در چهاردهمین جشنواره سینما حقیقت، فیلم «زیر این چتر باران می بارد» نمایش داده شده است. فیلمی که در نقد عملکرد سازمان تامین اجتماعی ساخته شده است. کتایون جهانگیری، کارگردان این فیلم در گفت وگو با سایت خبری اتاق تهران از دشواری های ساخت اثری درباره تامین اجتماعی می گوید.
فیلم «زیر این چتر باران می بارد» چطور کلید خورد؟
تامین اجتماعی از موضوعات حساس و مهم در فضای اقتصادی کشور است. در بین سوژه های مطرح شده در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی هم، سازمان تامین اجتماعی و چالش های آن برای کارآفرینان، به عنوان یک مسئله مهم مطرح شده بود. این موضوع جنبه دراماتیک نداشت و من هم اطلاعی از آن نداشتم اما پس از بررسی و تحقیق متوجه شدم زندگی مردم تا چه اندازه به سازمان تامین اجتماعی و خدمات آن وابسته است. در فرایند تحقیقات از کمک کارشناس اتاق تهران استفاده کردم و با بررسی خانه کارگر، سازمان تامین اجتماعی و دیگر شرکت های وابسته تحقیقات را کامل کردم.
در گفت وگویی اشاره کردید که قرار بود درباره زندگی یک کارآفرین اصفهانی فیلم بسازید. اما سوژه تغییر کرد و به یک سازمان رسیدید. زندگی یک کارآفرین سوژه گرم تر و با روح تری از یک سازمان، آن هم تامین اجتماعی است. چطور با این تغییر کنار آمدید؟
بله. تامین اجتماعی سوژه سختی است بااین حال با همه سختی هایش این فیلم ساخته شد. شاید کمتر فیلمسازی حاضر بود این فیلم را بسازد. به ویژه که قرار است فیلم در جشنواره نمایش داده شده و دیده شود. من تلاش کردم به موضوع به چشم یک چالش نگاه کنیم که باید به آن بپردازیم. نحوه پرداخت به چنین موضوعاتی مهم است. نتیجه می تواند یک فاجعه توصیف شود یا یک کار خوب.
مشکل خاصی در فرایند ساخت فیلم وجود داشت؟
در فرایند ساخت فیلم علاوه بر خاص بودن سوژه، در گفت وگو با مدیران هم چالش هایی داشتیم. به دلیل شرایط کرونا و مشغله افراد، تعیین وقت گفت وگو با دشواری هایی همراه بود. با این حال توانستیم با مدیران سازمان گفت وگوهای خوبی بگیریم.
در اخباری که از ساخت فیلم منتشر شده بود، اسم فیلم شما چیز دیگری بود. چرا از «زوو» به اسم «زیر این چتر باران می بارد» رسیدید؟
همه گیری کرونا باعث تغییر فیلمنامه و تغییر اسم فیلم شد. به دلیل این مشکل، نتوانستیم همه آدم هایی که برای گفت وگو در نظر داشتیم، جمع کنیم. بنابراین مسیر کمی تغییر کرد. در عین حال، هرچه بیشتر جلو می رفتیم، حس می کردم که این اسم مناسب نیست و باید اسم دیگری انتخاب کرد. سازمان تامین اجتماعی و مفهوم تامین اجتماعی یک مسئله چند بُعدی است و زوایا و جوانب مختلفی دارد که نمی توان همه آن را در ظرف یک فیلم مطرح کرد. تلاش کردیم یک نقطه آغاز و یک نقطه پایان خوب برای فیلم پیدا کنیم و مسائل و مشکلات اصلی را ببینیم. نگاه ما این بود که سازمان تامین اجتماعی رویه هایی را به جریان انداخته که به تولید و کارآفرینی در کشور صدمه می زند. درواقع این سازمان به جای ایفای نقش حمایتی، به تولید آسیب می زند.
تاکنون چه بازخوردهایی از تماشاچیان فیلم دریافت کردید؟
تا امروز بیشتر تماشاچیان فیلم نگاه مثبتی به آن داشته اند و آن را فیلم خوش ساخت و خوش رنگ و لعابی توصیف کردند که از عهده طرح مسئله برآمده است. امیدوارم این فیلم بیشتر دیده شود، به ویژه از طرف افرادی که در حوزه اقتصاد کشور اثرگذارند و می توانند با درک بهتر چالش ها از مسیر سینما، به بهبود وضعیت تولید کمک کنند.