صندوق بینالمللی پول پیشبینی میکند در سال جاری میلادی حجم تجارت دنیا (دربردارنده تجارت کالا و خدمات) ۸ درصد نسبت به سال ۲۰۲۰ رشد کند و در سال بعد سرعت بازسازی تجارت به خصوص تجارت خدمات افزایش پیدا کند
آینده نگر/ منبع: iisd.org
سازمان تجارت جهانی و صندوق بینالمللی پول آمارهای تازهای در مورد تجارت و اقتصاد دنیا ارائه دادند. بر مبنای گزارش ارائه شده توسط سازمان تجارت جهانی، تجارت خدمات که در نتیجه همهگیری کرونا و تاثیر آن روی اقتصاد با کاهش چشمگیری روبرو شده بود، هنوز رشد نکرده است ولی حجم و ارزش تجارت کالاها در جهان با افزایش روبرو شده است. از طرف دیگر صندوق بینالمللی پول با اشاره به این مطلب که دولتها باید همچنان به حمایت از اقتصاد ادامه دهند نوشت: «شروع واکسیناسیون در دنیا به معنای نقطه آغاز احیای فعالیتهای اقتصادی است. میتوان امیدوار بود با افزایش شمار افراد واکسینه شده در دنیا و کاهش نرخ انتشار ویروس، زندگی به شرایط عادی بازگردد و رشد اقتصادی از سر گرفته شود.»
در بخشی از گزارش سازمان تجارت جهانی با عنوان «هنوز خبری از احیای تجارت خدمات در دنیا نیست» آمده است: «در فصل سوم سال ۲۰۲۰ ارزش تجارت خدمات در دنیا ۲۴ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل از ان تنزل پیدا کرد ولی در مقایسه با فصل دوم همین سال افت ۳۰ درصدی تجارت خدمات مشاهده شده است. این در حالی است ارزش تجارت کالاها در دنیا در فصل سوم سال ۲۰۲۰ نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن ۵ درصد کمتر بود.»
سازمان تجارت جهانی به این نکته تاکید کرد که در صورت کاهش تجارت کالا دردنیا، کالاهایی که بازار عرضه نشدهاند در انبارها میمانند و زمانی که تقاضا دوباره رشد کرد وارد بازار جهانی میشوند ولی این شرایط در بازار خدمات وجود ندارد. به عنوان مثال توقف پروازها و تداوم این وضعیت را میتوان به معنای فرصتی سوخته برای اقتصاد دنیا قلمداد کرد و حتی بعد از پایان بحران کرونا هم این فرصت قابل احیا شدن نیست.
سازمان تجارت جهانی اعلام کرد در دسته تجارت خدمات، بیشترین آسیب را صنعت گردشگری متحمل شده است. در فصل سوم سال قبل ارزش تجارت خدمات در دنیا ۶۸ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش پیدا کرد در حالی که در همین بازه زمانی درآمد حاصل از بخش حمل و نقل در دنیا ۲۴ درصد و دیگر بخشها شامل ساختمان، سرگرمی، حقوق و خدمات مالی تنها ۲ درصد تنزل یافت.
تجارت کالاها کاهش چندانی نداشت
نکته دیگر این است که در سال گذشته که یکی از سختترین سالها برای اقتصاد دنیا بود، تجارت کالاها کاهش زیادی پیدا نکرد و آمارهای اخیر هم نشان میدهد این بخش به سرعت احیا شده است. آمارهای موجود از تجارت کالا در ۷۲ کشور دنیا که در مجموع ۹۲درصد از تجارت کالا در دنیا را بر عهده دارند نشان میدهد تجارت کالا به سرعت به سطحی که قبل از کرونا بود بازمیگردد. در فصل سوم سال ۲۰۲۰ ارزش تجارت کالا در دنیا نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن ۳ درصد کاهش یافته بود ولی آمارهای مربوط به ارزش تجارت کالا در جهان در دو ماه اکتبر و نوامبر سال ۲۰۲۰ نشان از رشد به ترتیب ۳ درصدی و ۶ درصدی ارزش تجارت کالا نسبت به مدت مشابه سال قبل از ان دارد. برخی بر این باورند که دلیل رشد تجارت دنیا در دو ماه پایانی را میتوان، تاخیر در خرید کالا توسط کشورها به دلیل همهگیری کرونا و حتی بسته بودن مرزها دانست و استناد به آمارهای این دو ماه نمیتواند نشاندهنده احیای این بخش مهم از اقتصاد باشد.
در گزارش سازمان تجارت جهانی تفاوت در عملکرد مناطق مختلف دنیا نیز تاکید شده است. بر مبنای این گزارش ارزش تجارت کالا در کشورهای آسیایی و اروپایی در نیمه دوم سال قبل با سرعت زیادی افزایش پیدا کرده است در حالی که ارزش تجارت کالا در امریکا در سطح پایین باقی ماند و خبری از احیای این بازار نبود.
صندوق بینالمللی پول هم گزارش دیگری در مورد اقتصاد دنیا تهیه کرد و در بخشی از این گزارش به مسئله تجارت به عنوان یکی از اجزای مهم سازنده رشد اقتصادی در دنیا پرداخت. بر مبنای این گزارش نرخ بازسازی تجارت خدمات در دنیا بسیار آهستهتر از نرخ بازسازی تجارت کالا خواهد بود که دلیل اصلی آن پایین بودن سطح توریسم خارجی و سفرهای کاری و بسته بودن مرزهای بسیاری از کشورها طی چند ماه آتی است. این پیشبینی تا زمانی که دنیا در مورد شیوع ویروس کرونا در دنیا نگران است و از تاثیر واکسن در ممانعت از انتشار ویروس اطمینان ندارد، ادامه خواهد داشت. صندوق بینالمللی پول پیشبینی میکند در سال جاری میلادی حجم تجارت دنیا (دربردارنده تجارت کالا و خدمات) ۸ درصد نسبت به سال ۲۰۲۰ رشد کند و در سال بعد سرعت بازسازی تجارت به خصوص تجارت خدمات افزایش پیدا کند.
نرخ رشد اقتصاد دنیا چقدر خواهد بود
صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده است در سال ۲۰۲۱ میلادی اقتصاد دنیا با نرخ ۵.۵ درصد رشد کند که ۰.۳ درصد از پیشبینیهای قبلی بیشتر خواهد بود. این مرکز نرخ رشد اقتصادی دنیا در سال ۲۰۲۲ را برابر با ۴.۲ درصد پیش بینی کرد. نکته مهمی که در گزارش صندوق به چشم میخورد و پیش از این هم بارها به ان اشاره شده است، نا متوازن بودن رشد اقتصادی در دنیا است. این رشد نامتوازن اقتصادی هم در داخل کشورها مشاهده میشود و هم بین کشورها خواهد بود. صندوق دلیل عدم توازن رشد اقتصادی در جهان را عدم توازن در دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی، واکسن و حمایتهای دولتی ذکر کرد. رشد اقتصادی دنیا در سال ۲۰۲۱ در شرایطی محقق میشود که اقتصاد دنیا در سال ۲۰۲۰ رکود بزرگی را تجربه کرد و تاثیر این رکود و بحرانهای اقتصادی ناشی از کرونا روی گروههای آسیبپذیر مانند جوانان، زنان، فقرا، نیروی کار ساده یا کارگران و در نهایت افرادی که به صورت قراردادی کار میکردند چشمگیر بود. در سال ۲۰۲۰ میلادی اقتصاد دنیا با نرخ ۳.۵ درصد منقبض شد که ۰.۹ درصد بیش از نرخ انقباض پیشبینی شده در سپتامبر سال ۲۰۲۰ بود و این تغییر نشان از تاثیر زیاد کرونا روی زیرساختهای اقتصادی دنیا داشت.
بر مبنای سناریوری مطرح شده توسط صندوق بینالمللی پول کشورهای دنیا برای جلوگیری از شیوع ویروسهای جهشیافته در دنیا محبور به اجرای طرح قرنطینه و بستن مرزها خواهند بود. این سیاستی است که تا زمانی که شمار زیادی از مردم دنیا در برابر ویروس واکسینه نشوند و همهگیری در دنیا کنترل نشود، ادامه خواهد داشت. انتظار میرود کشورهای صنعتی دنیا تا تابستان سال ۲۰۲۱ بتوانند از پاندمی رها شوند و بخش زیادی از مردم را واکسینه کنند و دیگر کشورهای دنیا تا نیمه دوم سال ۲۰۲۲ به این شرایط برسند.
صندوق بینالمللی پول در این گزارش به ضرورت همکاری دنیا برای پایان دادن به بحران کنونی اشاره کرد و نوشت: «این بحران جهانی است و حل کردن آن نیاز به همکاری کل جهان باهم دارد. این همکاری برای پایان دادن به بحران بیکاری، کاهش میزان بدهیهای دولتی، افزایش نقدینگی در اقتصاد دنیا و فراهم شدن فرصتهای آموزشی برای همه ضروری است.»
آسیا، رکورددار رشد اقتصادی در سال ۲۰۲۱
انتظار میرود در سال ۲۰۲۱ اقتصاد کشورهای صنعتی با نرخ ۴.۳ درصد و اقتصاد کشورهای در حال توسعه و بازارهای در حال گذار با نرخ ۶.۳ درصد رشد کند در حالی که در سال ۲۰۲۰ اقتصاد کشورهای صنعتی با نرخ ۴.۹ درصد منقبض شده بود و نرخ انقباض اقتصادی کشورهای در حال توسعه و بازارهای در حل گذار برابر با ۲.۴ درصد بود. در سال جاری نرخ رشد اقتصادی کشورهای در حال گذار قاره آسیا برابر با ۸.۳ درصد پیشبینی شده است که کشورهای هند و چین و کشورهای عضو آ-س-آن را شامل میشود. نرخ رشد اقتصادی کشور چین در سال ۲۰۲۱ برابر با ۸.۱ درصد، نرخ رشد اقتصادی هند برابر با ۱۱.۵ درصد و نرخ رشد اقتصادی پنج کشور عضو آ-س-آن برابر با ۵.۲ درصد خواهد بود. اقتصاد چین در سال ۲۰۲۰ هم رشد کرد اگرچه نرخ رشد آن تفاوت زیادی با نرخ رشد اقتصادی این کشور در دهه اول قرن بیست و یکم داشت ولی کشورهای هند و پنج کشور عضو آ-س-آن در سال گذشته انقباض اقتصادی را شاهد بودند.
آمارها نشان میدهد در سال جاری نرخ رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه اروپایی برابر با ۴ درصد و کشورهای درحال توسعه امریکای لاتین و کاراییب ۴.۱ درصد خواهد بود در حالی که اقتصاد کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی با نرخ ۲.۶ درصد رشد میکند و نرخ رشد اقتصادی کشورهای جنوب صحرای افریقا برابر با ۳.۲ درصد خواهد بود.
اقتصاد کشورهای کمدرآمد دنیا در سال جاری با نرخ ۵.۱ درصد رشد میکند و در سال بعد به ۵.۵ درصد میرسد. اقتصاد این کشورها در جریان همه گیری کرونا کمترین آسیب را متحمل شد و تنها ۰.۸ درصد منقبض شد درحالیکه هند با نرخ ۸ درصد، فرانسه با نرخ ۹ درصد و اسپانیا با نرخ ۱۱.۱ درصد منقبض شده بودند. نرخ انقباض اقتصادی کشورهای صنعتی در سال گذشته برابر با ۴.۹ درصد، امریکا ۳.۴ درصد و منطقه یورو ۷.۲ درصد بود.
در میان کشورهای صنعتی، امریکا بیشترین درگیری با ویروس کرونا را در سال ۲۰۲۰ تجربه کرد و در نتیجه با مشکلات زیادی در حوزه اقتصادی روبرو شد. اگرچه حمایتهای مالی دولتی در این کشور باعث شد تا اندکی از بار مشکلات کاسته شود ولی بازهم اقتصاد این کشور در سال قبل با نرخ ۳.۴ درصد منقبض شد. با توجه به سرعت بالای واکسیناسیون در این کشور و انتظار رسیدن به ایمنی جمعی تا نیمه سال جاری میلادی، پیشبینی میشود سرعت احیای اقتصاد امریکا بالا باشد و در سال جاری اقتصادش با نرخ ۵.۱ درصد رشد کند. نرخ رشد اقتصادی امریکا در سال ۲۰۲۲ برابر با ۲.۵ درصد پیشبینی شده است.