مهم ترین چالش برداشت از میدان مشترک پارس جنوبی

افت فشار خطری بزرگ برای میدان گازی پارس جنوبی

 

در میانه روزهایی که نیروگاه ها به دلیل کمبود گاز، مازوت سوز و گازوئیل سوز شدند و سایه آلودگی هوا و خاموشی روی شهرها افتاد؛ نام متهامان بسیاری به عنوان عوامل اصلی به میان آمد؛ یک روز از افزایش مصرف مردم صحبت شد، روزی ماجرا به بیت کوین رسید و یک روز هم صادرات انرژی مقصر اصلی معرفی شد. اما در این بین حاشیه های خاموشی و کمبود گاز به سرنخ دیگری هم می رسید و آن «افت فشار و کاهش ظرفیت تولید گاز» بود. برخی از کارشناسان اعلام کردند که مسابقه گسترده برداشت گاز از میدان گازی پارس جنوبی در سال های گذشته و توسعه بدون قاعده و بهره برداری های غلط در میدان مشترک پارس جنوبی ( بین ایران و قطر) باعث شده که ایران با افت فشار گاز در این میدان مشترک مواجه شود و نتواند گاز مورد نیاز کشور را تامین کند. در حال حاضر ۲۷ بلوک گازی پارس جنوبی در مدار تولید قرار دارد و دو بلوک فاز ۱۱ نیز در حال توسعه است و 70 درصد تولید گاز کشور را تشکیل می‌دهد.

اما کمبود گاز در روزهای گذشته تا چه حد به افت فشار مرتبط است؟ مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس با تأکید بر تدریجی بودن این روند افت فشار و تولید و اینکه افت فشار عامل کمبود گاز در زمستان امسال نبوده، به ایرنا گفته است: «برنامه مصوب امسال تولید 676 میلیون مترمکعب در روز گاز از مخزن پارس جنوبی بوده اما ما تا این لحظه روزانه 690 میلیون مترمکعب تولید کرده‌ایم که به این ترتیب حدود 15 میلیون مترمکعب بیش از برنامه مصوب در حال تولید هستیم. این امکان هم وجود دارد که تولید را به 700 میلیون مترمکعب در روز برسانیم. به این ترتیب ربط دادن کمبود گاز امسال به افت فشار مخزن پارس جنوبی و کاهش تولید از این میدان غیرمنطقی و غیراصولی است.»

او همچنین از برنامه ‌ریزی و انجام کارهای مهندسی برای مقابله با افت فشار در فازهای پارس جنوبی می‌گوید که به این منظور در حال رایزنی و مذاکره با یک شرکت سازنده داخلی برای کمپرسورهای تقویت فشار هستند و  به زودی قراردادهای مربوطه نیز منعقد می‌شود.

محمد مشکین‌فام، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس هم گفته است:« این افت فشار و ظرفیت تولید چیزی نیست که یک دفعه اتفاق بیفتد و به مرور زمان رخ خواهد داد. اگرچه از ابتدا در فاز 12 پارس جنوبی شاهد این کمبود تولید بوده‌ایم اما مابقی فازها وضعیت قابل قبولی دارند و باید برای جلوگیری از این افت فشار و تولید هرچه زودتر وارد عمل شویم. به این منظور 8 ماه است که در حال کار روی بخش مهندسی فاز 2 توسعه هستیم و به این موضوع وارد شده‌ایم. البته اجرای آن از 3 سال دیگر خواهد بود.» او می گوید:« افت تدریجی ظرفیت تولید گاز در میدان مشترک پارس جنوبی از 3 سال دیگر رقم خواهد خورد. افت تولیدی که سالانه حداکثر 5 درصد و نزدیک به تولید یک فاز پارس جنوبی تخمین زده می‌شود و باید برای آن برنامه‌ریزی کرد.»

به گفته مشکین فام، یک برنامه بلندمدت به این منظور تنظیم شده که در آن برای مقابله با افت فشار و تولید برنامه‌ریزی شده است. برای این مسأله مهندس مشاور گرفته شده تا با این افت تولید از مخزن که از 3 سال دیگر به صورت تدریجی اتفاق می‌افتد، مقابله شود. او می‌گوید که اگر به درستی اقدام نشود و تولید امسال را با تولید سال 1405 مقایسه کنید، این افت تولید خودش را نشان می‌دهد.

در شرایطی که وزیر نفت بیژن نامدار زنگنه گفته است مصرف گاز در زمستان امسال با 15 درصد رشد رو به رو بوده است؛  مسعود درخشان، استاد اقتصاد دانشگاه علامه ‌طباطبایی به مهر گفته است:« از زمان دولت دوم خاتمی در مورد حساس‌ترین بخش اقتصاد که انرژی بود پیش‌بینی‌هایی انجام دادم. این کار را با کمک مرحوم سعیدی که بزرگترین صاحب‌نظران مخازن نفتی کشور و مسئول نظارت بر مخازن نفت و گاز قبل از انقلاب بود انجام دادیم. با کمک وی پیش‌بینی کردیم که ایران با وجود مخزن عظیم پارس جنوبی تا چند سال دچار چالش تأمین گاز می‌شویم. این چالش گازی که به وجود آمده صرفاً به دلیل افزایش تقاضا نیست بلکه عمدتاً به خاطر افت فشار گاز در فازهای پارس جنوبی است و بنده تصور می‌کردم که این افت فشار از سال ۱۴۰۰ شروع می‌شود اما دیدیم که از سال ۱۳۹۹ شروع شده است. البته بحث افت فشار پارس جنوبی را تا به الان مسکوت گذاشته‌اند. الان هم وزارت نفت عمق فاجعه را بیان نکرده است. این افت فشار به دلیل بهره‌برداری غلط از پارس جنوبی رقم خورده است.»