نرخ بیکاری همچنان در ایران بالا است و اگرچه نیروی تحصیلکرده اما کممهارت با کمبود شغل مواجه هستند، اما در مقابل واحدهای صنعتی و تولیدکنندگان در شهرکهای صنعتی کشور، دنبال نیروی کار ارزان ولی با تجربه و مهارت میگردند
گزارش 99:
جویای کار
موضوع اشتغال و دستیابی افراد به شغل مورد نظر از اساسیترین نیازهای یک جامعه محسوب میشود و چالشی است که تمامی دولتها به عنوان یکی از ابرچالشهای پیش روی خود، همواره با آن دست و پنجه نرم کردهاند؛ به همین دلیل است که همواره یکی از اهداف کلان طرحها و برنامههای توسعهای، رفع بیکاری و ایجاد اشتغال برای ظرفیتهای شغلی موجود کشور است؛ به خصوص اینکه ایران نیز جمعیتی جوان در اختیار داشته که عمدتاً مدارج بالای تحصیلی را طی کرده و در شرایطی وارد بازار کار میشوند که انتظار دارند پس از فارغالتحصیلی، در کوتاهترین زمان به شغل ایدهآل خود دست یابند؛ اما این تنها یک روی سکه است؛ بلکه طرف دیگر ماجرا، آن دسته از واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی هستند که اگرچه رغبت بالایی به جذب نیروی کار متخصص از خود نشان میدهند، اما متاسفانه با خیل عظیمی از درخواستها و رزومههایی مواجه میشوند که توانایی انتخاب نیروی کار مناسب از میان آنها را ندارند؛ چراکه تخصص و مهارت کافی، یکی از پاشنهآشیلهای این انتخاب به شمار میرود. از سوی دیگر، به لحاظ رفتارهای اجتماعی، بیکاری همواره به عنوان یک پدیده مخرب اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی مطرح بوده و رفع آن نیز، از جمله دغدغههای اساسی برنامهریزان کشور به شمار میرود، به همین دلیل است که بهرهبرداری کامل و مناسب از منابع انسانی هر کشور باید به عنوان یکی از اهداف راهبردی توسعه در نظر گرفته شود؛ همان نقطهای که دشمنان ایران بر روی آن دست گذاشته با تشدید تحریمها قصد داشتند تا علاوه بر تحتالشعاع قرار دادن معیشت مردم، اشتغال را هم هدف گرفته و بیکاری را در سطح جامعه گسترش دهند تا با استفاده از این ابزار، نارضایتی اجتماعی و برخی ناآرامیها را رقم زنند. مطابق با آخرین آمارهای ارائهشده از سوی بانک مرکزی که وضعیت نمایههای اقتصادی ایران در فصل دوم سال 1399 را نشان میدهد، نرخ بیکاری کشور به 9.5 درصد رسیده که عمدتاً بخش تحصیلکرده و نیروی جوان را تشکیل میدهد. آنگونه که بانک مرکزی اعلام کرده، جمعیت فعال در این بازه زمانی ۲۶ میلیون نفر بوده؛ اگرچه جمعیت امسال کشور ۸۴ میلیون نفر بوده که ۶۳.۴ میلیون نفر آن در بخش شهری و ۲۰.۶ میلیون نفر آن در بخش روستایی متمرکز است. البته باید توجه داشت که بر اساس این آمارها، رشد جمعیت ۱.۲ درصد بوده و تراکم جمعیت به ازای هر کیلومتر مربع به ۵۱ نفر رسیده است.
پیشبینی 1400
کاهش نرخ بیکاری در 1400 چقدر محتمل است؟
در سال 1400 شرایط برای نیروهای کار جدید مبتدی و کارگران ساده بسیار مناسب خواهد بود؛ چراکه بسیاری از پروژههای صنعتی در حال کار هستند و بنابراین برای این بخش از نیروی کار، در حد کفایت شغل وجود دارد ولی در حوزه نیروهای تحصیلکرده آموزشندیده، وضعیت خیلی خوب نخواهد بود و به نظر میرسد موج بیکاری نیروهای تحصیلکرده آموزشندیده در راه است؛ اما راهکار این است که برای این بخش از نیروی کار، آموزشهای لازم دیده شده و تلاش شود تا نیاز واحدهای صنعتی به این بخش از نیروی کار هم برآورده شود. مهمترین عواملی که اشتغال نیروی کار با آن مواجه است، این است که نیروی تحصیلکرده مطابق با نیاز واحدهای صنعتی و تولیدی تریبت نمیشوند؛ به نحوی که یک مهندس متخصص پیدا نمیشود؛ ولی نیروی کار تحصیلکرده در رده بالا که تخصص کافی نداشته و آموزش ندیدهاند، بهوفور یافت میشوند.
محمدرضا نجفیمنش، رئیس کمیسیون تسهیل کسب و کار اتاق تهران
موضوع اشتغال و ایجاد شغل برای اقشار متفاوت مردم همواره یکی از دغدغههای سیاستمداران و از جمله مسائل و مشکلاتی بوده که فکر و برنامهریزی دولتمردان را به خود مشغول کرده و یکی از چالشهای تمامی دولتها بوده است. بر اساس آنچه که در سال 1399 رخ داده و بانک مرکزی و مرکز آمار ایران اعلام کردهاند، همچنان نرخ بیکاری در کشور بالا است و در آخرین آمار اعلام شده به 9.5 درصد در فصل تابستان رسیده است. نکته حائز اهمیت البته در این میان، ابعاد دوگانه اشتغال در اقتصاد ایران است؛ به این معنا که یک بعد اشتغال، ایجاد شغل در سطح نیروی کارگری و بعد دیگر آن، اشتغال نیروهای تحصیلکرده است؛ به نحوی که اقتصاد ایران در حوزه اشتغال کارگری، هماکنون با مشکل تأمین نیروی انسانی مواجه است و هماکنون در شهرکهای صنعتی مستقر در استانهای تهران، خراسان و سمنان با کمبود نیروی کار مبتدی و کارگر ساده مواجه هستند؛ اما از سوی دیگر، در سطح نیروهای تحصیلکرده، عدم وجود شغل به چشم میخورد و علت آن است که برنامهریزی آموزشی کشور به گونهای نبوده که بر اساس نیاز، صورت گیرد. از سوی دیگر، در دانشگاه فارغالتحصیلان زیادی وجود دارند، ولی این نیروها به درد کار صنعتی ما نخورده است. پس این حالت را باید تغییر داده و از آن، خارج شویم؛ به نحوی که فارغالتحصیلان باید نیروهایی خبره بوده و نیاز بخشهای مختلف صنعتی کشور را پاسخ دهند.
اعداد سال:
نرخ بیکاری در سهماهه دوم 1399: 9.5 درصد
جمعیت فعال کشور در سهماهه دوم 1399: 26 میلیون نفر
رشد جمعیت در سهماهه سال 1399: 1.2 درصد