سوزاندن مازوت از جمله ساده ترین کارها بود که دولت انجام داد. در واقع مازوت روی دست ایران مانده بود و باید مصرف می شد. شاید یک راهکار واردات برق بود. به این صورت حتما لازم نبود مازوت ها را در نیروگاه ها بسوزانیم. حتی بحث فیلتراسیون مازوت هم امکان پذیر بود.
مازوت سوزی و آلودگی هایی که ایجاد می کند، چند سالی است زیاد شنیده می شود. شاید سال های پیش، این قضیه خیلی مطرح نبود. درواقع این مساله بیشتر از زمانی شروع شد که قوانین حمل و نقل بین المللی در خصوص کشتیرانی روی بحث نوع سوخت کشتی ها قانون جدید وضع کردند. به این صورت که آنها باید از مازوتی استفاده کنند که گوگرد پایینی داشته باشد. همین قضیه باعث شد که ایران نتواند مازوتی که تولید می کند را به کشورهای دنیا بفروشد. البته علاوه بر این بحث، بحث تحریم ها هم داشتیم که فروش مازوت ایران را سخت کرد. از طرفی مازوتی که ایران دارد، مازوتی با گوگرد بالاست، به همین دلیل ایران همه مشتری های خودش را از دست داده است. البته در داخل کشور بحث کمبود انرژی و برق به صورت مشخص وجود داشت. یکی از راه های تامین این کمبود انرژی و برق از طریق سوخت مازوت است. بنابراین کشور از یک طرف نتوانست مازوت های خود را بفروشد و از طرف دیگر، با کمبود برق مواجه بود، پس ساده ترین راه یعنی سوزاندن مازوت در نیروگاه ها و تبدیل آن به انرژی قابل استفاده را انتخاب کرد. به این ترتیب بحث محیط زیستی کلان شهر ها مطرح شد. مخصوصا که امسال بارندگی کم بود وزش باد هم به آن صورت رخ نداد و شدت وارونگی هوا در پاییز امسال بدتر شده است. البته باید روی این موضوع هم تاکید کرد که ایرانی ها بیش از حد انرژی مصرف میکنند و آلاینده های بیشتری را وارد هوا می کنند.
در حال حاضر هوایی که با آن مواجه هستیم فاجعه است. هوایی که تنفس می کنیم چندسالی در نیمه دوم سال، به همین شدت بی کیفیت و ناسالم است. البته تنها در همین روزهای سال بحثش داغ است و دوباره به فراموشی سپرده می شود. کلا بحث محیط زیست و حفظ آن تنها به صورت شعاری در اولویت قرار دارد و در واقعیت این طور نیست. به این دلیل که مشکلات معیشتی و اقتصادی زیادی داریم و همیشه ابتدا به آنها پرداخته می شود. مخصوصا در حال حاضر که بحث کرونا هم به آن اضافه شده و به محیط زیست آنطور که باید و شاید بها داده نشده است. این در حالی است که در تمام دنیا، چندین سال است مباحث محیط زیستی داغ شده و کشورها و انجمن ها به شدت در این زمینه فعالیت می کنند. آنها می دانند که اگر به این موضوعات نپردازند، آینده فرزندانشان در محیطی نامناسب شکل خواهد گرفت.
به اعتقاد من برای اینکه بتوانیم مواجهه مطلوبی با این موضوع داشته باشیم، عزم جدی باید وجود داشته باشد و برنامه های کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت مشخصی برای آن تدوین و اجرا شود. ما به سازمان محیط زیست قوی نیاز داریم که با کمک دولت بتوانند این کارها را پیش ببرند. در حال حاضر در دنیا و در کشورهایی بسیار آلوده مانند چین، فیلتراسیون هوا در سطح شهرها انجام می دهد. بیشتر کشورهای توسعه یافته در بحث کربن زدایی به شدت کار می کنند. همچنین روی بحث بازیافت ها هم در سطح جهان اقدامات مهمی صورت گرفته است. اما متاسفانه ما برنامه مدون و مشخصی برای تغییرات اقلیمی که با آن مواجه هستیم نداریم.
ما باید در حوزه های مختلف، برنامه های مختلف داشته باشیم، مثلا در بحث درختکاری درست عمل نکردیم. درخت کاری گسترده شاید بتواند به مقداری مشکلات را حل کند. در بحث فرهنگ سازی و استفاده از انواع اقسام انرژی، ایران بسیار پرمصرف است و اعتیاد به انرژی در کشور به شدت بالاست. البته در دنیا هم این بحث وجود دارد، اما ایران از میانگین جهانی به شدت بالاتر است.
به نظر من، دولت و حکومت با کمک مردم باید بتوانند رو بحث کاهش مصرف به طور جدی کار کنند. از آن طرف هم در بحث مصرف باید برنامه ریزی داشته باشیم. در بحث آب، بیشترین مصرف در حوزه کشاورزی است. اگر بهره وری در این حوزه افزایش یابد، آب کمتری هم مصرف خواهد شد. در حقیقت چرخه ای در بحث انرژی مطرح است که اگر ما بتوانیم به طور کلی انرژی کمتری مصرف کنیم، در نهایت شاید منجر به این شود که نیازمان به سوخت مازوت کمتر شود.
البته که به اعتقاد من سوزاندن مازوت از جمله ساده ترین کارها بود که دولت انجام داد. در واقع مازوت روی دست ایران مانده بود و باید مصرف می شد. شاید یک راهکار واردات برق بود. به این صورت حتما لازم نبود مازوت ها را در نیروگاه ها بسوزانیم. حتی بحث فیلتراسیون مازوت هم امکان پذیر بود. ایران باید تکنولوژی را به این سمت ببرد که مازوتی که تولید می کند گوگرد کمتری داشته باشد و از انباشته شدن آن جلوگیری کند. بنابراین در نهایت راهکارهای دیگری هم وجود داشت اما این راهکار شاید کمترین چالش را برای مسئولان داشت، ولی از آن سمت عوارض زیادی برای مردم دارد. در چند روز اخیر مدام میشنویم که ایرانی ها مشکلات روانی، ناباروری و امراض دیگری دارند که حتما آلودگی هوا در این مسایل تاثیر گذار است. من مطمئنم در چند سال آینده، امراض و مشکلات مردم ساکن در کلانشهرها بسیار زیاد خواهد بود.
این ها مسایلی است که باید در حوزه های مختلف روی آن برنامه ریزی شود و متولی داشته باشد. برای رسیدگی کردن به این مشکلات، سازمان محیط زیست قوی نیاز است. شاید پیشنهادی که درباره وزارت انرژی گفته می شود، بتواند مشکل گشا باشد و بتوان این موضوع را بهتر پیش برد. البته مشارکت عموم مردم هم حتما نیاز است. جلب اعتماد آنها همیاری همه به نوعی در بحث محیط زیست دخیل است. تک تک مردم، باید دست به دست هم دهند تا این مشکل حل شود. در گذشته حداقل برنامه های کوتاه مدتی مانند زوج و فرد و تعطیلی مطرح بود، اما حالا با اینکه شرایط به شدت ناسالمی وجود دارد، تعطیلی اعلام نشده است. این موضوع علاوه بر این که به مردم مرتبط است، برای بخش خصوصی هم مشکلات زیادی ایجاد خواهد کرد. چرا که پرسنل شرکت ها و کارمندان بخش خصوصی و افرادی که در این حوزه فعالیت می کنند، با همین مشکلات مواجهند و بهره وریشان کاهش می یابد. البته بخش خصوصی علاوه بر اینکه دغدغه مندی دارد، باید کنشگری بیشتری هم از خود نشان دهد.