در شاخص عملكرد زیستمحیطی، معیارهای مختلفی اندازهگیری میشوند كه مجموع آنها در كنار هم، نمره هر كشور و در نتیجه رتبهبندی را مشخص میكند. وضعیت ایران نیز بیانگر بهبود اوضاع در برخی حوزههای زیستمحیطی و البته ضعف در برخی شاخصهای عملكردی داشته است.
یكی از شاخصهاي مهم توسعه كشورها در قرن 21 ،عملكرد زیستمحيطی یا توسعه زیستمحيطی آنها است. این شاخص درحال حاضر معياري جهت ارزیابی پيشرفت كشورها در زمينه محيط زیست است و هر دو سال یکبار در اجلاس جهانی اقتصاد در داووس با همكاري دانشگاه یيل و كلمبيا منتشر میشود. مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی وضعیت ایران از منظر شاخص هاي زیستمحیطی بین المللی را بررسی کرده است.
آخرین گزارش منتشر شده در این زمينه در ژوئن سال 2020 است كه در آن 32 شاخص در 11 زمينه در 180 كشور اندازهگيري شده است و ایران با كسب امتياز ۴8 در رده 6۷ قرار گرفته است بنابراین ایران در رده كشورهایی با عملكرد ضعيف در محيط زیست قرار دارد. بررسی شاخص عملكرد محيط زیست بيانگر نوسانات متعدد ایران در این زمينه است.
در شاخص عملكرد زیستمحيطی، معيارهاي مختلفی اندازهگيري میشوند كه مجموع آنها در كنار هم، نمره هر كشور و در نتيجه رتبهبندي را مشخص میكند. وضعيت ایران نيز بيانگر بهبود اوضاع در برخی حوزههاي زیستمحيطی و البته ضعف در برخی شاخصهاي عملكردي داشته است. براي مثال، در بخش آلودگی این شاخص، ایران رتبه 5۹ و نمره 48.3 را دارد، اما در دو بخش آلودگی هواي ذرات كوچکتر از 2.5 ميكرون و آلودگی ناشی از ازن، شرایط نامطلوب است و نمرهها كمتر از 30 است. معضل آلودگی هواي ذرات كوچکتر از 2.5 ميكرون در ایران پيشينه طولانی دارد، اما آلودگی هواي ازن كه بيشتر در فصلهاي تابستان مشاهده میشود، بحران جدیدي است كه ایران را جزو 50 كشور آخر در این رابطه قرار داده است. یكی از بدترین رتبههاي ایران در این شاخص مربوط به تنوع زیستی است، موضوعی كه هرازگاهی خبر از شرایط ناگوار آن در ایران هم شنيده میشود.
در این بخش رتبه ایران از كشورهایی مثل عربستان سعودي، قطر، عراق، نيجریه، كنيا، مصر هم ضعيفتر است و كشور با امتياز 38.4 در رتبه 13۷ قرار دارد. در بخش تغيير اقليم نيز كه متغيرهایی نظير انتشار گازهاي گلخانهاي بررسی شده ایران رتبه ۷۴ را دارد. سرانه انتشار گازهاي گلخانهاي در ایران 7.5 تا 8 تن است و ميزان انتشار طی ساليان اخير روندي صعودي را طی كرده و ساليانه 6.5 درصد افزایش پيدا كرده است. علاوه بر این، معياري به نام تصفيه فاضلاب در این شاخص قرار دارد كه ایران در رتبه 8۷ آن قرار دارد و پایينترین نمره شاخصهاي زیستمحيطی كشور هم با نمره 3.7 مربوط به این بخش است. در این جدول بدترین عملكرد مربوط به شاخص در معرض قرار گرفتن با سرب با رتبه 16۴ است كه بيانگر لزوم توجه بيشتر به این آلاینده در كشور است. طی 10 سال اخير شاخص از دست دادن تالابها بيشترین درصد كاهش را شاهد بوده است كه بيانگر عملكرد نامناسب زیست محيطی در این حوزه است.
