۷۷ درصد از مصرفکنندگان امریکایی اعلام کردند تمایل بیشتری برای خرید کالا و خدمات از شرکتهایی دارند که به تعهدات خود در مقابل جامعه ای که در آن فعالیت میکنند عمل میکنند و برای بهتر شدن شرایط زندگی تمامی مردم سیاستگذاریهایی متناسب با شرایط انجام میدهند
آینده نگر/ ترجمه مونا مشهدی رجبی
اغلب شرکتها در مورد انجام مسئولیتهای اجتماعی صحبت میکنند و در سالهایی که با رونق و رشد درآمد و سودآوری روبرو هستند هم تلاش میکنند تا تاثیر معناداری در جامعه بر جای بگذارند ولی در روزهای رکود چه اتفاقی میافتد؟ آیا در دورههای رکود اقتصادی، بحرانهای مالی جهانی یا شرایطی مانند کرونا که تمامی مردم را درگیر کرده است هم انجام مسئولیتهای اجتماعی در اولویت شرکتها قرار میگیرد؟ آیا شرکتهایی که در این روزها با چالش کاهش درآمد روبرو هستند به انجام مسئولیتهای اجتماعی فکر میکنند و تلاش میکنند تا بخشی از بار مشکلات اقتصادی جامعهای که سالها زمینهساز سودآوری برای آنها شده است را بر دوش بکشند یا تنها و تنها به کاهش هزینههای خود فکر میکنند؟
نشریه هاروارد بیزینس ریویو در گزارش اخیر خود به ضرورت انجام مسئولیتهای اجتماعی توسط شرکتها در سالهای سخت اقتصادی مانند وضعیتی که هماکنون اقتصاد دنیا درگیر آن است اشاره کرد و نوشت: «در این سالها نیاز جامعه بیش از سالهای دیگر است. شرکتها باید در نظر داشته باشند اگر در سالهای رونق، بخشی از سود خود را برای انجام مسئولیتهای اجتماعی اختصاص میدهند در سالهای بحرانی که تمامی مردم زیان متحمل شدهاند هم باید در کنار آنها باشند و با انجام مسئولیتهای اجتماعی و تخصیص بودجه به حوزههای ضروری برای جامعه از سطح زیان آنها بکاهند و یا به تعبیر بهتر بخشی از زیان اقتصادی جامعه را به دوش بکشند. شرکتهایی که در مواجهه با اولین مشکلات اقتصادی اقدام به تعدیل نیرو میکنند را میتوان در زمره شرکتهایی دانست که در حوزه مسئولیتهای اجتماعی تاثیرگذار نیستند و جامعه به آنها به چشم شرکتهای غیر مسئول نگاه میکند.»
این نشریه با اشاره به نقش شرکتهای بزرگ که دارای منابع مالی کلان هستند در سالهای بحرانی نوشت: «در این سالها اغلب دولتها با مشکلات مالی روبرو هستند و بودجه تخصیص یافته شرکتها برای مسئولیتهای اجتماعی میتواند بار بزرگی از دوش دولتها بردارد و از جامعه هم حمایت کند.»
این حمایتها میتواند شامل ارائه وامهای کمبهره به کارمندان، معافیت بخشی از بدهیهای کارمندان، فراهم کردن امکانات برای آنها برای دورکاری در وضعیتی مشابه وضعیت کرونایی این روزهای دنیا، ارائه خدمات درمانی به خصوص برای افرادی که به دلیل بیکاری بیمههای خود را از دست دادهاند و در نهایت پرداخت بخشی یا تمام هزینههای درمانی کارمندان شود.
از طرف دیگر فراهم کردن امکانات آموزشی برای نیروهای کاری و عدم اجرای طرح تعدیل نیرو نیز میتواند در زمره مهمترین مسئولیتهای اجتماعی انجام شده توسط شرکتها در سالهای بحرانی اقتصادی باشد.
مسئولیت اجتماعی شرکتها در سال ۲۰۲۰ چه بود؟
طبق گزارش منتشر شده توسط نشریه «هاروارد بیزینس ریو» که یکی از نشریههای مطرح امریکایی است یکی از حوزههای مهم انجام مسئولیتهای اجتماعی توسط شرکتها در سال ۲۰۲۰ که بحران کرونا در دنیا مشکلات زیادی را برای مردم ایجاد کرده بود، این بود که شرکتها از اجرای سیاست تعدیل نیرو امتناع کنند.
البته کاهش میزان پرداختی به نیروهای کاری در سالهای بحرانی میتواند در دستور کار قرار بگیرد ولی باید نیروها اطمینان داشته باشند بعد از عادی شدن شرایط میتوانند به کارشان بازگردند و درآمد قبل را داشته باشند. در جریان بحران کرونا شرکتهای والمارت، مایکروسافت و اپل هم این طرح را اجرا کردند و حتی کارمندانی که به صورت پارهوقت و ساعتی با آنها کار میکردند هم دو هفته اول قرنطینه حقوقی معادل ۵۰ درصد حقوق آخرین ماه کاری خود دریافت کردند.با این سیاست اعتماد کارکنان به مجموعه بیشتر میشود و حتی هزینه استخدام نیروهای تازه بعد از پایان بحران هم برای شرکت کمتر میشود.
یکی از سیاستهای دیگری که در این سال اجرا شد، سیاست وام دادن به کارکنان شرکتها توسط شرکت بود زیرا در صورتی که آنها دستمزدی دریافت نکنند یا دستمزدشان کمتر از مبلغی باشد که در زمان کار دریافت میکردند، بخش زیادی از اقساط و هزینههای جاری زندگی را نمیتوانند پرداخت کنند. در این شرایط احتمال ورشکستگی و بحران مالی در آنها افزایش مییابد که این موضوع هم به افراد و هم به جامعه آسیب زیادی وارد خواهد کرد. البته باید در نظر داشت که نرخ سود وامهای تخصیص دادهشده به کارمندان باید بسیار پایین باشد تا فشار بیشتری به آنها وارد نکند. از طرف دیگر شروع دوره بازپرداخت باید از زمانی باشد که آنها به محل کار بازمیگردند و شرایط به حالت عادی بازگشته است.
در دوره کرونا بسیاری از شرکتها برای انجام مسئولیتهای اجتماعی خود اقدام به تولید ماسک و مواد ضدعفونیکننده کردند و این محصولات را در میان طبقات پایین اقتصادی توزیع کردند. از طرف دیگر شرکتهای دیگری هم اقدام به واردات این محصولات از دیگر کشورها کردند و آن را به افراد نیازمند هدیه دادند.
به هر حال باید در نظر داشت که در روزگاریی که شرایط زندگی و نیازهای مردم به دلیل همهگیری کرونا تغییر کرده است، مسئولیتهای اجتماعی شرکتها هم تغییر کرده است زیرا اصلیترین و مهمترین هدف شرکتها در انجام مسئولیتهای اجتماعی برداشتن باری از دوش جامعه و تبدیل کردن آن به محیطی بهتر برای زندگی است. حال چه این کار از طریق سرمایهگذاری در ساخت یک نیروگاه تولید برق پاک در سالهای رونق انجام شود یا اینکه از طریق اهدای وسایل بهداشتی و درمانی یا ماسک به کادر درمان و مردم در روزهای کرونایی باشد. اما نکتهای که در تمامی گزارشها به آن تاکید شده است ضرورت ورود شرکتها در حوزه آموزش نیروی کار برای همسو شدن تواناییهای آنها با نیازهای تازه بازار کار در پساکرونا است.
قدرت نمایی شرکتهای فعال در دنیای تکنولوژی در سال ۲۰۲۰
در سال ۲۰۲۰ بسیاری از شرکتهای صنعتی و تولیدی در دنیا با چالش روبرو شدند ولی این مسئله سبب نشد تا از انجام مسئولیتهای اجتماعی غافل شوند. وبسایت فوربز در شماره اخیر خود به بررسی مسئولیتهای اجتماعی انجام شده توسط شرکتهای فعال در حوزه تکنولوژی پرداخت و نوشت: «در این روزها که دنیای تکنولوژی یکی از مهمترین بخشهای اقتصاد دنیا است، شرکتهای فعال در این حوزه نه تنها زیان نکردند بلکه سود هم به دست آوردند. به همین دلیل توانستند نقش فعالتری در انجام مسئولیتهای اجتماعی داشته باشند.»
بر طبق این گزارش شمار زیادی از شرکتهای فعال در دنیای تکنولوژی در شرکتهای تولید واکسن سرمایهگذاری کردند. بخشی از این سرمایهگذاریها به ثمر نشست و شمار زیادی از این فعالیتهای مطالعاتی بدون حصول نتیجهای مطلوب متوقف شد. از طرف دیگر شرکتهای بزرگ به عنوان بخشی از مسئولیتهای اجتماعی خود اقدام به توسعه زیرساختهای تکنولوژیکی شرکتهای صنعتی و تولیدی و حتی خدماتی کردند. به عنوان مثال بستر تکنولوژیکی لازم برای عرضه محصولاتشان به صورت آنلاین را فراهم کردند.
فوربز در این مورد نوشت: «استفاده از تکنولوژی در زمان کرونا به اوج خود رسید. شمار زیادی از کارکنان برای دور ماندن از خطر ابتلا به کرونا دورکاری را برگزیدند و شمار زیادی هم به دلیل نداشتن اطلاعات لازم برای کار در دنیای تکنولوژی نگران از دست دادن شغل خود شدند. شرکتهای فعال در دنیای تکنولوژی در سال ۲۰۲۰ ضمن سرمایهگذاری در توسعه زیرساختهای تکنولوژیکی در شرکتها، دورههای آموزشی آنلاین برای کارکنان شرکتهای مختلف تشکیل دادند تا آنها را با شرایط تازه آشنا کنند. انجام این کارها به عنوان بخشی از مسئولیت اجتماعی شرکتهای فعال در دنیای تکنولوژی در عصری که به عصر تکنولوژی معروف است، مورد تقدیر قرار گرفت.»
فوربز با اشاره به همکاری این شرکتها در ارائه زیرساختهای آموزشی به مدارس و دانشگاهها و ارائه کلاسهای آموزشی برای دانشآموزان و دانشجویان نوشت: «شرکتهای فعال در دنیای تکنولوژی در سال ۲۰۲۰ توانستند شمار زیادی از مردم دنیا را تحت تاثیر قرار دهند. به نظر میرسد در سالی که بدترین سال اقتصاد دنیا و شاید بدترین سال تاریخ نام گرفته است، شرکتهای فعال در دنیای تکنولوژی توانستهاند شمار بیشتری از ساکنان زمین را در سود خود شریک کنند و مسئولیت اجتماعی خود را در زمینهای انجام دهند که منفعتی طولانیمدت و اثرگذار روی جامعه داشته باشد.»
در این سال سرمایهگذاری شرکتهای فعال در دنیای تکنولوژی در انرژیهای پاک هم افزایش پیدا کرد زیرا همهگیری کرونا باعث شد تا توجه به مسایل زیست محیطی بیش از قبل افزایش پیدا کند. سرمایهگذاری در ساخت مزارع انرژی خورشیدی و بادی و استفاده از برق پاک در این شرکتها گام دیگری بود که در جهت انجام مسئولیتهای اجتماعی برداشته شد.
مصرفکنندگان حامی شرکتهایی هستند که در انجام مسئولیتهای اجتماعی فعالاند
طبق گزارش منتشرشده توسط نشریه «اسمارت ریکروتر» در پنج سال اخیر مصرفکنندگان، کارمندان و سرمایهگذاران در شرکتهای صنعتی و تولیدی و خدماتی امریکا فشار بیشتری روی شرکتها وارد میکنند و از آنها میخواهند تا مشارکت معناداری در عرصههای اجتماعی داشته باشند و برای بهتر شدن محیط زندگی انسانها در کشور خود تلاش کنند. این در حالی است که در سالهای گذشته تاکید کمتری از طرف مصرفکنندگان روی این مسئله وجود داشت و مردم برای خرید یک کالا توجهی به سیاستهای داخلی شرکت نداشتند.
مطالعات نشان داده است ۷۷ درصد از مصرفکنندگان امریکایی اعلام کردند تمایل بیشتری برای خرید کالا و خدمات از شرکتهایی دارند که به تعهدات خود در مقابل جامعه ای که در آن فعالیت میکنند عمل میکنند و برای بهتر شدن شرایط زندگی تمامی مردم سیاستگذاریهایی متناسب با شرایط انجام میدهند. آنها بر این باورند در صورتی که کالاهای مورد نیاز خود را از شرکتی خریداری کنند که به مسائل روز اجتماعی و اقتصادی و زیست محیطی توجه دارد، در واقع خودشان هم در اصلاح وضعیت نقش ایفا میکنند و به همین دلیل از خرید خود احساس رضایت بیشتری خواهند داشت.
از طرف دیگر ۷۳ درصد از سرمایهگذاران در شرکتهای صنعتی و تولیدی و خدماتی هم تمایل به سرمایهگذاری در شرکتهایی دارند که در حوزه مسئولیتهای اجتماعی فعال هستند. ۵۲ درصد از مردم بر این باورند که شرکتهای بزرگ و سودآور باید برای بهتر کردن شرایط زندگی مردمی که در شهر و کشور زندگی میکنند سرمایهگذاری کنند و تنها به کسب سود و درآمدزایی برای سهامداران توجه نداشته باشند. این آمارها بر مبنای اطلاعات به دست آمده از ۶۵۰۰ نفری که در مطالعه انجام شده توسط موسسه مطالعاتیAflac شرکت کردند، تهیه شده است.
در سال جدید، مراقب کسب و کارهای کوچک باشید
سال ۲۰۲۱ تفاوتهای زیادی با سالهای قبل از کرونا دارد و مسئولیتهای اجتماعی که شرکتها انجام میدهند هم باید متفاوت از سالهای قبل باشد زیرا مسئولیتهای اجتماعی شرکتها بر مبنای نیازهای سال و ویژگیهای اقتصادی کشورها تغییر میکند. در گزارش نشریه فوربز آمده است: «در این سال بسیاری از کسب و کارهای کوچک و متوسط در دنیا آسیب دیدند و بسیاری از ادامه کار بازماندند. به همین دلیل است که حمایت از کسب و کارهای کوچک و آسیب دیده به یکی از مهمترین مسئولیتهای اجتماعی شرکتها تبدیل میشود. در واقع شرکتهای بزرگ که بخشی از بودجه خود را برای تاثیرگذاری در جامعه در نظر میگیرند، میتوانند از این بودجه برای ارائه کمکهای مالی بلاعوض به کسب و کارهای کوچک استفاده کنند. این کار باعث میشود تا این کسب و کارهای کوچک و متوسط احیا شوند و با بازگشت به بازار کار مانع از افزایش بیکاری و از بین رفتن فرصتهای شغلی شوند.»
طبق این گزارش تخصیص بودجههای مرتبط با مسئولیتهای اجتماعی شرکتهای بزرگ به شرکتهای متوسط و کوچک و حمایت از آنها به معنای حمایت از اقتصاد کشور، حمایت از بازار کار و در نهایت احیای زیرساختهای مالی کشور است. باید در نظر داشت که از بین رفتن کسب و کارهای کوچک میتواند آسیب زیادی به اقتصاد وارد کند و باعث از بین رفتن فرصتهای شغلی زیادی شود به همین دلیل ورود به این حوزه از مسئولیتهای اجتماعی اهمیت زیادی دارد.