پاندمی کرونا ضعفهای سیستم کنترل موجودی انبار را به نمایش گذاشت. این سیستم عملا اولویت اصلی خود را روی کاهش هزینه قرار داده بود اما حالا مشخص شده که زمان تغییر اولویتها فرارسیده است
آینده نگر/ منبع: بلومبرگ
قفسههای خالی در فروشگاهها؛ عدم تنوع اجناس؛ گیر کردن کشتیهای باری در کانال سوئز؛ تعطیلی کارخانهها در ویتنام؛ بستهشدن بندرها در چین- روزی نمیگذرد که این دست اخبار در رسانهها توجه افکار عمومی را به خود جلب نکنند. درواقع از زمان آغاز بحران کرونا، دنیا دارد هر روز با بحرانی جدید در زنجیره تامین مواجه میشود و انبار شدن این بحرانها روی هم تصویر جالبی برای آینده ترسیم نمیکند.
شرکتها البته تلاش زیادی برای تطبیق با وضعیت موجود صورت دادهاند و حتی گامهای نامعمولی هم برداشتهاند. شرکتهای بزرگی مثل والمارت و هوم دپو که دیگر نمیخواهند قفسه خالی در فروشگاههایشان داشته باشند، کشتیهای باری خصوصی را به خدمت گرفتهاند تا محدودیتهای زنجیره تامین را دور بزنند و از حالا به فکر این هستند که در زمان تعطیلات کریسمس با کمبودی در فروشگاههایشان مواجه نباشند. این در حالی است که کارشناسان لجستیک میگویند اختلال در عملکرد بنادر دنیا نیز قرار نیست به این زودیها به پایان برسد و آنها که به فکر راههای جایگزین هستند عاقلانه عمل کردهاند.
واقعیت این است که در چنین شرایطی به مهارت و تجربه نیروهای جدیدی در شرکتها نیاز است؛ افراد متخصصی که با مسائل زنجیره تامین آشنا باشند و جسارت استفاده از راههای جایگزین را نیز داشته باشند. در گذشته معمولا وقتی بحران رخ میداد، تدابیری اتخاذ میشد و بالاخره اوضاع به حال عادی بازمیگشت. اما حالا این اتفاق همچنان نیفتاده است و نیاز به نیروی متخصص در این زمینه به صورت درازمدت در شرکتها احساس میشود. به همین جهت است که دانشکدههای بازرگانی و کسب و کار هم به فکر تغییر در محتوای آموزشی خود افتادهاند تا از فارغالتحصیلی نسل جدیدی از متخصصان در زمینه مدیریت زنجیره تامین اطمینان حاصل شود. این راهی مطمئن برای آمادگی دربرابر چالشهای آینده است.
سریکانت داتار رئیس دانشکده بازرگانی هاروارد در همین خصوص گفته که همهگیری کرونا چارهای جز تجدید نظر در روشهای قبلی آموزشی باقی نگذاشته است. نظر مشابهی نیز از سوی هیتندرا چاتورودی استاد مدیریت دانشکده دبلیو.پی. کاری در دانشگاه آریزونا مطرح شده است. از نظر او، دروس مدیریت باید هرچه سریعتر با ضرورت و فوریت تمرکز روی زنجیره تامین تطبیق پیدا کنند.
برخی دانشگاهها مثل کالج بازرگانی اسمیل در دانشگاه پنسیلوانیای آمریکا دروس مطرحشده در بخش مدیریت بحرانهای زنجیره تامین را به طور مستقیم از تجربه شرکتهای مهمی مثل شکلاتسازی هِرشی و شرکت تکنولوژی دِل گرفتهاند. این درواقع جنبه جدیدی از مدیریت بحران و پایداری زنجیره تامین را آموزش میدهد.
الوک باوخا استاد دانشکده کسب و کار راتجرز (که هیئت علمیاش را مدیران سابق از شرکتهایی مثل جانسون اند جانسون هم تشکیل میدهد) میگوید دانشجویانی که پیشتر به مدیریت مالی یا بازاریابی توجه نشان میدادند، حالا به مدیریت زنجیره تامین هم توجه زیادی دارند. برنامه آکادمیک این است که ابتدا دانشجویان با تجربیات مدیریت بحرانهای زنجیره تامین در دوران کرونا آشنا شوند و سپس محدودیتهای سیستمهای انبارداری جاستاینتایم (تامین و تحویل محصول بر اساس نیاز لحظه) را بشناسند که در دهه ۱۹۹۰ با موفقیت شرکتهایی مثل خودروسازی تویوتا موتور مورد توجه قرار گرفته بود.
واقعیت این است که پاندمی کرونا ضعفهای سیستم کنترل موجودی انبار را به نمایش گذاشت. از نظر هیون-سوآن استاد دانشکده بازرگانی راس در میشیگان، این سیستم عملا اولویت اصلی خود را روی کاهش هزینه قرار داده بود اما حالا مشخص شده که اولویت باید عوض شود. از دیگر موضوعاتی که آموزش مدیریت بحران زنجیره تامین به آنها خواهد پرداخت، ریسکهای وابستگی بیش از اندازه به یک کشور (مثل چین) در زنجیره تامین و همچنین لزوم سرمایهگذاری روی تکنولوژیهای جدید مثل یادگیری ماشینی و هوش مصنوعی است تا این تکنولوژیها در تصمیمگیریهای مربوط به زنجیره تامین نیز به کار گرفته شوند. درواقع هر تجربهای که در گذشته در این زمینه به دست آمده، حالا باید از لنزهای جدید رد شود چون نیازهای جدیدی وجود دارد.
برداشتهشدن اولویت از روی کاهش هزینه حالا اهمیت زیاد دارد. شرکتها در جریان بحران کرونا دریافتند که لجستیک فقط هزینهبر نیست، بلکه وقتی به درستی انجام شده باشد با خود ارزش افزوده میآورد. به نظر جارد گونتزل استاد امآیتی و مشاور شرکتهایی مثل اپل، آمازون و اینتل، هر شرکتی که ادعا کند زنجیره تامین خود را به صورت کامل شناخته است حتما در اشتباه است. از نظر او، متخصصان زنجیره تامین باید به تدریج مهارتی در حد حسابداران شرکتی پیدا کنند و نقشهای گستردهتری به عهده بگیرند؛ چون قرن بیست و یکم بهشدت با بحث زنجیره تامین گره خورده است.