دولت هند موفق شد با تمرکز روی ناسیونالیسم هندی، امتیازهایی از دولت اوباما بگیرد که یکی از آنها لغو ممنوعیت ارائه ویزای آمریکا به نارندرا مؤدی به خاطر نقشش در کشتهشدن مسلمانان در شورشهای ایالت گجرات هند در سال ۲۰۰۲ بود
آینده نگر/ آنیک جوشی، متخصص سیاست عمومی در واشینگتن
کاملاً هریس شهرت خاصی به تخصص در عرصه سیاست خارجی ندارد. او یک دوره سناتور کالیفرنیا بود ولی در کمیته روابط خارجی سنا حضور نداشت. هریس حتی مثل برخی از سناتورهای دیگر که مسائل سیاست خارجی را هدف تمام سخنرانیهایشان قرار میدادند هم عمل نمیکرد. بااینوجود، یک مسئله بینالمللی وجود دارد که کاملاً هریس دربارهاش حرفهای زیادی زده و آن هم مسئله کشمیر است.
در آگوست سال گذشته میلادی، نارندرا مؤدی نخست وزیر هند یکی از مهمترین اهداف حزب متبوعش یعنی حزب بیجِیپی را تأمین کرد و استقلال کشمیر را لغو کرد. ایالت کشمیر هند پیشتر به صورت قانونی از خودمختاری نسبی - مثلاً در تصویب قوانین و نیز انتخاب پرچم- برخوردار بود اما مؤدی و حزبش این حقوق را نقض کردند و اعتراضات در کشمیر نیز با سیاستهای دولتی مثل قطعکردن اینترنت و راههای ارتباطی دیگر و نیز برقراری حکومت نظامی به مدت چند ماه مواجه شد.
یک ماه بعد رسانهها اظهارات کاملاً هریس در مورد کشمیر را منتشر کردند که به شدت به اقدامات دولت مؤدی حمله میکرد. همچنین در ماه دسامبر گذشته، موضعگیریهای کاملاً هریس و یک نماینده هندی-آمریکایی دیگر در مورد کشمیر باعث شد وزیر امور خارجه هند در جریان سفرش به آمریکا دچار دردسرهایی شود و مثلاً برنامه سخنرانیاش در میان نمایندگان کنگره آمریکا لغو شود. از همان موقع اینطور به نظر میرسید که کاملاً هریس که مادرش از ایالت تامیل نادو هند به آمریکا مهاجرت کرده بوده است، به یکی از رکترین موضعگیرندگان آمریکایی-هندی علیه دولت هند در مسئله کشمیر تبدیل شده است. نکته جالب در مورد تامیل نادو این است که در جریان انتخابات در این ایالت در جنوب هند، حزب حاکم بیجیپی (نزدیک به مؤدی) که یک حزب هندوی افراطی است، حتی یک کرسی را هم نتوانست به خود اختصاص بدهد؛ آن هم در حالی که تقریباً ۹۰ درصد از جمعیت این ایالت، هندو هستند.
این در حالی است که جامعه مهاجران هندی-آمریکایی در خاک آمریکا معمولاً دیدگاههای سیاسی بسیار متنوعی دارند. بسیاری از آنها در انتخابات ریاست جمهوری گذشته آمریکا از کاندیداهای حزب دموکرات مثل باراک اوباما و هیلاری کلینتون حمایت کردند ولی در عین حال در داخل هند به چهرههای هندوی افراطی مثل نارندرا مؤدی و همحزبیهایش توجه نشان میدادند. حتی باراک اوباما نیز روابط نسبتاً دوستانهای با نارندرا مؤدی داشت. در فاصله سال ۲۰۱۴ (زمان به قدرت رسیدن مؤدی در هند) و اوایل سال ۲۰۱۷ (پایان ریاست جمهوری اوباما در آمریکا)، دولت هند موفق شد با تمرکز روی ناسیونالیسم هندی، امتیازهایی از دولت اوباما بگیرد که یکی از آنها لغو ممنوعیت ارائه ویزای آمریکا به مؤدی به خاطر نقشش در کشتهشدن مسلمانان در شورشهای ایالت گجرات هند در سال ۲۰۰۲ بود. این ممنوعیت در زمان جورج بوش اعمالشده بود.
اما حالا که جو بایدن به ریاست جمهوری آمریکا رسیده و کاملا هریس هم معاون او خواهد بود، به نظر میرسد که هند شاهد موضع سختگیرانه از سوی آمریکا خواهد بود. همچنین کشمیر تنها مسئله مورد اختلاف دو کشور نخواهد بود. بایدن بهوضوح تمایل بیشتری نسبت به ترامپ برای انتقاد از متحدان آمریکا دارد؛ و این مسئله روی آرای آینده رایدهندگان هندی-آمریکایی نیز تأثیر خواهد داشت. از آنجا که مؤدی علاقهاش به دونالد ترامپ و سیاستهای او را بارها نشان داده بود و سیاستهای ناسیونالیستی افراطی خودش و شعار ترامپ برای «اولقراردادنِ آمریکا» را در یک راستا میدید، حالا باید دید هند چطور برنامههای خود را با دولت جدید آمریکا هماهنگ خواهد کرد. البته در همان زمان ریاست جمهوری ترامپ، محدودیتهای شدیدی برای ویزای کاری (H1B1) اعمال شد که بیشترین هدفش جوانان هندی شاغل در عرصه فنآوری اطلاعات بودند. این در حالی بود که کاملاً هریس در زمان سناتوریاش سیاستهای مهاجرتی به سود مهاجران هندی-آمریکایی را دنبال کرده بود.
در این میان، نکته مهم در مناسبات آینده دولتهای آمریکا و هند این است که بر اساس پیشبینیها، بایدن هم مثل ترامپ به دنبال مقابله با نفوذ چین در آسیا خواهد بود و برای تحقق این هدف، چارهای ندارد جز آن که روی متحدان آمریکا در منطقه- از جمله هند- حساب باز کند. رقابت آمریکا و چین در آسیا حالا جبهههای مختلفی مثل تایوان، دریای چین جنوبی و حتی هند دارد و بنابراین، بهخطر انداختن این اتحاد نیز چندان کار معقولی به شمار نمیآید. حالا باید منتظر ماند و دید که نقطه تعادل در مناسبات دولت جدید آمریکا با دولت نارندرا مؤدی در هند چطور حاصل خواهد شد.