تابستان امسال مناطق شمال غرب مکزیک توانستند تولید ناخالص داخلی خود را به سطحی مشابه سال ۲۰۱۸ برسانند؛ اما مناطق مرکزی مکزیک که به مصرف داخلی وابستگی زیادی دارند کاملا در زمینه تولید ناخالص داخلی عقبتر از سال ۲۰۱۸ بودند
آینده نگر/ منبع: بلومبرگ
دیانا پالاسیو که در یک کارخانه ژاپنی در تیهوانای مکزیک کار میکرد پارسال در میان بحران کرونا مثل سایر کارکنان آنجا به خانه فرستاده شد. کارخانه به خاطر شیوع کرونا تعطیل شده بود و با توجه به شدت بحران، او فکر میکرد تعطیلی کارخانه ادامهدار است. اما دو هفته بعد، دوباره هشتصد کارگر و بازرس و مدیر کارخانه سر کارهایشان برگشتند.
تیهوانا که درست در مرز با آمریکا واقع شده، احیای اقتصادش را مرهون همین همسایگی است. کارخانهها در این منطقه که به شدت به صادرات محصولاتشان به آمریکا وابسته بودند، هیچ توجیهی را برای توقف تولید نمیپذیرفتند و مقامات دولتی مکزیک را نیز از این بابت متقاعد کردند. بسیاری از مناطق در ایالات شمالی مکزیک همین شرایط را داشتند و به هر نحوی که امکانش بود خود را بحران تطبیق دادند. اما همه مناطق مکزیک به این اندازه خوشاقبال نبودند.
سرخیو بانیوس شهردار پاچوا در یک ایالت کوهستانی نزدیک مکزیکوسیتی میگوید: «همه بخشهای اقتصاد ما روزهای بدی را میگذراند.» اقتصاد این منطقه مبتنی بر عمدهفروشی، خردهفروشی و خدمات بوده است و فقط در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۰ میلادی، میزان اشتغال در پاچوا ۱۲ درصد کاهش پیدا کرد. این در حالی است که در مناطقی مانند تیهوانا این رقم حتی هشت درصد افزایش پیدا کرد.
وزیر دارایی مکزیک نیز تایید کرده که احیای اقتصاد در مناطق مختلف این کشور به شدت ناهمگون بوده است. بر اساس آمار بانک گروپو فینانسیرو بانورته، همین تابستان امسال مناطق شمال غرب مکزیک توانستند تولید ناخالص داخلی خود را به سطحی مشابه سال ۲۰۱۸ برسانند؛ یعنی درست یک سال قبل از آن که اقتصاد مکزیک دچار رکود شود. اما مناطق مرکزی مکزیک که به مصرف داخلی وابستگی زیادی دارند کاملا در زمینه تولید ناخالص داخلی عقبتر از سال ۲۰۱۸ بودند.
برخی صاحبنظران معتقدند که سیاستهای مانوئل لوپز ابرادور رئیس جمهور مکزیک را باید در این خصوص مقصر دانست. برخلاف بسیاری از رهبران جهان، او در دوران پاندمی کرونا روی حمایت مالی از خانوارها و کسب و کارها متمرکز نشد و به جایش در تلاش بود که هزینه اضافی روی دست دولت نگذارد. توجیهش هم این بود که هر چه میزان بدهی دولت پایینتر باشد، اقتصاد میتواند با سرعت و سهولت بیشتری احیا شود.
او همچنین تاکید داشت که سیاستش در جهت مقابله با افزایش تبعیضها در مکزیک و نیز عدم وابستگی شدید مکزیک به شرکتهای خارجی است. زمان ثابت کرد که او در هر دو مورد اشتباه میکرد. حالا مناطق هممرز با آمریکا در مکزیک رشد ۵.۹ درصدی را تجربه میکنند اما این رشد شامل حال مناطق دیگر نمیشود و بنابراین تبعیض به شدت افزایش خواهد یافت.
زمانی که لوپز اوبرادور روی برنامه خودش تاکید میکرد، جنگ تجاری چین و آمریکا نیز شدیدتر بود و بنابراین او میتوانست این توجیه را ارائه بدهد که نمیخواهد با افزایش وابستگی اقتصاد مکزیک به آمریکا، خطر بیشتری را در جریان مناقشه تجاری آمریکا و چین به جان بخرد. اما حتی این مناقشه نیز به تدریج کمتر شد و مکزیک باز هم ضرر کرد.
یک مسئله دیگر در جریان پاندمی کرونا که باز هم به سود مناطق هممرز مکزیک با آمریکا تمام شد، به اختلالها در زنجیره تامین مربوط میشد. از آنجا که این اختلالها به افزایش هزینه محمولهها از کشورهای دیگر انجامید، آمریکا به این نتیجه رسید که باید روی تامین کالاهای مورد نیاز خود از مسیرهای نزدیکتری حساب باز کند. بسیاری از فعالیتهای کارخانهای نیز به مکزیک و کشورهای مشابه منتقل شدند. تولیدکنندگان آمریکای شمالی به این نتیجه رسیده بودند که نمیتوانند ماهها منتظر کالا یا قطعهای از آسیا یا اروپا یا آفریقا بمانند. به همین جهت، تولید کارخانهای در مناطقی مانند تیهوانا با جذب سرمایهگذاری از سمت آمریکا تقویت شد. بر اساس آمار موجود، رشد سرمایهگذاری خارجی در بخش صنعت در تیهوانا در یک دهه اخیر بیسابقه بوده است.
منتقدان لوپز ابرادور حالا میگویند اگر دولت او حداقل کمک مالی به کسب و کارها و خانوارها را در نظر گرفته بود، تقاضای داخلی میتوانست تقویت شود و مناطق مرکزی مکزیک نیز تا حدی میتوانستند اقتصادشان را احیا کنند. اما در غیاب این پول، هیچ راهی برای بهبود اوضاع در این مناطق وجود نداشته است. در حال حاضر نرخ فقر در مکزیک افزایش یافته و به ۴۳.۹ درصد رسیده و عدم حمایت دولت از خانوارها نیز وضع را بدتر کرده است.
بر اساس پیشبینیها، تولید ناخالص داخلی مکزیک حداقل تا سال ۲۰۲۳ نمیتواند به سطحی مشابه سال ۲۰۱۸ برگردد. تحمل اوضاع فعلی اقتصاد این کشور برای کسب و کارهای سابقهدار شاید راحتتر باشد، اما برای کسب و کارهای نوپا به خصوص در مناطق مرکزی کشور، امیدی به آینده باقی نمانده است.