شاخص زاد و ولد در چین روی 1.3 مانده است، شاخصی که پایینتر از سطح مورد نیاز برای این است که جمعیت پایدار باقی بماند.
وینسنت نی / گزارشگر مسایل چین/ ترجمه:آینده نگر
چین اعلام کرده است که زوجها در آینده اجازه خواهند داشت که سه فرزند داشته باشند. این سیاست نشان از تغییر در یکی از سیاستهای عمده این کشور در حوزه جمعیت دارد که در حال حاضر محدودیت داشتن دو فرزند را برای جمعیت این کشور اعمال میکند. تغییر سیاست جمعیتی چین بعد از آمارگیری اخیر اتفاق میافتد که نشان داد میزان تولدها در پرجمعیتترین کشور جهان بهشدت کاهش یافته است. شینهوا که رسانه دولتی چین است در هفتههای اخیر به نقل از کمیته رهبری چین، پلیتبورو، که بهمیزبانی شی جینپینگ برگزار شد، خبر داد که برای واکنش فعالانه به سالخوردگی جمعیت چین، زوجها میتوانند سه فرزند داشته باشند.
در بیانیه بعد از این نشست آمده است که «چین از زوجهایی که مایل به داشتن فرزند سوم هستند حمایت خواهد کرد. چین به هر یک از زوجها اجازه میدهد تا در یک بازنگری اساسی در سیاستهای اساسی، صاحب سه فرزند شوند تا چالشهای پیری جمعیت خود را برطرف کند. اجرای این سیاست و اقدامات حمایتی مربوط به آن به بهبود ساختار جمعیتی چین، پاسخ فعالانه به پیر شدن جمعیت و حفظ مزایای منابع انسانی این کشور کمک میکند.» در این مصوبه با اشاره به اینکه رفع مشکل پیری جمعیت نیازمند گامهای اساسی است، آمده است: «با اصلاح سیاستهای تولد، زوجینی که مایل به داشتن سه فرزند هستند مورد اقدامات حمایتی قرار میگیرند. این مصوبه ساختار جمعیت چین را بهبود میبخشد. اصلاحاتی نیز در خدمات مراقبت از کودک، مرخصی زایمان و بیمه تولد کودک انجام خواهد شد.»
شاخص زاد و ولد در چین روی 1.3 مانده است، شاخصی که پایینتر از سطح مورد نیاز برای این است که جمعیت پایدار باقی بماند. طبق اعلام اداره ملی آمار چین، در سال 2020 بهطور رسمی 12 میلیون تولد نوزاد در این کشور ثبت شد که 2.65 میلیون تولد کمتر از سال 2019 بود، یعنی 18 درصد کاهش در میزان تولدها. دادههای مقدماتی که در اوایل امسال منتشر شد و بر مبنای ثبت تولد بود، نشان میداد که میزان تولدها 15 درصد نسبت سال گذشته کاهش داشته است.
چین در اوایل ماه مه 2021 گزارش داد که کمترین میزان رشد جمعیت را از اوایل دهه 1960 تاکنون در سال 2020 داشته است، حتی با برقرار بودن سیاست تکفرزندی تا سال 2015. به عبارت دیگر، برداشتهشدن سیاست تکفرزندی در سال 2015 باعث نشده است که کاهش تولدها در چین افزایش پیدا کند و همچنان بحران سالخوردگی جمعیت در این کشور وجود دارد.
آمار یک دهه گذشته در چین نشان میدهد که جمعیت کلی طی ده سال منتهی به سال 2020 به 1.41 میلیارد نفر رسیده است، یعنی 5.38 درصد رشد جمعیت. افزایش جمعیت سالانه طی یک دهه بهاندازه 0.53 درصد بوده است که از افزایش سالانه 0.57 درصدی بین سالهای 2000 تا 2010 هم کمتر است.
چین طی 35 سال تلاش کرد که سیاست بحثبرانگیز تکفرزندی را برای خانوادههای چینی اعمال کند و این سیاستی بود که در واکنش به انفجار جمعیت و متوقفکردن آن اتخاذ کرد. سیاست دوفرزندی سیاستی بود که چین جایگزین سیاست دیرین خود کرد اما نتوانست به نتیجه خود که افزایش پایدار تعداد تولدها باشد برسد. دلیلش هم این بود که هزینه نگهداری از فرزند در شهرهای چین بهشدت زیاد شده بود و زوجهایی که هر دو کار میکردند، نمیتاونستند فرزندان تازه خود را تربیت و نگهداری کنند.
روی کاغذ و در سطح نظری، سیاست دوفرزندی کنونی باید باعث میشد که وقتی خانوادهای فرزند سوم را بیاورد، حمایتهای اجتماعی از این خانواده انجام نشود تا بهعنوان یک تنبیه علیه والدین اعمال شود. اما در عمل، همین حالا هم وقتی خانوادهها فرزند سوم را به دنیا میآورند، واکنش یکسانی به آنها نمیشود و در بخشهای مختلف کشور با آنها برخوردهای متفاوتی صورت میگیرد.
بعد از اینکه سیاست سهفرزندی در چین اعلام شد، کاربران چینی در رسانههای اجتماعی به آن واکنش نشان دادند و اغلب به استقبال آن رفتند. هشتگهای مختلفی نیز درباره آن درست شد که مهمترین هشتگ درباره این موضوع سه میلیارد بیننده داشت. با این حال، خیلی از کاربران هم گفتهاند که سیاست سهفرزندی در چین خیلی کماثر و خیلی دیر است.
یکی از کاربرانی که در اینباره کامنت گذاشته، گفته است: «خود من حاصل سیاست تکفرزندی هستم. من همین حالا هم دارم از پدر و مادرم نگهداری میکنم. چقدر انرژی برایم باقی میماند که بتواند بیشتر از دو تا بچه داشته باشم؟» یکی دیگر از کاربران در شبکه اجتماعی وایبو گفته است: «من خیلی مایل هستم که بچه سوم داشته باشم به این شرط که به من 5 میلیون یوان بدهید.»