براساس گزارش تحلیلی مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری، بر اثر همهگیری کرونا، در آیندهای نهچندان دور، ۷ تا ۸ درصد ارزشافزوده کل کشور و ۱۰ تا ۱۲ درصد تعداد شاغلین کاهش یافته و بخشهای حملونقل و ساختمان با بیشترین فرصتهای شغلی از دست رفته مواجه میشوند.
آینده نگر
انگار کرونا جدیترین و قویترین حریف گروه خدمات بود که سال 99، را تبدیل به سالی فراموشنشدنی برای مشاغل این حوزه کرد. خدمات، گروهی که در ابتدای این دهه تنها بخشی بود که بعد از کشاورزی، بر مدار رشد مثبت ماند و از سقوط بیشتر رشد اقتصادی جلوگیری کرد حالا دچار چالشهای جدی شده است. بعد از رشد منفی 1.5 درصدی در سال 94 دیگر هیچ اتفاقی حتی تحریمهای همهجانبه آمریکا نتوانسته بود رشد را در گروه خدمات منفی کند جز پاندمی کرونا که آثار آن در نرخ رشد این گروه در نه ماهه نخست سال گذشته، به وضوح نمایان است؛ رشد این بخش به کمترین نرخ خود در دهه 90 یعنی منفی 3.3 رسیده است از همین رو سالی که گذشت میتواند در حافظه تاریخی گروه خدمات برای همیشه ماندگار شود.
تعطیلی مشاغل واسطهای در مقاطع مختلف و کاهش مراجعه به فروشگاهها، کاهش مراجعه به مراکز خرید، باشگاهها، تالارهای عروسی و... تاثیر مخربی بر نرخ رشد این گروه گذاشت و آن را به طرز بیسابقهای کوچک کرد. از سوی دیگر، بخش خدمات وابستگیهای غیرقابل انکاری به بخشهای صنعت و کشاورزی دارد چرا که معمولا بخشهای توزیع، خرید و فروش تولیدات سایر بخشها در حوزه خدمات انجام میشود. در واقع وقتی تحریم، کرونا و افزایش قیمت مواد اولیه بر تولید سایر بخشها اثر منفی میگذارد، خدمات هم به عنوان حلقه پس از تولید، آسیب میبیند و مشاغل بسیاری در این دومینو در معرض خطر قرار میگیرند. گرچه اتصال این بخش به نیازهای روزمره در نهایت آن را از افتهای شدید رشد - مانند آنچه در صنعت یا نفت رخ میدهد- در امان میدارد اما فعلا به نظر میرسد که روند کوچک شدن این بخش ادامه دارد و امیدی به بهبود آن در سال جاری هم نیست.
براساس گزارش تحلیلی مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری، بر اثر همهگیری کرونا، در آیندهای نهچندان دور، ۷ تا ۸ درصد ارزشافزوده کل کشور و ۱۰ تا ۱۲ درصد تعداد شاغلین کاهش یافته و بخشهای حملونقل و ساختمان با بیشترین فرصتهای شغلی از دست رفته مواجه میشوند. کاهش اشتغال بخش حملونقل برابر با ۲,۰۸ تا ۲.۳۱ درصد از اشتغال کل کشور پیشبینی میشود. به بیان دیگر، ۴۸۰ تا ۵۴۰ هزار نفر که شغل آنها بهطور مستقیم و یا غیرمستقیم با حملونقل در ارتباط است، در خطر از بین رفتن قرار دارند.
اتاق اصناف ایران اعلام کرده که در حال حاضر سه میلیون واحد صنفی در کشور فعالاند که با شش میلیون و ۳۰۰ هزار نفر شاغل در آنها، مجموعا ۹ میلیون نفر در کل اصناف اعم از کارفرمایان و شاغلان را تشکیل میدهند. با در نظر گرفتنِ بعد ۳,۸ نفر خانوار میتوان گفت ۳۵ میلیون نفر معادل ۴۲ درصد جمعیت، از اعضای این خانواده به شمار میروند که کوچک شدن این بخش میتواند سفره آنها را کوچک کند. به شهادت اعداد، دههای که گذشت چندان دهه گزندهای برای بخش خدمات نبود اما اگر قرار باشد کرونا حالا حالاها مهمان کشور باشد، بر اساس پیشبینیهای مرکز پژوهشهای مجلس بعید نیست که بیش از 6 میلیون شغل که درصد قابل توجهی از آنها در این حوزه تعریف شدهاند، از بین برود.