چرخ کارخانه ها همچنان کند می چرخد

کاهش میزان تولید کارخانه های صنعتی

«میزان تولید کارخانه‌های صنعتی بورس در مهرماه منفی شده است.» این مهم ترین داده ای است که آخرین گزارش پژوهشکده پولی و بانکی از شاخص تولیدات صنعتی شرکت‌های بورس؛ نشان می دهد. پیش‌تر رشد 2.4درصدی تولیدات صنعتی در شهریور امسال این امیدواری را ایجاد کرده بود که روند نزولی تولید در حال توقف است، اما آمارهای جدید از روند تولید در مهرماه نشان می‌دهد رشد شهریور‌ماه عمدتا یک رشد مقطعی بوده و با توجه به منفی شدن سطح تولید در مهر‌ماه بیم آن می‌رود که میزان تولید کارخانه‌های صنعتی ایران در ماه‌های آینده با نزول بیشتری هم مواجه شود. طبق این آمار، حجم تولید کالاهای صنعتی در ایران به سطح سال1397 رسیده؛ یعنی عملا در 3سال گذشته کارخانه‌های صنعتی نتوانسته ‌اند سطح تولیدشان را رشد و توسعه دهند. در این گزارش علت اصلی این اتفاق «کاهش تقاضا در بازار» و «محدودیت‌های صادراتی» عنوان شده است. گزارش پژوهشکده پولی و بانکی نشان می‌دهد روند نزولی تولیدات صنعتی ایران که از ابتدای امسال آغاز شده همچنان ادامه دارد و در مهر‌ماه به منفی 1.4درصد رسیده است.

روند منفی تولید در کارخانه‌های صنعتی بورس زنگ هشدار را برای تولید به صدا درآورده؛ زیرا مطابق محاسبات بازوی پژوهشی بانک مرکزی شاخص تولیدات صنعتی شرکت‌های بورس در مهرماه به عدد۱0۴ رسیده که با توجه به عدد شاخص در مهرماه 1397که 103بوده است، می‌توان گفت سطح تولید در مهر‌ماه 1400 مشابه مهرماه سال1397 است و نسبت به سال 1395 فقط 4 درصد رشد داشته است.

اطلاعات پژوهشکده پولی و بانکی نشان می‌دهد بخش عمده کاهش تولیدات صنعتی ناشی از کاهش شدید تقاضا بوده است. با توجه به تحریم‌های بین‌المللی و اینکه بسیاری از صنایع زیر ظرفیت اسمی خود تولید می‌کنند، می‌توان این فرضیه را مطرح کرد که مهم‌ترین عاملی که به افت تولید در کارخانه‌های صنعتی ایران منجر شده محدودیت در تقاضای داخلی و خارجی است؛ زیرا میزان تولید و موجودی انبار کارخانه‌های صنعتی در ماه‌های اخیر خلاف جهت همدیگر حرکت کرده‌اند. به‌عبارت دیگر در 5‌ماه اخیر یعنی از خرداد تا مهرماه امسال موجودی انبار کارخانه‌ها به ‌طور متوسط درحال افزایش است؛ زیرا میزان فروش در این دوره کمتر از میزان تولید بوده و ریشه اصلی آن تضعیف تقاضا برای خرید این تولیدات است.

اطلاعات پژوهشکده پولی و بانکی نشان می‌دهد کاهش تولید در کارخانه‌های صنعتی یک اثر ملموس داشته و به افزایش تعداد شرکت‌های زیان‌ده منجر شده؛ به ‌طوری که تعداد کل کارخانه‌های صنعتی زیان‌ ده به 60 رسیده که در مقایسه با دوره‌های قبل کم‌ سابقه است. آمارها همچنین نشان می‌دهد تولیدکننده‌های محصولات ضروری و مصرفی مانند صنایع دارویی و غذایی رشد سود اسمی کمتر از رشد تورم داشته‌اند؛ به‌طوری‌که رشد سودآوری صنعت محصولات غذایی در 3ماهه و 6ماهه1400   به‌ترتیب منفی ۱۶درصد و صفر درصد بوده، میزان رشد برای صنعت دارو نیز به ‌ترتیب ۲۲درصد و 23 درصد بوده است. به‌عبارت دیگر ارزش حقیقی سودآوری این صنایع کاهش داشته است. به علاوه تعداد شرکت‌های زیان‌ده در این صنایع نیز در سال‌جاری نسبت به‌مدت مشابه سال قبل افزایش داشته است.