سه میلیاردر در تلاش برای پیشی گرفتن در صنعت فضانوردی

جنگ ستارگان

آینده نگر

ایلان ماسک، چارلز برانسون و جف بزوس در دو چیز بیشترین اشتراک را دارند: هرسه از ثروتمندترین ساکنان زمین هستند و هرسه رویای فضا در سر دارند. چندی پیش برنامه سفر فضایی جف بزوس، برادرش و یک مشتری ناشناس میلیاردر به فضا خبرساز شد. این اقدام جف بزوس گام بلندی بود در راستای نبردی که با دو رقیبش دارد: چه‏کسی می‌تواند فضا را فتح کند؟ رسانه‌ها خبر سفر فضایی جف بزوس را پوشش گسترده‌ای دادند. در این میان نشریه نیویورک پست نگاهی انداخته است به جنگی که میان این سه میلیاردر در حوزه رقابت فضایی وجود دارد. بخش‌های عمده‌ای از آنچه در این بخش می‌خوانید برگرفته از همان مطلب است.
سوخت موشک نیست که آتش مسابقه فضایی میان ایلان ماسک، ریچارد برانسون و جف بزوس را داغ‌تر می‌کند. شتاب‌دهنده اصلی این رقابت «دست پیش گرفتن» است. برد استون نویسنده کتاب «جف بزوس و اختراع یک امپراتوری جهانی» گفته است: «خودمحوری در این میان نقش اساسی بازی می‌کند. این سه نفر از آیکون‌های کارآفرینی هستند و همگی به بردن عادت کرده‌اند. جف عادت ندارد دوم یا سوم شود. ایلان اهل قمار است. بارها سر همه‏چیز دست به ریسک زده است.»
روز 10 ژوئن پس از اینکه بزوس 57 ساله اعلام کرد که همراه با یک میلیاردر که 28 میلیارد دلار پرداخت کرده، در پنجاه و دومین سالگرد فرستادن آپولو 11 به ایستگاه فضایی، به فضا خواهد رفت. روز 11 ژوئن گزارش‌هایی رسید مبنی بر اینکه برانسون 70 ساله هم با برنامه‌ریزی سفر فضایی دارد نور صحنه را از بزوس می‌رباید.
اریک برگر، نویسنده کتاب «پرتاب موشک» می‏گوید: «برای جف بزوس مایه سرشکستگی است که بر روی چیزی 20 سال کار کند و بعد در رده دوم بعد از برانسون قرار بگیرد. فکر می‌کنم او به برانسون به عنوان کسی نگاه می‌کند که احتمالا می‌خواهد برای گسترش امپراتوری ویرجین از فضا درآمد کسب کند.» چون او و ایلان ماسک می‌خواهند مرزهای بشریت را فراتر ببرند. در مقابل برگر می‌گوید که برای ایلان ماسک احتمالا رقابت برانسون- بزوس در حد یک برنامه سرگرم‌کننده جانبی است. شرکت اسپیس ایکس همین حالا هم بیش از 100 برنامه موفق فضایی اجرا کرده و فضانوردان را به خارج از جو فرستاده است.
ماسک که به تازگی 50 ساله شده است خیلی علنی تردید خود را نسبت به برنامه بزوس اعلام کرده است. او یک بار نوشت: «احتمال اینکه ما اسب‌های تک‏شاخی را کشف کنیم که توی شعله‌ها می‌رقصند از احتمال اینکه بلو اورجین (شرکت فضایی متعلق به بزوس) بتواند وارد ایستگاه فضایی شود بیشتر است.» با این حال منابع نزدیک به او می‌گویند که حس رقابت او در مورد بزوس از این حرف‌ها بیشتر است. نویسنده دیگر به نام آشلی ونس می‌گوید: «بزرگ‏تر‏‏ین تنش میان ایلان و جف است.»
زخم‏زبان‌های بزوس معروف‏اند. مثل سال 2015 و زمانی که راکت ماسک سرانجام توانست به صورت عمودی فرود آید او در توییتر خطاب به ماسک نوشت: «به جمع ما خوش آمدی.» که معنایش این بود که بزوس اول موفق به این کار شده است. ماسک که همیشه حرف آخر را می‌زند با توییتی مانند خود بزوس جوابش را داد: «البته مهم است که تفاوت میان "فضا" و "مدار زمین" را بدانیم.» توییت او به این اشاره داشت که راکت‏های او در مدار زمین قرار می‌گرفتند در حالی که به زحمت می‌شد گفت بلو اوریجین به فضا وارد شده است. ونس می‌گوید: «آن‏ها از هم دل خوشی ندارند. ایلان از بزوس خوشش نمی‌آید. فکر می‌کنم به نظرش بزوس حوصله‌سربر است.» و حالا برانسون که همیشه عاشق نمایش دادن بوده، دارد حواس بقیه را از این نبرد پرت می‌کند.
از اوایل قرن بیست و یکم ماسک، بزوس و برانسون روی هم رفته میلیاردها دلار صرف دنبال کردن رویاهای فضایی‌شان کرده‌اند.
ماسک، مدیرعامل متولد آفریقای جنوبیِ تسلا می‌خواهد با موشک‌های اسپیس ایکس مریخ را تصرف کند و حتی ادعا می‌کند که دلش می‌خواهد بر روی سیاره سرخ بمیرد. او سال 2002 اسپیس ایکس را تاسیس کرد. نخستین پرواز با سرنشین این شرکت سال گذشته به فضا فرستاده شد و نخستین راکت غیردولتی بود که سرنشینانش را به ایستگاه فضایی رساند. دومین پرواز مشابه شرکت ماه مارس امسال پرواز کرد. همزمان نسخه‌های آزمایشی برای رسیدن به مریخ در حال آزمایش هستند.
در حال حاضر ایلان ماسک دومین فرد ثروتمند آمریکا پس از جف بزوس است. این دو نفر در اشتیاق برای ایجاد اجتماعات فضایی شبیه به هم هستند؛ برای بزوس این آرزو در ایجاد یک سکونت‏گاه شناور است، جایی که به دور زمین می‌گردد و آدم‌ها در آن‏جا کار و زندگی می‌کنند. با این حال هدف کوتاه‏مدت او این است که مردم را به مرز فضای لایتناهی برساند و از طریق شرکتش بلو اوریجین چند دقیقه‌ای هم شده مسافرانش را با بی‌وزنی و نمایی از کره زمین آشنا کند.
نبرد مغلوبه محبوبیت
ایلان ماسک چهره شناخته‏شده‌ای است اما این شهرت تنها به خاطر ثروت و جایگاهش در دنیای تجارت و تکنولوژی نیست. او در سریال‌های تلویزیونی حاضر شده، در شبکه SNL که برنامه‌های طنز سیاسی دارد حضور دارد، و بامزه است؛ همه چیزهایی که از عهده بزوس برنمی‌آید. جف بزوس چهره محبوبی نیست. یکی از نمونه‌های بارزش اتفاقی است که پس از اعلام سفر او به فضا افتاد. پس از اعلام این خبر بود که یک نفر کمپین آنلاینی به راه انداخت که مطالبه اصلی‌اش این بود: نگذارید بزوس به زمین بازگردد. بیش از 100 هزار نفر این نامه را امضا کرده‌اند. مارک آر ویتینگتون، نویسنده کتاب «چرا آمریکا می‌خواهد به ماه برگردد» می‌گوید: «بزوس مشکل برندینگ دارد. خیلی‌ها از او خوششان نمی‌آید... او را با ضدقهرمان فیلم‌های جیمز باند مقایسه کرده‌اند.» بخش مهمی از این حس منفی در قبال بزوس بابت به تعطیلی کشاندن برخی کسب‌وکارهای خرد مانند کتاب‏فروشی‌های مستقل است که سال‌ها است توان رقابت با آمازون را از دست داده‌اند، بخش مهم‌تری هم به خاطر این باور که کارگران در زیرمجموعه امپراتوری آمازون با شرایط سخت کاری دست و پنجه نرم می‌کنند. برای همین است که در میان کسانی که می‌خواهند او دیگر به زمین بازنگردد کسانی هم نوشته‌اند: «بزوس باید برای بازگشت به زمین کار کند.»
برانسون سال 2004 به زمین بازی فضایی وارد شده است. شرکت او ویرجین گالاکتیک لیست انتظاری 650 نفره دارد که بنا به برخی از گزارش‌ها نام‌هایی چون لئوناردو دی‌کاپریو، ریانا، کیتی پری و کیت وینسلت در میان آن‏ها دیده می‌شود. هریک از این نفرات بابت یک پرواز 2 ساعته و 5 دقیقه زیر مداری 250 هزار دلار خواهند پرداخت. پرواز زیرمداری ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏به آن دسته از پروازهای فضایی گفته می‌شود که در آن‏ها، با آنکه سفینه فضایی (یا موشک) به فضای بیرونی می‌رسد، اما مسیر پرواز آن، با ورود دوباره به جو یا آن سطح گرانشی (مثلاً سطح زمین) که از آن راه‌اندازی شده، متمایل می‌شود به طوری‌که آن موشک یا جسمِ در حال پرواز یک دور مداریِ کامل را نمی‌ پیماید.
حسادت‌ در مقیاس بزرگ
برگر می‌گوید: «برانسون فضا را پاسخی به آینده بشریت نمی‌بیند. او خیلی ساده فقط علاقه‏مند به حوزه توریسم فضایی است.» برای برانسون سفر ماه آینده به فضا فقط به خاطر درآمدن جلوی بزوس نیست. او این کار را راهی برای جلب توجه و تحت تاثیر قرار دادن مشتریانش می‌بیند. و البته این‏جا هم بزوس یک برگ برنده دارد. داگلاس مسیر که ماجرای سفر برانسون در مقابله با بزوس را خبری کرد، می‌گوید: «ویرجین گالاکتیک سال‌هاست که می‌گوید نخستین خط فضایی دنیاست. اینکه بزوس با یک مشتری واقعی که 28 میلیون دلار هم پرداخت می‌کند به این سفر برود، این ادعا را به چالش می‌کشد.» برانسون همیشه به داشتن روحیه ماجراجویانه‌اش افتخار کرده است. اگر بزوس به عنوان ضدقهرمان فیلم‌های باند شناخته می‌شود، برانسون اما یادآور خود جیمز باند است. او یک بار سوار بر یک ماشین آبی- خاکی از کانال انگلیس گذشت در حالی که تاکسیدو بر تن داشت. زمانی که خط تولید نوشیدنی ویرجین کولا را راه‌اندازی کرد خودش سوار بر تانک وارد میدان تایمز شد.
معروف است که این سه مرد وقتی یکی‏شان در انظار عمومی به موفقیتی می‌رسد بسیار حسادت می‌کنند. برگر می‌گوید: «بزوس نسبت به تمامی آن قراردادهای فدرال که ایلان ماسک و شرکت اسپیس ایکس منعقد کرده‌اند حسادت می‌کند.» قراردادهای بسیار سودآوری که شامل ساخت قطعات ماهواره و فضاپیما می‌شود. او بابت این موفقیت‌های رقیب عمیقا نارحت می‌شود. سال 2017 و پس از آنکه ماسک یک معافیت مالیاتی به ارزش 1.3 میلیارد دلار بابت استقرار کارخانه باتری‌سازی‌اش در نوادا گرفت، بزوس ایمیلی به کارمندان کلیدی شرکتش فرستاد و در آن پرسید: «چرا ایلان ماسک این قدرت را دارد که چنین مشوق‌های بزرگ دولتی‏ای دریافت کند و ما نداریم؟» در مقابل ماسک هم وقتی در جایی شکست می‌خورد عصبانی می‌شود. یکی از منابع نزدیک به او می‌گوید: «اسپیس ایکس یک مناقصه دولتی با نیروی هوایی آمریکا را از دست داد و شنیدم که ماسک تلافی‌اش را سر کارمندانش در بخش ارتباط با دولت درآورد.»
به نظر می‌رسد که دنیا به لطف بلندپروازی‌ها و البته حسادت‌های سه نفر از ثروتمندترین ساکنانش دارد خاطرات دوران جنگ ستارگان میان شوروی و آمریکا را بازسازی می‌کند. اگر قبلا صحبت از نبرد بر سر قدرت سیاسی و ایدئولوژیک میان دو دولت بود، حالا پول‌های شخصی و قدرت‏طلبی تاجران است که دارد بر آتش یک جنگ ستارگان دیگر می‌دمد.