. با خروج تبلیغات از روزنامهها، این رابطه بیشتر شکل مبادله و معامله به خود گرفت و حالا شکلی خصمانه پیدا کردهاست.
کارخانههای تولید کاغذ چندین سال بد را تجربه کردند، زیرا روزنامهها یا تیراژ خود را کاهش دادند، یا کاملا دیجیتال شدند، یا اصلا به طور کامل تعطیل شدند. روزنامهها توانستهبودند هزینه کاغذ را پایین نگه دارند، زیرا تقاضای این کالا کاهش پیدا کردهبود. در این دوران بود که تولیدکنندههای کاغذ در سکوت و انزوای خود زیان میدیدند. بعضی از این تولیدکنندهها در تعطیل کردن خطوط تولیدی خود تعلل کردند و همین مسئله زیانی چندصد میلیون دلاری به آنها وارد کرد.
آن شکل از تعلل حالا دیگر وجود ندارد. کارخانهها در حال کاهش ظرفیت تولید کاغذ روزنامه خود و تنوع بخشیدن به محصولاتشان هستند. شرکت نروژی نورسک اکساگ که در زمینه تولید کاغذ و خمیر فعالیت میکند در ماه ژوئن اعلام کرد که قصد دارد کارخانهه 66 ساله خود در نیوزلند را تعطیل کند. بسیاری از این کارخانهها، ماشینآلات خود را تغییر کاربری دادهاند تا برای بستهبندی محصولات ارسالی در دنیای دیجیتال و خرید آنلاین، کارتن تولید کنند. شرکت فنلاندی یوپیاِم، در سال جاری اعلام کرد یکی از کارخانههای خود در ولز را به یک تولیدکننده ترکیهای فروختهاست که در زمینه تولید کارتن بستمهبندی فعالیت میکند. شرکت روسی وولگا هم که تاکنون 70 درصد تولید خود را روی کاغذ روزنامه متمرکز کردهبود، در حال حاضر نیمی از تولیدات خود را به محصولات مربوط به بستهبندی اختصاص دادهاست. زمانی این تولیدکنندهها تقریبا به هر قیمتی راضی میشدند، اما حالا به سطحی رسیدهاند که خود را در زنجیره ارزش شریک میبینند.
*ویروس به جان روزنامهها
در دوران همهگیری کووید-19 مردم بیشتر از خانهها کار میکردند و همین مسئله تقاضای روزنامه را حتی پایینتر هم آورد و در نهایت آسیب بیشتری به تولیدکنندگان کاغذ زد. کارخانههای کاغذسازی اروپایی طی 24 ماه اخیر تقریبا یکپنجم از ظرفیت خود را در واکنش به این اتفاق تعطیل کردهاند.
با بازگشایی اقتصادها، تقاضای کاغذ روزنامه افزایش پیدا کرد. این مسئله در کنار ظرفیت کاهشیافته کاغذسازیها و افزایش شدید قیمت انرژی منجر به یک شوک قیمتی شد. به طور مشخص وارد کردن هزینه انرژی به خریداران کاغذ، یکی از اقدامات کاغذسازان بود که جنجال زیادی ایجاد کرد. بنگاههای روزنامهداری این مسئله را به نوعی تخطی از قرارداد میدانند. روزنامههای اروپایی در فصل ابتدایی سال 2022 باید 50 تا 70 درصد هزینه بیشتری نسبت به یک سال قبلتر از آن، برای خرید کاغذ روزنامه متحمل شوند. وضعیت در آسیا و اقیانوسیه هم همینطور است و سطوح قیمتی رشدی 25 تا 45 درصدی نسبت به سال گذشته تجربه کردهاند. گروه رسانهای ملی کنیا تقریبا 840 دلار به ازای هر تن کاغذ میپردازد که در گذشته نهایتا به 600 دلار میرسید. قیمتها در در آمریکا شمالی زودتر و به شکلی تدریجی بالا رفت. البته در این منطقه قراردادها عمدتا ماهانه بسته میشوند، تا 6ماهه. با این حال در همانجا هم قیمت کاغذ روزنامه در سال 2021 تقریبا 20 تا 30 درصد بیشتر از سال 2020 است.
انجمن چاپ و رسانه آلمان هم درباره این مسئله هشدار دادهاست که کارخانههای کاغذسازی روزنامهها را مجبور به تعطیل کردن نسخههای کاغذی خود میکنند و این مسئله به هر دو طرف آسیب میرساند: «این مسئله شبیه همان حکایت آشنای دو پرندهای است که هر دو روی یک شاخه نشستهاند.» البته کارخانهها که در حال حاضر میتوانند کارتن بستهبندی تولید کنند در این رابطه میگویند: «وظیفه ما نجات دادن صنعت چاپ و انتشارات به بهای به ضرر انداختن خودمان، نیست.»
افزایش قیمتها، حاشیه سود را برای بعضی از انتشاراتیها از بین میبرد. این بنگاهها مجبور خواهند شد با حذف برخی از موقعیتها و تعدیل نیرو، به مسیر خود ادامه دهند. یکی از شرکتهای مشاوره صنعت کاغذ در بریتانیا پیشبینی میکند که تعداد تعطیلی روزنامهها در سال 2022 نسبت به یک سال معمولی افزایشی چشمگیر خواهد داشت. این مسئله تقاضا را پایین آورده و بازار را اندکی به سمت تعادل میکشاند. البته پیشبینیها نشان میدهند که اگر روزنامهها بتوانند تغییری موفق و مفید به سمت جهان دیجیتال داشته باشند، اینبار کارخانههای کاغذسازی هستند که شوک را تجربه میکنند.