یکی از تصمیمهای جنجالبرانگیز نخستوزیر ژاپن در دوران کرونا این بود که دولت او به جای ممنوعیت سفر بین شهری، حتی مردم را به این کار تشویق هم میکرد تا اقتصاد ژاپن تکانی بخورد. مخالفان سوگا میگویند همین رویکرد بود که باعث شد اخیرا آمار کرونا در توکیو بالا برود
آینده نگر/ ترجمه فرزانه سالمی/ منبع: بیزینسویک
قطبیشدگی، نابرابری، بیاعتمادی. اینها احساساتی است که در سال ۲۰۲۰ در گوشه و کنار دنیا و در بسیاری از اقتصادهای بزرگ پا گرفت و در انتخابات این کشورها در سال جدید و حتی سال بعد از آن هم تاثیرگذار خواهد بود.
مثلا آلمان را در نظر بگیرید که در میان عدم قطعیتِ ناشی از بحران کرونا باید رهبری را که ۱۶ سال سکاندار امور بود کنار بگذارد و رهبر جدیدی را بپذیرد. در برزیل، رئیس جمهور به دلیل فساد تحت پیگرد قانونی است و در کره جنوبی، توزیع نابرابر ثروت چنان حاد شده که بحث ارائه درآمد پایه همگانی مورد توجه قرار گرفته است. در فرانسه برگزاری تظاهرات و اعتراض به سیاستهای دولت عادی شده است. بیکاری و فقر در مکزیک بیداد میکند و شمار زیادی از رایدهندگان ژاپنی معتقدند که تا پنج سال آینده وضعشان اصلا بهتر نخواهد شد.
در چنین جهانی، انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی در کشورهای مختلف در دو سال آینده حتما با تاثیرپذیری از بحران کرونا برگزار خواهند شد و نظرسنجیها هم به وضوح حاکی از نارضایتیهای عمومی به دلیل مشکلات اقتصادی ناشی از کرونا است. اینکه رهبران سیاسی تا چه حد قادر به یاریرساندن به طبقات کمدرآمد باشند و حتی اینکه چقدر بتوانند آنها را با واکسیناسیون در برابر ویروس کرونا محافظت کنند، مسئلهای است که پای صندوقهای رای سرنوشتساز خواهد بود.
کشورهایی که در ادامه مورد بررسی قرار میگیرند، شش اقتصاد از بیست اقتصاد بزرگ دنیا هستند که ۱۵ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان و ۱۰ درصد از جمعیت آن را تشکیل میدهند و انتخابات هم پیش رو دارند.
مکزیک
نظرسنجیها حاکی از نارضایتی مردم مکزیک از عملکرد دولتشان در دوران همهگیری کروناست. آنها از افزایش جرم و جنایت و نحوه اداره اقتصاد هم شاکیاند، اما ظاهرا به خود رئیس جمهور یعنی آندرس مانوئل لوپز آبرادور علاقه دارند. او پیش از بروز بحران کرونا در انتخابات پیروز شد و از محبوبیت ۶۰ درصدی برخوردار است.
اما در تابستانِ پیش رو، آبرادور با یک آزمون انتخاباتی جدید روبروست: انتخاب ۵۰۰ نفر از اعضای مجلس سفلی کنگره و تعدادی از فرمانداران. احتمالش هست که حزب متبوع او یعنی مورِنا در این آزمون خوب عمل کند. اما یک نکته وجود دارد و آن هم اصرار آبرادور بر سیاستهای ریاضت اقتصادی در دوران همهگیری کرونا و عدم موافقت با اختصاص بودجه به برنامههای اجتماعی به جای برنامههای زیرساختی است. آیا این رویکرد در انتخابات به ضرر او و حزبش تمام خواهد شد؟
آلمان
آلمان در ماه سپتامبر آینده انتخابات پارلمانی دارد، اما امسال ماجرا خیلی مهمتر از همیشه است. آنگلا مرکل صدراعظم آلمان قرار است صحنه را ترک کند و برای اولین بار، یک حزب ثالث یعنی حزب سبزها هم در کنار دو حزب سنتی این کشور (دموکرات مسیحی و سوسیال دموکراتها) برای رسیدن به صدر قدرت خواهد جنگید. سبزها حالا پررشدترین حزب سیاسی در آلمان هستند.
اما خلئی که غیبت آنگلا مرکل در عرصه سیاسی آلمان به جا خواهد گذاشت را نمیتوان به سادگی پر کرد. ظاهرا رقابت سنگین در داخل حزب دموکرات مسیحی برای جانشینی مرکل با پیروزی آرمین لاشِت به پایان رسیده اما حزب دموکرات مسیحی باواریا هم برای خود کاندیدایی دارد و احتمالش هست که جانشین مرکل به صورت قطعی لاشت نباشد. اینها را اضافه کنید به رقابت حزب متبوع مرکل با سبزها و سوسیالدموکراتها تا مشخص شود که چه تابستان داغی پیش روی آلمان است.
ژاپن
یوشیهیده سوگا سکان نخست وزیری ژاپن را در ماه سپتامبر گذشته از شینزو آبه تحویل گرفت و کمی بیشتر از یک سال برای اثبات خودش در این پست فرصت دارد. به همین جهت او سعی کرده اهداف عملگرایانهای را دنبال کند؛ مثل فشار بر ارائهدهندگان خدمات موبایل برای کاهش قیمتها و نیز دیجیتالکردنِ روندهای اداری بسیار پیچیده ژاپن.
اما مهمترین کاری که سوگا در دوران همهگیری کرونا انجام داد، دست و دلبازی در ارائه مشوقهای مالی بود. رقم مشوقها در میان اقتصادهای پیشرفته جهان از همه بالاتر بود و ۴۲ درصد از تولید ناخالص داخلی ژاپن را تشکیل میداد. با این وجود، پیشبینیها حاکی از آن است که تا بازگشت ژاپن به رشدِ دوران پیشاکرونا زمان زیادی باقی مانده است و سوگا ممکن است وقت کافی در اختیار نداشته باشد.
یکی از تصمیمهای جنجالبرانگیز سوگا در دوران کرونا این بود که دولت او به جای ممنوعیت سفر بین شهری، حتی مردم را به این کار تشویق هم میکرد تا اقتصاد ژاپن تکانی بخورد. مخالفان سوگا میگویند همین رویکرد بود که باعث شد اخیرا آمار کرونا در توکیو بالا برود و دولت مجبور به اعمال محدودیتهای کرونایی شود.
با این حال، به نظر میرسد تنها هدفی که احزاب مخالف میتوانند در انتخابات آینده ژاپن محققش کنند این است که کرسیهای بیشتری به دست بیاورند. اما احتمالا آنها قادر نخواهند بود سوگا و حزب حاکم لیبرال دموکراتیک و برنامههای اقتصادی موسوم به آبهنومیکز (میراث شینزو آبه) را با چالش جدی مواجه کنند. تنها خطری که پیش روی یوشیهیده سوگا قرار دارد این است که یک رقیب جدید در حزب خودش پیدا شود و قدرت او را به چالش بکشد. اگر حزب لیبرال دموکراتیک در انتخابات آینده ضعیف عمل کند، سوگا دقیقا در معرض این خطر قرار خواهد گرفت.
کره جنوبی
کره جنوبی در دوران کرونا وضع بدی نداشت. این کشور با حداقل قرنطینه و کمترین میزان آسیب اقتصادی توانست یک سال اخیر را پشت سر بگذارد و رایدهندگان هم رضایت خود را در انتخابات پارلمانی ماه آوریل نشان دادند؛ به طوری که حزب دموکراتیک حاکم توانست ۱۸۹ کرسی از ۳۰۰ کرسی را در مجلس ملی به دست بیاورد.
اما یک مسئله دیگر هم باعث رضایت رایدهندگان کره جنوبی شده بود: پول بیسابقهای که دولت به منظور کاهش شکاف ثروتی شدید دوران کرونا اختصاص داد. دولت کره جنوبی بیش از ۲۸ میلیارد دلار در این راستا برای کمک به کسب و کارهای کوچک و همین طور کمک نقدی مستقیم به مردم اختصاص داده است. محبوبیت این اقدامات در جامعه آن قدر بالا بود که لی جائه-میونگ فرماندار استان گیهاونگی را به نامزد اصلی برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۲ تبدیل کند. (مون جائه-این رئیس جمهور فعلی به علت محدودیت دورهای نمیتواند دوباره کاندید شود.)
لی جائه-میونگ حتی پیش از بروز بحران کرونا هم روی موضوع ارائه درآمد پایه همگانی به منظور کاهش فقر و شکاف طبقاتی در کره جنوبی تمرکز کرده بود و به خصوص این مسئله را برای طبقه سالمند جامعه این کشور ضروری میدانست. بروز بحران کرونا باعث شد او روی ضرورت و فوریت این مسئله بیشتر تاکید کند. البته سیاستمداران دیگری حتی از حزب مخالف محافظهکار نیز از ارائه درآمد پایه همگانی استقبال کردهاند و آن را جزو وعدههای خود قرار دادهاند. در آینده باید دید وعدههای چهکسی بیشتر از بقیه نظر مردم را تامین خواهد کرد.
فرانسه
امانوئل مکرون در جریان کمپین انتخاباتی خود در سال ۲۰۱۷ میلادی وعده داد فرانسهای را که از احزاب نخبهگرایش خسته شده، به راه جدیدی هدایت کند. اما این مسیر اصلا به نتیجه نرسیده است. برنامههای او برای اصلاحات اتحادیهها و نیز افزایش مالیات بر سوخت باعث شد فرانسه ماههای متوالی با اعتراضات خیابانی جلیقهزردها مواجه شود. بسته اصلاحات بازنشستگی ارائهشده توسط دولت او نیز باعث بروز اعتصابهایی شد که پاریس را فلج کرد. فرانسه هنوز از این همه جنجال سر بلند نکرده بود که بحران کرونا آغاز شد و حتی خشونتهایی نیز در فرانسه رخ داد که علتش برنامههای دولت مکرون برای گسترش اختیارات پلیس بود. در مراحل اولیه بحران کرونا، تنها ۲۹ درصد از مردم فرانسه از عملکرد مکرون راضی بودند. او سپس کابینه خود را عوض کرد و وعده داد که دولت به جای اصلاحات روی بازسازی و احیا متمرکز خواهد شد.
مکرون در زمینه مسائل سیاسی و فرهنگی تمایلاتی نیز به رویکرد سنتی و محافظهکارانه نشان داده که ظاهرا تلاشی است برای جلب نظر آن دسته از رایدهندگان که بیشتر طرفدار مارین لوپن و ملیگرایی افراطی او بودهاند. مارین لوپن بزرگترین تهدید علیه مکرون در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۲ است؛ اما اوضاع در فرانسه چنان رو به تغییر است که حتی احتمال بازگشت چپها هم به عرصه وجود دارد. اگر سوسیالیستها و سبزها با هم متحد شوند و پشت یک کاندیدا بایستند این خطر برای مکرون بسیار جدیتر خواهد شد.
برزیل
در سال ۲۰۲۰، ژائیر بولسونارو از جمله رهبرانی شد که به خاطر جدینگرفتن کرونا، دردسرهای زیادی برای خود و مردم کشورشان آفریدند. او از اعمال محدودیتهای کرونایی طفره رفت، خودش به ویروس مبتلا شد و به تدریج شاهد افزایش شدید تلفات ناشی از کرونا در برزیل بود. این کشور حالا در مقام دوم بیشترین تلفات کرونایی در جهان قرار دارد و اخبار ترسناکی از میزان ابتلا به کرونا در برزیل مخابره میشود.
اما بولسونارو پیشگام ارائه یکی از بزرگترین بستههای مشوق مالی در دوران کرونا هم بود. این بسته شامل ارائه مستقیم ۶۲ میلیارد دلار پول نقد به طبقه کمدرآمد در برزیل بود و نتیجه واضحی هم داشت: تعداد برزیلیهایی که در فقر مطلق زندگی میکردند به سطحی پایینتر از دوران پیشاکرونا رسید. دولت برزیل میگوید در این دوران، نرخ بیکاری و همین طور نابرابریهای اجتماعی کاهش پیدا کرده است. اما نکته اینجاست که برنامههای کمکی و نقدی بولسونارو در پایان سال ۲۰۲۰ به پایان رسیدهاند و او حالا صرفا ادعا دار که برای تداوم آنها تلاش میکند. البته تا اینجا هنوز هیچ کس به درستی نمیداند این همه پول از کجا آمده است یا قرار است از کجا بیاید.
اما چالشهای پیش روی بولسونارو در سال ۲۰۲۱ بسیار گستردهتر خواهد بود. تقریبا تمام احزاب بزرگ و مهم برزیل حالا با اختصاص بودجه دولتی برای کاهش شکافهای اجتماعی و درآمدی موافقاند و حتی درصد محبوبیت بولسونارو هم نمیتواند رقبای قدرتمند او از احزاب دیگر را کاملا کنار بزند. این مسئله به خصوص در شهرهای بزرگ برای او دردسر بزرگی خواهد بود. تنها نکته این است که اگر بولسونارو بتواند همچنان همان پولها را از منابع ناشناخته به دست مردم برساند و برای کمپین انتخاباتی خودش هم خرج کند، احتمالا قادر خواهد بود خود را در راس قدرت در برزیل حفظ کند.