عمدهترین دلیل مطرحشدن طرح DST یا بهرهگیری از روشنایی نور روز که توسط ویلیام ویلت انگلیسی در سال 1907 و بنجامین فرانکلین آمریکایی در سال 1916 طرح شد؛ صرفهجویی مصرف انرژی بوده که در آن زمان صرفهجویی در مصرف شمع و زغالسنگ بیان شده است. بررسی برنامه اجرای تغییر ساعت در کشورهای مختلف نشان داده که کشورهایی نظیر آلمان، فرانسه و اتحادیه اروپا که زمزمههای بازاندیشی برای عدم اجرای DST را داشتند، هماکنون در سال 2021 همچنان به اعمال آن مبادرت میورزند.
تغییر ساعت رسمی کشور در فاصله سالهای 1350 تا 1360 همهساله در نیمه نخست هرسال اعمال میشد و دلایل توجیهی اجرای آن عمدتاً یکسان شدن ساعات کار ادارات و مراکز دولتی در سراسر کشور عنوان میشد. اما رفتهرفته پس از سالهای 1360 تا 1370 دیگر مورد توجه قرار نگرفت و اعمال نشد. حالا مرکز پژوهش های مجلس «طرح تغییر ساعت رسمی» کشور را بررسی کرده است.
این گزارش نوشت: در سال 1370، هیئتوزیران در جلسه مورخ 23/5/1370 براساس پیشنهاد شماره 2221/د مورخ 22/4/1370 سازمان امور اداری و استخدامی کشور و به استناد لایحه قانونی یکسان شدن ساعات کار کارمندان و کارگران در سراسر کشور، مصوب 23/4/1359 همچنین بهمنظور هماهنگ کردن ساعات رسمی کشور، آن را تصویب کرد و ساعت رسمی کشور هرسال در ساعت 24 روز اول فروردین یک ساعت به جلو کشیده و در ساعت 24 روز 30 ام شهریور به حالت سابق برگردانده میشد. در اواخر سال 1384 دولت وقت براساس مصوبهای اجرای تغییر ساعت را به مدت یک سال لغو کرد. اما طی زمان اجرا نشدن تغییر ساعت مطالعات و بررسیهای کارشناسی و علمی متعدد در پژوهشگاهها و دانشگاههای مختلف کشور ازجمله مرکز پژوهشها انجام شد و آثار منفی عدم اجرای تغییر ساعت از دیدگاههای مختلف اعم از مصرف انرژی، فرهنگی، اجتماعی و جغرافیایی مورد بررسی کارشناسی قرار گرفت. درنهایت در جلسه 31/5/1386 قانون تغییر ساعت رسمی کشور به تصویب رسید.
سال 1397، موضوع بازاندیشی برای عدم اجرای تغییر ساعت(DST) در برخی کشورهای اتحادیه اروپا نظیر آلمان و فرانسه مطرح شد و دلایل توجیهی آنها اثرگذاری آن بر مکانیسم خواب و نور محیط و بالارفتن ریسکهای تصادفات رانندگی عنوان شد. این در حالی است که این کشورها در سال 2021 نیز تغییر ساعت را همچنان اعمال میکنند. در پاسخ به این موضوع، مطالعه کارشناسی دیگری در مرکز پژوهشها انجام شد و آثار اجرای قانون تغییر ساعت بر میزان مصرف انرژی و صرفهجویی صورتگرفته مجدداً بهصورت تخصصی بررسی و ارائه شد.
حال با مطرحشدن مجدد این موضوع در طرح با شماره ثبت 298، دلایل توجیهی آن، از باب مقایسه تنظیم ساعت رسمی کشور با کشورهایی نظیر آلمان، انگلستان و کشورهای عضو اتحادیه اروپا و کشورهای پیشرفته و یا درحالتوسعه مطرح است و این نکته قابلتأمل است که باید بررسی شود که با توجه به کدام گزینه مؤثر اجتماعی به عبارت دیگر، مقایسه منابع انسانی و ظرفیتها، اوضاع اقتصادی و سیاسی درونمرزی یا برونمرزی، فرایندهای پیشزمینه و یا عوامل رشد و توسعه فرهنگی، کشور ایران را میتوان با کشورهایی که ساعات رسمی در آنها تغییر مییابد مقایسه کرد که ازآنجهت بتوانیم مکانیسم عمل آنها را بپذیریم.
از سوی دیگر، عمدهترین دلیل مطرحشدن طرح DST یا بهرهگیری از روشنایی نور روز که توسط ویلیام ویلت انگلیسی در سال 1907 و بنجامین فرانکلین آمریکایی در سال 1916 طرح شد؛ صرفهجویی مصرف انرژی بوده که در آن زمان صرفهجویی در مصرف شمع و زغالسنگ بیان شده است. بررسی برنامه اجرای تغییر ساعت در کشورهای مختلف نشان داده که کشورهایی نظیر آلمان، فرانسه و اتحادیه اروپا که زمزمههای بازاندیشی برای عدم اجرای DST را داشتند، هماکنون در سال 2021 همچنان به اعمال آن مبادرت میورزند.
ایران با اختلاف 3.5+ ساعت از ساعت استاندارد گرینویچ علاوه بر هدف صرفهجویی در مصرف انرژی، برای هماهنگی با سایر کشورها سالهاست در 6 ماهه اول سال به اعمال تغییر ساعت رسمی پرداخته است و مطالعات و پژوهشها نشان میدهد که کشورهایی که در بالاتر از مدار 30 درجه قرار گرفتهاند (نظیر ایران) تغییر ساعت رسمی را انجام میدهند. علت اصلی اجرای این طرح در برخی کشورها نظیر آلمان، یونان، گرینلند، استونی، دانمارک، کوبا و کرواسی و علت عدم اجرای آن در کشوری نظیر چین، موقعیت جغرافیایی آن است.
