اوضاع کارجو و کارفرما خوب نیست

ادامه دلسردی جویندگان کار

تاریخ 1400/10/12 ساعت 11:43

آیا بحران بیکاری عمیق تر می شود؟ با در کنار هم قرار دادن نتایج حاصل از پایش محیط کسب وکار می توان گفت وضعیت طرف عرضه در بازار کار تغییری نکرده و چه بسا بدتر شده است.

آینده نگر

مسئولان در نیمه دهه 90 از بیکاری 3.5 میلیون نفر در اقتصاد ایران  گفتند اما کسی پیش بینی نمی کرد در پایان همین دهه همه گیری کووید19، بازار کار را این چنین زیر و رو کند. معاون سابق وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی در سال گذشته گفت همه گیری کرونا به طور قاطع یک و نیم میلیون نفر را بیکار کرده است و تعداد آسیب دیدگان کرونا در بخش‌های رسمی و غیررسمی کشور را حدود شش میلیون نفر است.

*اصلا کار نخواستیم

پیش از همه گیری کرونا یعنی در زمستان سال 98، نرخ بیکاری 1.7 درصد کاهش یافت اما این کاهش، نه به دلیل بهبود نرخ اشتغال بلکه ناشی از ناامیدی از یافتن شغل مناسب  و خروج بخش عمده ای از جمعیت جویای کار از بازار بود.

درواقع از جمعیت 3270 هزار نفری بیکاران در زمستان 98، 35.1 درصد موفق به یافتن شغل شده و بقیه یعنی 36.8 درصد همچنان بیکار مانده یا به دلیل دلسرد شدن از یافتن شغل از بازار کار خارج شده اند.  مرکز پژوهش های مجلس در این باره نوشت «در این فصل حدود 52 هزار نفر به جمعیت شاغل اضافه شده است و این افزایش اشتغال در بخش خدمات و آن هم در مناطق شهری رخ داده است و در سایر بخش ها با کاهش تعداد شاغلان روبه رو بوده ایم».

آمارهای رسمی در آغاز سال گذشته نشان داد کرونا دو میلیون نفر را بیکار کرده است و گزارش ها حاکی از کاهش نرخ مشارکت اقتصادی بود.  در گزارش وضعیت بیکاری فصل بهار، نرخ مشارکت اقتصادی یا نرخ فعالیت جمعیت 15 ساله و بیشتر نشان می داد  که 41 درصد جمعیت در سن کار و فعالیت اقتصادی قرار دارند و به عبارت دیگر شاغل و بیکار در نظر گرفته می شوند. این درحالی بود که  عدد این شاخص در بهار سال 98، 44.7 درصد بوده است.  بررسی روند تغییرات نرخ مشارکت اقتصادی کل کشور گویای این است که این شاخص در بهار سال 99نسبت به بهار سال 98، 3.7 درصد کاهش یافته است. مرکز آمار می گوید اشتغال جمعیت فعال کشور 2.9 درصد در بهار سال 99 کمتر از بهار سال 98 بوده است. در  بهار سال 98، نرخ اشتغال جمعیت فعال به 39.8 درصد می رسید درحالیکه این رقم در بهار سال جاری به 36.9 درصد رسیده است. از سوی دیگر کاهش نرخ بیکاری در بهار سال 99، از 10.9 درصد به 9.8 درصد و تغییر 1.1- درصدی آن، همزمان با کاهش اشتغال جمعیت نشان می دهد که روند خروج نیروی کار از بازار کار است که هم چنان ادامه دارد. درواقع یک میلیون و 992 هزار و 685 نفر از جمعیت فعال اقتصادی کشور از بازار خارج شده اند که یک میلیون و 499 هزار و 282 نفر از این جمعیت، از بخش شاغلان در اقتصاد و 493 هزار و 403 نفر هم از تعداد بیکاران کم شده است.

مرکز پژوهش های مجلس در تحلیل وضعیت بازار کار در پایان سال 99 نوشت «در زمستان سال 1399 نسبت به فصل مشابه سال قبل، جمعیت شاغل، بیکار و جمعیت فعال به ترتیب 300 هزار نفر، 311 هزار نفر و 611 هزار نفر کاهش داشته است. با این حال بررسی آمارهای جریان نشان می دهد که اولاً، در زمستان 1399 نسبت به بهار 1399 درصد کمتری از بیکاران و شاغلان غیرفعال شده و از بازار کار خارج شده اند. ثانیاً، درصد تغییرات جریان نیروی کار در زمستان 1399 تاحدودی با زمستان 1398 که بازار کار به لحاظ حفظ شغل در وضعیت بهتری قرار داشت، برابری می کند و در زمستان 1399 نسبت جریان از شاغل به غیرفعال در شاغلین دارای بیمه و فاقد بیمه تقریباً با زمستان سال قبل برابری می کند».

هم چنین آمارهای تازه نشان می دهد بازار کار در ایران به حفظ وضعیت موجود تن داده است وخبری از بهبودی در آن نیست. براساس تازه ترین گزارش مرکز آمار از تحولات بازار کار در تابستان 1400، نرخ بیکاری افراد 15 ساله و بیشتر به 9.6 درصد از جمعیت فعال رسیده است واین نرخ، 0.1 درصد افزایش را نسبت به تابستان سال 99 نشان می دهد. در تابستان 1400 نرخ مشارکت اقتصادی نسبت به فصل مشابه سال گذشته 0.7 درصد کاهش یافته است و این گویای ادامه روند دلسردی جویندگان کار در بازار کار است. جمعیت شاغلین 15 ساله و بیشتر در این فصل 23 میلیون و 405 هزارنفر بوده که نسبت به فصل مشابه سال گذشته 137 هزار نفر کاهش یافته است. در گروه سنی 15 تا 24 ساله، نرخ بیکاری به 25.7 درصد رسیده است که این رقم، افزایش 2.6 درصدی را نسبت به تابستان سال 99 نشان می دهد. هم چنین در گروه سنی 18 تا 35 ساله نرخ بیکاری 17.6 درصد بوده است که 0.7 درصد نسبت به عملکرد تابستان سال گذشته، بیشتر است. بررسي سهم اشتغال ناقص جمعيت ١٥ ساله و بيش‌تر نشان مي‌دهد كه در تابستان ١٤٠٠، ٩,٥ درصد جمعيت شاغل،‌ به دلايل اقتصادي (فصل غيركاري، ركود كاري، پيدا نكردن كار با ساعت بيش‌تر و…) كم‌تر از ٤٤ ساعت در هفته كار كرده و آماده براي انجام كار اضافي بوده‌اند. اين در حالي است كه ٣٦.٥ درصد از شاغلين ١٥ ساله و بيش‌تر، ٤٩ ساعت و بيش‌تر در هفته كار كرده‌اند.

آیا بحران بیکاری عمیق تر می شود؟ با در کنار هم قرار دادن نتایج حاصل از پایش محیط کسب وکار می توان گفت وضعیت طرف عرضه در بازار کار تغییری نکرده و چه بسا بدتر شده است. شاخص ملی  محیط کسب وکار در تابستان سال جاری نسبت به فصل گذشته تغییر محسوسی نداشته و حتی بدتر شده است. باتوجه به عدم بهبود فضای کسب وکار می توان گفت بیکاری از بحران هایی است که باید عمیق تر شدن آن را انتظار کشید.