9 میلیاردر جدید، حاصل فروش واکسن‌های کوویدـ19

عوارض جانبی

واکسن کووید‏ـ 19 پس از اوج گرفتن ارزش سهام شرکت‌های تولیدکننده آن، دست‏کم 9 میلیاردر تازه به فهرست میلیاردرها افزود. همین سبب شده است که بحث‌های اخلاقی و انسانی مربوط به واکسن و شکاف میان جهان غنی و ضعیف شدت بگیرد. سی‌ان‌ان در مطلبی نگاهی داشته است به سودهای هنگفتی که توسط شرکت‌های واکسن‌سازی و به خصوص مدیران عامل دو شرکت بایون‌تک و مدرنا کسب شده و انتقاداتی که به این نحوه کسب سود عنوان شده‌اند. نوشته زیر ترجمه بخش‌هایی از این مطلب است.
در صدر میلیاردر استفان بنسل، مدیرعامل شرکت مدرنا و اوگور شاهین، مدیرعامل شرکت بایون‌تک است که واکسن فایزر را تولید کرده. طبق گزارش اتحاد واکسن مردمی، هردو مدیر عامل حالا حدود 4 میلیارد دلار ارزش دارند. این اتحادیه گروهی است متشکل از موسسه آکسفام، دفتر ایدز سازمان ملل، موسسه گلوبال جاستیس نو و سازمان عفو بین‌الملل.
مدیر ارشد شرکت CanSino Biologics چین و یکی از نخستین سرمایه‌گذاران در شرکت مدرنا هم با اوج‌گیری سود این شرکت بنا بر مدارک روی کاغذ تبدیل به میلیاردر شده است. از فوریه سال 2020 ارزش سهام مدرنا 700 برابر رشد کرده است، این عدد برای شرکت بایون‌تک به 600 درصد رسید. CanSino Biologics در همان زمان ذکرشده شاهد رشد 440 درصدی سهامش بود. در ماه فوریه بود که مجوز استفاده از واکسن تک‌دوزی این شرکت در چین صادر شد. کسانی که کمپین اتحاد واکسن مردمی را راه انداخته‌اند می‌گویند این 9 میلیاردر حالا در مجموع ثروتی به ارزش 19.3 میلیارد دلار دارند، مبلغی که برای واکسینه کردن 780 میلیون نفر از ساکنان کشورهای کم‌درآمد کفایت می‌کند.
آنه ماریوت، مدیر سیاست سلامت آکسفام (یکی از بزرگ‏تر‏‏ین سازمان‌های بین‌المللی امدادرسانی برای ریشه‌کن کردن فقر، گرسنگی و بی‌عدالتی) در بیانیه‌ای گفت: «تامین بودجه این واکسن‌ها با بودجه عمومی انجام شده و باید پیش و بیش از هرچیزی به نفع خیر جهانی مورد استفاده قرار گیرند نه فرصت منعت‌جویی شخصی.» این بیانیه در روزهای منتهی به برگزاری نشست گروه جی 20 صادر شد. جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا از حامیان طرح تعلیق حق مالکیت معنوی واکسن‌ها است که به گفته موافقان به گسترش تدارکات جهانی و کم کردن شکاف واکسن میان کشورهای فقیر و غنی می‌انجامد. مخالفان طرح مانند آلمان این بحث را مطرح می‌کنند که محافظت از مالکیت معنوی برای حفظ نوآوری حیاتی است و برداشتن حق ثبت اختراع به خاطر وجود محدودیت در ظرفیت تولید و ناکافی بودن مواد اولیه تولید واکسن در عمل تفاوت معنارداری در میزان تولید واکسن ایجاد نخواهد کرد.
بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی، 87 درصد از دوزهای تولیدشده واکسن به سمت کشورهای با درآمد بالا یا بالاتر از حد متوسط رفته است در حالی که کشورهای با درآمد پایین 0.2 درصد از واکسن سهم داشته‌اند. آلبرت بورلا، مدیرعامل فایزر در یکی از نشست‌های حوزه سلامت جی 20 گفت که این شرکت در 18 ماه آینده 2 میلیارد دوز از واکسنش را در اختیار کشورهای با درآمد کم و متوسط قرار خواهد داد. انتظار می‌رود که فایزر تا پایان سال جاری به فروشی 26 میلیارد دلاری برسد و سودی 30 درصدی. بورلا از تصمیم کسب سود از محل واکسن دفاع کرد و گفت که شرکتش تمامی ریسک‌ها را پذیرفته و مبلغی در حدود 2 میلیارد دلار بر روی تحقیق و توسعه واکسن سرمایه‌گذاری کرده است.
بایون‌تک که 325 میلیون یورو از دولت آلمان برای پیشرفت واکسن دریافت کرده است گفته که متعهد به تامین واکسن به قیمت تمام‏شده برای کشورهای با درآمد پایین شده است. شرکت در توضیحش آورده است: «ما می‌دانیم که تا همه در امنیت نباشند، هیچ‌کس در امنیت نخواهد بود.» در توضیحی که این شرکت با بخش اقتصادی شبکه سی‌ان‌ان به اشتراک گذاشته است ذکر شده که پروسه پیچیده تولید و مدت‏زمان لازم برای ساخت کارخانه‌های تازه در زمره موانع اصلی در رشد موجودی جهانی واکسن است: «امتیاز اختراع از عوامل محدودکننده به شمار نمی‌رود.»
شرکت بایون‌تک در سه ماهه اول سال سودی بالغ بر 1.1 میلیارد دلار کسب کرد که بخش عمده آن حاصل فروش واکسن کووید‏ـ19 بود. این شرکت در زمان مشابه در سال قبل 53.4 میلیون دلار ضرر داده بود. شرکت مدرنا در سه‏ماهه اول سال به سود 1.7 میلیارد دلاری رسید و رکورد پرمنفعت‌ترین سه‏ماهه مالی تاریخش را به ثبت رساند.