سال 92، شهرداری تهران هم گزارش سیاهه انتظار شهر تهران را منتشر کرد که نشان می داد میزان انتشار ذرات معلق 6.8 هزار تن بوده اسـت که 70 درصد آن سهم منابع متحرک، ۲0 درصد سهم پالایشگاهها و نیروگاهها، 7 درصد سهم صنایع، ۲ درصد سهم منابع خانگی و تجاری و یک درصد سهم پایانههای سوخت بوده است.
تعداد روزهای پاک در تهران شاید دیگر به تعداد انگشت های دست هم نرسد، اما نکته جالب این است که هنوز اطلاعات و گزارش دقیقی از دلیل آلودگی و سهم آلایندهها وجود ندارد. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به منشایابی منابع آلاینده در ایران پرداخته است.
طبق این گزارش، علیرغم تعدد تحقیقات مربوط به آلودگی هوا در کشور و علیالخصوص شهر تهران، مطالعات یکپارچه و مداومی در این زمینه انجام نشده است. فقدان این اطلاعات، سؤالات مربوط به منابع مولد آلایندهها را در نقاط مختلف کشور بدون پاسخ گذاشته و مقایسه میان آنها را ناممکن میسازد. درواقع مشکل مطالعات اولیه در زمینه سهمبندی منابع انتشار ذرات معلق این بود که روشهای ارائه شده قادر به تفکیک هر منبع یا شناسایی ذرات معلق موجود در منابع مختلف نبودند و فقط به ترکیبات موجود در این ذرات اشاره کرده و منابع بهصورت کلی بیان میشدند. حال اینکه هر منبع چه سهمی در تولید و انتشار این ذرات دارد قابل بیان نبود؛ اما با پیشرفتهای اخیر بهخصوص تدوین نرمافزار برای مدلهای پذیرنده و به روز شدن آنها، امکان تعیین درصد غلظتهای هر ترکیب موجود در PM2.5 و میزان سهم هرکدام از منابع ذکر شده قابلاندازهگیری است. علاوه بر این، کماکان مطالعات کارآمد ترکیبی از دو روش منشأیابی به کمک مدلهای پذیرنده و تدوین سیاهه انتشار در زمینه شناسایی سهم منابع آلاینده هوا و بهخصوص ذرات معلق ریز (PM2.5) در ایران صورت نگرفته است.
با این حال این گزارش بررسی اجمالی به برخی از مطالعات شاخص در زمینه منشایابی در کشور پرداخته است. سال 1386، تحقیق نبی بیدهندی و هالک نشان داد که آلودگی ذرات ریز غالباً منشأ انسانی (ترافیک، صنایع، ساخت وساز و گردوغبار برخاسته از سطح جادهها) دارد و منشأ ذرات درشت منابع طبیعی (خاک) است.
سال 91، نتایج بررسی ترکیان و بیات هم حاکی از این بود که: 90 درصد از ذرات آلاینده کل از وسایل نقلیه بوده است. همچنین 83.2 درصد از کل ذرات معلق، 70.5درصد از هیدروکربنها، 98.7 از منوکسید کربن، 67.5 درصد ازاکسیدهای نیتروژن و 14.2درصد از اکسیدهای سولفور منتشرشده در هوای تهران ناشی از وسایل نقلیه متحرک بوده است.
بررسی تحقیق گیوه چی و ارحامی و تجریشی هم اعلام می کرد که 90 درصد از منابع گردوغبار شهر تهران از عراق و سوریه میآید (۴۴ درصد شمال عراق، ۳۲ درصد شرق سوریه).
سال 92، شهرداری تهران هم گزارش سیاهه انتظار شهر تهران را منتشر کرد که نشان می داد میزان انتشار ذرات معلق 6.8 هزار تن بوده اسـت که 70 درصد آن سهم منابع متحرک، ۲0 درصد سهم پالایشگاهها و نیروگاهها، 7 درصد سهم صنایع، ۲ درصد سهم منابع خانگی و تجاری و یک درصد سهم پایانههای سوخت بوده است. 8۵ درصد کل انتشار ذرات از منابع متحرک مربوط به خودروهای سنگین و ۱۲ درصد سهم موتورسیکلتها میشود و سهم خودروهای سبک تنها ۳ درصد است.
تقوایی و صولت هم سال 97 گزارشی سهمبندی ذرات معلق ریز در تهران انجام دادند. این گزارش می گفت میزان مشارکت منابع متحرک بیش از ۵0 درصد از جرم ذرات بوده و بعد از آن ذرات ثانویه با سهم ۲۵ درصد و منابع صنعتی با سهم ۱7 درصد بیشترین میزان مشارکت را داشته اند. سایر منابع همچون، سوخت بیومس، غبار برخاسته از جاده و منابع قشری - خاکی نیز در این مدلسازی لحاظ شده بودند. به طور کلی سهم برجسته انتشار وسایل نقلیه در این مطالعه به چشم میخورد.
سال 98 هم حسینی و اسماعیلی راد در مطالعه ای که سهم بندی منابع ذرات معلق ریز را نشان می داد، اعلام کردند انتشارات ناشی از ترافیک، 44 درصد از غلظت ذرات را شامل شده است. بعد از آن هم سوخت های حاوی سولفات (24 درصد) و نیترات (18 درصد) و گردو غبار (4 درصد) منابع مهم در انتظارات ذرات هستند. بررسی همبستگی عوامل مختلف بین دو محل نمونه برداری نشان داد که انتشارت ترافیک و سوزاندن بیومس به صورت محلی و نقطه ای بوده، در حالی که گرد و غبار، احتراق سوخت سنگین و منابع صنعتی منطقه ای هستند. نتایج این مطالعه نشان می دهد که آلاینده های فاز گازی و ذره ای ساطع شده از احتراق سوخت های فسیلی (متحرک و ثابت) منشا اصلی آئروسل های ریز اولیه و ثانویه در تهران هستند.