ایرلند اقتصادی ترکیبی دارد. بر اساس قانون اساسی این کشور، دولت باید دست بخش خصوصی را در صنعت و تجارت باز بگذارد؛ اما در عین حال خدمات اساسی و نیز پروژههای توسعه را به صورت نیمهدولتی پیش ببرد
آینده نگر/فرزانه سالمی، کاوه شجاعی
۱.ایرلند را بهتر بشناسیم
ایرلند، سرزمین افسانههای مبارزه برای استقلال، امروز کشوری دوپاره است. بخش بزرگترش جمهوری ایرلند است و بخش کوچکتر (یا همان ایرلند شمالی) بخشی از انگلیس به شمار میآید. ایرلند بعد از انگلیس و ایسلند، سومین جزیره بزرگ اروپاست و در غربیترین نقطه شمال این قاره در میان آبهای اقیانوس اطلس قرار گرفته است.
ایرلند سرزمینی است که مهاجرتهای اختیاری و اجباری به سویش باعث رقمخوردن حوادث بسیاری شده است. اول جنگجویانی اروپایی (سِلتها) در حدود ۳۰۰ سال پیش از میلاد خود را به این سرزمین رساندند و فرهنگ آن را به کل متحول کردند. بعد در قرون هشتم و نهم میلادی وایکینگها به ایرالند آمدند و دوبلین را که امروز پایتخت ایرلند است در سال ۹۸۸ میلادی بنا نهادند. در قرن دوازدهم میلادی نورمنها به ایرلند رسیدند و کشاورزی و تجارت را در این سرزمین گسترش دادند. بعدها در قرن شانزدهم و هفدهم میلادی رخدادی در تاریخ ایرلند ثبت شد که ریشه تمام معضلات و درگیریها در ایرلند حتی تا به امروز است. در این دوران، هنری هشتم پادشاه انگلیس که راهش را از کلیسای کاتولیک جدا کرده بود و خود را رهبر کلیسای انگلیس میخواند، اصرار داشت پادشاه ایرلند هم باشد. به همین منظور، سیاستی رسمی از سوی انگلیس برای اعزام اجباری هزاران تبعه انگلیسی و اسکاتلندی (که دین پروتستان داشتند) به ایرلندِ کاتولیک آغاز شد و از آن زمان به بعد، درگیریهای قومی و مذهبی در ایرلند پا گرفت. کار طوری بالا گرفت که قوانین تنبیهگرانه و تبعیضآمیزی علیه کاتولیکهای ایرلند به تصویب رسید. آنها نمیتوانستند مالک زمین باشند یا زمین را رهن کنند. آنها همچنین از تحصیلات و گرفتن شغلهای تخصصی محروم شدند. نفوذ و جمعیت کاتولیکها با این ترتیب در ایرلند کم شد.
در قرن هیجدهم میلادی تحولات دیگری در ایرلند رخ داد که همگی به تلاش برای کاهش قدرت نفوذ انگلیس در ایرلند برمیگشت. گروههایی از پروتستانهای ایرلندی کارزارهایی را برای اصلاح قوانین تجاری با انگلیس و بهبود شرایط آنها به سود ایرلند به راه انداخته بودند و یکی دیگر از مطالبات ایرلندیها نیز استقلال مجلسشان از انگلیس بود. اما انگلیس قصد کوتاهآمدن نداشت. به تدریج گروههای مختلف مخالف در ایرلند بسیج شدند و شورشی مسلحانه علیه انگلیس به راه انداختند اما موفق نشدند و درنهایت قانون اتحاد ایرلند با انگلیس به تصویب رسید که مطلوب اکثریت ایرلندیها نبود.
در قرن نوزدهم میلادی همچنان تلاشها برای ملغیکردن قانون اتحاد با انگلیس ادامه داشت اما فاجعه بزرگی در ایرلند رخ داد که ابعاد رویارویی ایرلند و انگلیس را بسیار گستردهتر کرد. در آن زمان، سیب زمینی قوت غالب ایرلندیها بود. در سال ۱۸۴۵ میلادی آفتی در سیبزمینیهای ایرلند پا گرفت و گسترش یافت که محصول را در سه سال بعدی به شدت کاهش داد و به بروز قحطی در ایرلند انجامید. عده زیادی از مردم از گرسنگی تلف شدند. اما واکنش دولت انگلیس نیز به این بحران به شدت دامن زد. لندن اصرار داشت که ایرلند باید تعهدات تجاری خود را محقق کند و درنتیجه، ایرلند مجبور بود محصولات گندم و نیز محصولات لبنی خود را به انگلیس صادر کند؛ آن هم در شرایطی که قحطی و گرسنگی در خود ایرلند بیداد میکرد. در فاصله سه سال، دو میلیون نفر در ایرلند یا از گرسنگی تلف شدند و یا مجبور به ترک سرزمین خود شدند. جمعیت ایرلند پس از آن هیچ وقت به تعداد پیش از قحطی برنگشت. همچنین فقر باعث شد مهاجرت از ایرلند به خصوص به سمت آمریکا افزایش پیدا کند.
در همین میان، تلاشهای سیاستمداران ایرلندی در دهههای بعد نیز برای کسب خودمختاری از انگلیس همچنان ادامه داشت. وقتی جنگ جهانی اول آغاز شد، بسیاری از ملیگرایان ایرلند تصور کردند که اگر در جنگ به پشتیبانی از انگلیس بپردازند میتوانند پس از جنگ، خودمختاری ایرلند را تضمین کنند. بنابراین تشویق به پیوستن به نیروهای انگلیسی انجام گرفت و آنها نیز در کنار انگلیسیها وارد جنگ شدند. ازآنجا که بسیاری دیگر از ایرلندیها به تعهد انگلیس به خودمختاری ایرلند باور نداشتند، در سال ۱۹۱۶ دو گروه از شورشیهای مسلح به تصرف مکانهای مهم و استراتژیک در دوبلین پرداختند. درگیریها با نیروهای انگلیسی کشتههای زیادی به جا گذاشت و درنهایت، شورشیان وادار به تسلیم شدند. وقتی دولت انگلیس دستور اعدام شورشیان بازداشتشده را صادر کرد، موج نفرت از انگلیس در ایرلند بالا گرفت. برخی از ایرلندیها که از این مهلکه جان سالم بدر برده بودند، تجدید قوا کردند و دوباره در سالهای ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۱ به هدف کسب استقلال از انگلیس به جنگ چریکی پرداختند. نتیجه جنگ این بود که یک معاهده به امضا رسید که برخی خودمختاریها را به ایرلند میداد اما تفرقهافکن هم بود؛ از جمله اینکه ایرلند به دو قسمت ایرلند شمالی و ایرلند آزاد تقسیم میشد. به دلیل اختلاف بر سر این موضوع، جنگ داخلی بین دو طرف موافق معاهده و مخالف معاهده درگرفت و ریشه اصلی مواضع دو حزب اصلی امروزی ایرلند را همچنان میتوان در این دوران جستوجو کرد.
در جریان درگیریهای داخلی ایرلند در این دوران، انگلیس نیز نیروهای خود را در سال ۱۹۶۹ به شهرهای بلفاست و دِری اعزام کرد که به حوادث خونباری مثل یکشنبه خونین و شلیک به سوی تظاهرکنندگان در دِری انجامید. در فاصله سالهای ۱۹۶۹ تا ۱۹۹۸ میلادی در جریان درگیریهای مختلف در ایرلند سه هزار نفر کشته شدند. از سال ۱۹۹۸ و با امضای معاهده جمعه خوب، ثبات و صلح نسبی در ایرلند شمالی برقرار شد و دو حزب شین فن و اتحاد دموکراتیک به تدریج با یکدیگر به همکاری پرداختند؛ هر چند که بحث خودمختاری هنوز هم در این کشور به پایان نرسیده است.
اقتصاد ایرلند
ایرلند اقتصادی ترکیبی دارد. بر اساس قانون اساسی این کشور، دولت باید دست بخش خصوصی را در صنعت و تجارت باز بگذارد؛ اما در عین حال خدمات اساسی و نیز پروژههای توسعه را به صورت نیمهدولتی پیش ببرد. در نتیجه، بخشهای راه آهن و جادهای، بیمه سلامت و نیز بخشهای رادیو و تلویزیون، تولید و توزیع برق و برخی صنایع توسط نهادهای نیمهدولتی اداره میشوند. ظهور بازار واحد اروپایی در دهه ۱۹۹۰ میلادی باعث شد خصوصیشدن و رقابتپذیری در اقتصاد این کشور گسترش پیدا کند.
یکی از مهمترین بخشهای اقتصاد ایرلند را باید بخش تکنولوژی دانست که به دلیل پایینبودن مالیات (۱۲.۵ درصدی) توانست توسعه قابل توجهی داشته باشد و از دهه ۱۹۹۰ به بعد به رشد اقتصادی و نیز کاهش بیکاری در ایرلند کمک زیادی کرد. رشد اقتصادی خوب ایرلند تا پیش از آغاز قرن بیست و یکم که در برخی موارد دو برابر برخی کشورهای دیگر اتحادیه اروپا بود باعث شد لقب ببر سِلتی نصیب این کشور شود.
از سال ۲۰۰۱ میلادی، مزایای سرمایهگذاریهای خارجی و حضور شرکتهای چندملیتی در ایرلند رو به کاهش گذاشت و نتیجهاش این شد که رهبران این کشور روی رشد بخش بانکداری و ساخت و ساز تمرکز کنند. اما بحران مالی سال ۲۰۰۸ نشان داد که سرمایهای پشتوانه این بخشها نبوده و حباب ترکید. ایرلند با این ترتیب وارد رکود اقتصادی شد و در سال ۲۰۱۰ مجبور شد بسته ریاضت اقتصادی اتحادیه اروپا و صندوق بینالمللی پول را بپذیرد. از سال ۲۰۱۹ میلادی ایرلند هم با چالشهای مربوط به برگزیت (خروج انگلیس از اتحادیه اروپا) و تبعات آن به خصوص در عرصه تجاری دست و پنجه نرم میکند؛ اما در عین حال احیای اقتصادش در دوران پساکرونا تا حدی موفقیتآمیز بوده و پیشبینی شده که این کشور در سال ۲۰۲۱ رشد اقتصادی ۴.۲ درصدی را تجربه کند.
۲.آیا تجارت با ایرلند دشوار است؟
بانک جهانی در رتبهبندی سال ۲۰۲۰ خود ایرلند را به لحاظ آسانی بازرگانی و راهاندازی کسب و کار در رده ۲۴ قرار داده است این یعنی تجارت با ایرلند دست کم برای کشورهای غربی آسان است.
۳.فرصتهای سرمایهگذاری در ایرلند
وزارت بازرگانی آمریکا در گزارشی در مورد سرمایهگذاری در ایرلند نوشته است: ایرلند به عنوان عضو اتحادیه اروپا کشور مناسبی برای ورود به این بازار گسترده ۷۵۰ میلیون نفری به حساب میآید. در ایرلند تجارت الکترونیک بخصوص بعد از کرونا رواج فراوانی دارد و مردم از طریق موبایل خرید میکنند. شرکتهای نوآور خارجی بخصوص در حوزه تکنولوژی شانس خوبی برای ورود به بازار ایرلند دارند. اینترنت اشیا، امنیت سایبری، خدمات دیجیتال، شهرهای هوشمند، تجهیزات پیشرفته پزشکی و انرژیهای نو حوزههای مناسبی برای سرمایهگذاری در بازار ایرلند هستند.
۴.چالشهای سرمایهگذاری در ایرلند
انگلیس بزرگترین شریک تجاری ایرلند در اتحادیه اروپاست و خروج انگلیس از این اتحادیه به شدت بر اقتصاد ایرلند تاثیر خواهد گذاشت. تاثیرات برگزیت بر اقتصاد ایرلند را نمیتوان به راحتی پیشبینی کرد و تعداد زیادی از تجار بینالمللی ترجیح میدهند در مورد این بازار فعلا صبر کنند. اما بر اساس شنیدهها به شرکتهای ایرلندی توصیه شده حتما به بازارهای دیگری جز انگلیس فکر بکنند و سبد خود را متنوع کنند تا از تاثیرات برگزیت ضربه کمتری بخورند. این میتواند به سود شرکتها از دیگر کشورها باشد.
نکته دیگر بازار ایرلند حضور چشمگیر شرکتهای عضو اتحادیه اروپا در این کشور است. رقابت با شرکتهای اروپایی آسان نیست و باید بتوانید محصولات کیفیت بالا را با قیمتی رقابتی عرضه کنید.
۵.استراتژی ورود به بازار ایرلند
ایرلند اقتصادی کوچک و باز دارد و به بازرگانی بینالمللی وابسته است. به همین خاطر اگر در دیگر کشورهای اروپایی حضور دارید ورود به این بازار برایتان دشوار نخواهد بود.
روابط شخصی در ایرلند بسیار مهماند و به همین خاطر شبکهسازی و رابطه دوستانه در پیشبرد کسب و کار شما اهمیت فراوانی دارد. اصولا ایرلندیها با کسی قرارداد میبندند که با او آشنایی دارند و بهترین راه برای پیوستن به یک شبکه کسب و کار ایرلندی این است که توسط فردی به آنها معرفی شوید. اگر بتوانید یک طرفسوم با ارتباطات بالا را پیدا کنید که شما را به بازار ایرلند معرفی کند برد کردهاید. ایرلندیها عموما از ایرلندیها کالا و خدمات میخرند و پیوستن یک خارجی به شبکههای آنها بدون کمک طرف ایرلندی دشوار است.
استخدام یک کارگزار باتجربه یا بستن قرارداد با شرکت محلی جزو واجبات ورود به بازار ایرلند است.
۶.آداب مذاکره با تجار ایرلندی
ایرلندیها با دیگر تجار اروپای غربی تفاوتهایی دارند و بهتر است به شیوهای دیگر با آنها برخورد کنید. مثلا باید بدانید که مردم ایرلند به روابط شخصی و نهاد خانواده اهمیت زیادی میدهند و برای یک تاجر این دو بخش به اندازه خود کسب و کار اهمیت دارد.
وقتشناسی: برای ایرلندیها مهم است که طرف خارجی سر وقت برسد. فراموش نکنید که دوبلین شهر شلوغی است و از قبل برای این مسئله برنامهریزی کنید. اگر دیدید که دیر سر قرار میرسید حتما به شریک ایرلندیتان تلفن کنید، عذر بخواهید و زمان رسیدنتان را به اطلاعش برسانید. طرف ایرلندی البته عموما ۱۵ دقیقه دیر سر قرار میرسد و این را طبیعی فرض کنید. اگر از این دیرتر شد میتوانید به او تلفن بزنید.
به همین ترتیب اگر قرار است طرف ایرلندی جنسی را برای شما بفرستد یا به قراری عمل کند حتما این احتمال را بدهید که از زمان توافق شده کمی دیرتر به جنستان میرسید.
هدیه بدهید و ندهید: در ایرلند شرکای تجاری به هم هدیه نمیدهند (اما واقعا قصد هدیهدادن دارید بهترین زمان موقعی است که مذاکرات به نتیجه رسیده است.) اما اگر طرف ایرلندی شما را به خانهاش دعوت کرد بهتر است برایشان گل یا شکلات یا صنایع دستی از کشورتان ببرید. در مورد گل هم حواستان باشد که سوسن یا گلهای سفید و سرخ نبرید. از سوسن در مراسم مذهبی استفاده میشود و گلهای سرخ و سفید در مجلس ترحیم. اگر طرف ایرلندی به شما هدیهای داد حتما آن را مقابلش باز کنید و بعد از ناهار هم یادداشت تشکر برایش بفرستید.
پوشش مذاکراتی: در ایرلند بهتر است حتما در مذاکرات کت و شلوار بپوشید. کتتان را موقع مذاکره درنیاورید مگر اینکه تابستان باشد و طرف ایرلندی همین کار را بکند. ضمنا فراموش نکنید که ایرلند کشور بارانیای است و کلا بدون بارانی از هتل خارج نشوید.
تماس چشمی: هنگام معرفی، دست طرف مقابل را به گرمی بفشارید و با او تماس چشمی برقرار کنید. اگر طی مذاکره از تماس چشمی طفره بروید طرف ایرلندی حس میکند ریگی در کفش دارید. البته این به معنای زلزدن به او نباید باشد.
کارت ویزیت: در ایرلند کارت ویزیت به اندازه جوامع آسیایی اهمیتی ندارد و اگر خواستید میتوانید کارت خود را به طرف مقابل بدهید.
صمیمیشدن با طرف ایرلندی: ایرلندیها اصولا گرم و مودبانه برخورد میکنند. آنها خوشصحبتند و دوست دارند که داستانهایی تعریف کنند که معانی عمیق و هوشمندانهای داشته باشد. خوب است که شما هم بتوانید چنین کاری کنید. جوک تعریف کردن را دوست دارند و ممکن است شما را دست بندازند که خیلی از خارجیها از این عادت ایرلندی تعجب میکنند. اگر با شما شوخی شد، با آن حال کنید و به طرف ایرلندی نشان بدهید که شوخطبعی دارید. کلا طرف ایرلندی شما را دقیق زیرنظر میگیرد تا ببیند که چقدر قابل اعتماد هستید یا تکبر ندارید. بهتر است دربرابرشان ریلکس، راحت و فروتن باشید. در ایرلند دسترسی به مدیران بلندپایه شرکتها سخت نیست و به خاطر اینکه وقتتان هدر نرود سعی کنید طرف مناسب را برای مذاکره انتخاب کنید.
القاب: ایرلندیها زیاد اهل القاب رسمی نیستند و خوششان نمیآید افراد قبل از اسم خودشان لقب دکتر یا مهندس را بیاورند.
فاصله ایرلندی: به فضای شخصی طرف ایرلندی باید احترام بگذارید و موقع صحبت با آنها حدود یک دست از طرف مقابل فاصله بگرید. بعد از آنکه با آنها دست دادید از تماس فیزیکی پرهیز کنید و مثلا دست روی شانه آنها نگذارید. مردها در ایرلند همدیگر را بغل نمیکنند.
مذاکره به انگلیسی: عموما ایرلندیها میتوانند به انگلیسی رایج صحبت کنند و اگر انگلیسیتان خیلی خوب نیست حتما مترجم استخدام کنید.
ریلکس باشید: مذاکرات در ایرلند عموما باز، غیررسمی و ریلکس انجام میشوند. حتی زمانی که مذاکره موضوع مشخصی دارد ایرلندیها به آن پایبند نمیمانند. قبل از شروع مذاکره درباره فرهنگ ایرلند، ورزش و نقاط دیدنی صبحت کنید و از صحبت درباره مذهب و سیاست بپرهیزید.
۷.اکسپوهای ایرلند
حضور در نمایشگاهها و اجلاسهای تجاری ایرلند فرصتی مناسب است تا اطلاعات خود را به روز کنید و یا مشتریها و شرکای آیندهتان را پیدا کنید.
۸.تراز تجاری ایرلند
طی دهه گذشته تراز تجاری ایرلند همیشه مثبت بوده است. همانطور هم که در نمودار میبینید در چهار سال اخیر صادرات این کشور همیشه کاملا بالاتر از واردات آن بوده و به نظر میرسد در دوران کرونا این روند تشدید شده است.
۹.به ایرلند چه صادر کنیم؟ چه از آن وارد کنیم؟
ایرلند در سال ۲۰۲۰ حدود ۱۷۸.۷ میلیارد دلار کالا به سراسر جهان صادر کرد. این رقم به نسبت سال ۲۰۱۶ افزایشی ۳۴.۵ درصدی و در مقایسه با سال ۲۰۱۹ افزایشی ۴.۷ درصدی داشته است.
مهمترین صادرات ایرلند در سال ۲۰۲۰
(به ترتیب ارزش به دلار)
۱- دارو: ۶۵.۷ میلیارد دلار (۳۶.۸ درصد کل صادرات)
۲- مواد شیمیایی آلی: ۴۰.۵ میلیارد دلار (۲۲.۷ درصد)
۳- تجهیزات پزشکی: ۱۳.۵ میلیارد دلار (۷.۶ درصد)
۴- تجهیزات الکتریکی: ۱۲.۷ میلیارد دلار (۷.۱ درصد)
۵- ماشینآلات از جمله کامپیوتر: ۹.۲ میلیارد دلار (۵.۱ درصد)
۶- عطر، مواد آرایشی: ۴.۸ میلیارد دلار (۲.۷ درصد)
۷- گوشت : ۳.۶ میلیارد دلار (۲ درصد)
۸- لبنیات، تخممرغ، عسل: ۳.۳ میلیارد دلار (۱.۹ درصد)
۹- دیگر محصولات شیمیایی : ۳.۳ میلیارد دلار (۱.۹ درصد)
۱۰- هواپیما: ۲.۸ میلیارد دلار (۱.۶ درصد)
مهمترین واردات ایرلند در سال ۲۰۲۰
در سال ۲۰۲۰ واردات ایرلند ۹۸ میلیارد دلار بود که نسبت به سال ۲۰۱۶ افزایشی ۱۹.۴ درصدی داشته است. میزان واردات این کشور نسبت به سال ۲۰۱۹ کاهشی ۳.۵ درصدی نشان میدهد.
۱- هواپیما و هلیکوپتر: ۱۴.۳ میلیارد دلار (۱۴.۶ درصد)
۲- ماشینآلات از جمله کامپیوتر: ۱۱.۹ میلیارد دلار (۱۲.۲ درصد)
۳- دارو: ۱۰.۲ میلیارد دلار (۱۰.۴ درصد)
۴- مواد شیمیایی آلی: ۹.۶ میلیارد دلار (۹.۸ درصد)
۵- تجهیزات الکتریکی: ۶.۶ میلیارد دلار (۶.۸ درصد)
۶- سوختهای معدنی از جمله نفت : ۴ میلیارد دلار (۴.۱ درصد)
۷- خودرو: ۳.۷ میلیارد دلار (۳.۸ درصد)
۸- تجهیزات پزشکی: ۳.۶ میلیارد دلار (۳.۷ درصد)
۹- پلاستیک و محصولات پلاستیکی: ۳ میلیارد دلار (۳ درصد)
۱۰- نوشیدنی، سرکه: ۱.۲ میلیارد دلار (۱.۲ درصد)
۱۰.شرکای تجاری ایرلند
(به ترتیب ارزش صادرات/واردات به دلار)
واردکنندهها
در سال ۲۰۲۰ کشورهای آمریکا، بلژیک، آلمان و انگلیس مقصد بخش عمده صادرات ایرلند بودند:
۱- آمریکا: ۳۰.۱ درصد کل صادرات ایرلند (۵۳.۸ میلیارد دلار)
۲- بلژیک: ۱۱.۴ درصد (۲۰.۴ میلیارد دلار)
۳- آلمان: ۱۱.۱ درصد (۱۹.۹ میلیارد دلار)
۴- انگلیس: ۹.۳ درصد (۱۶.۵ میلیارد دلار)
۵- چین: ۶.۳ درصد (۱۱.۲ میلیارد دلار)
۶- هلند: ۵.۴ درصد (۹.۷ میلیارد دلار)
۷- فرانسه: ۳.۲ درصد (۵.۸ میلیارد دلار)
۸- ایتالیا: ۲.۹ درصد (۵.۲ میلیارد دلار)
۹- سوئیس: ۲.۱ درصد (۳.۷ میلیارد دلار)
۱۰- ژاپن: ۱.۷ درصد (۳.۱ میلیارد دلار)
صادرکنندهها
در سال ۲۰۲۰ کشورهای انگلیس، فرانسه، جمهوری چک و سوئیس بیشترین کسری تراز تجاری را به ایرلند وارد کردند یعنی صادراتشان به این کشور بیشتر از واردتشان به آن بود:
۱- انگلیس: ۱۰.۴ میلیارد دلار کسری تراز تجاری برای ایرلند
۲- فرانسه: ۵.۲ میلیارد دلار کسری
۳- جمهوری چک: ۴۲۷.۱ میلیون دلار کسری
۴- سوئیس: ۳۸۶.۶ میلیون دلار کسری
۵- کره جنوبی: ۳۰۲.۲ میلیون دلار کسری
۶- آرژانتین: ۲۳۴.۸ میلیون دلار کسری
۷- مالزی: ۱۹۴.۸ میلیون دلار کسری
۸- نروژ: ۱۳۴.۸ میلیون دلار کسری
۹- گینه: ۱۲۸.۳ میلیون دلار کسری
۱۰- تایلند: ۱۲۶.۶ میلیون دلار کسری