گاوتام ادانی (Gautam Adani) موسس گروه ادانی است، یک شرکت خوشهای چندملیتی مستقر در احمدآباد هند و فعال در حوزههای حملونقل، لجستیک، انرژی، کشاورزی و غیره. ادانی با 20.9 میلیارد دلار ثروت در جایگاه 58 فهرست بلومبرگ قرار دارد.
آیین جِین یا جِینیسم یکی از مذاهب رایج در هند است که ریشهاش به قرن 5 تا 7 قبل از میلاد بازمیگردد و در کنار آیین بودایی و هندویی از جمله دینهای زنده هند باستان به شمار میرود و روشی است برای رسیدن به دانایی مطلق نسبت به خود و جهان و رسیدن به شادی کامل. دانایی مطلق در ادیان توحیدی صفتی متعلق به خداوند است اما در آیین جین، دانایی مطلق صفتی است که هر فردی میتواند به آن نائل شود.
ادانی پیش از رسیدن به 20 سالگی راهی بمبئی شد. آن زمان چندصد روپیه در جیب داشت و برای گذران زندگی، کار در شرکتی به نام ماهیندرا بروس را آغاز کرد، کارش دستهبندی سنگهای الماس در این کارخانه جواهرسازی بود. بعد از دو سال مغازه معاملات الماس خودش را در بازار زاوری به راه انداخت تا اینکه در سال 1981 برادر بزرگترش یک کارخانه پلاستیک خرید و از او خواست تا برای اداره کار به احمدآباد بازگردد.
هرچند نام معامله الماس و کسبوکار در بازاری در شهر بمبئی به نظر راه درست به سمت موفقیت میآید اما بازگشت ادانی به احمدآباد در واقع شروع مسیر او به سمت ورود به تجارت جهانی بود، این مسیر با صادرات پیویسی آغاز شد که ماده خام کلیدی برای تولید پلاستیک است. از طریق تجارت مواد اولیه پلاستیک بود که ادانی توانست جایی در میان صاحبان صنعت باز کند و بعد این نام را در حوزههای مختلفی بگسترد؛ از بنادر گرفته تا راهآهن و حوزه ورزش و جاده و صنعت هواپیمایی.
آغاز حرفه ادانی
گاوتام ادانی به هنگام کار در کارخانه پلاستیک برادر بود که توانست تجربه ارزشمندی در مورد پیچیدگیهای تجارت جهانی به دست آورد. در آن سالهای دهه 80، کارآفرینان جوان به دنبال ورود به دنیای نسبتا تازه و هیجانانگیز نرمافزار و تلکام بودند. اما برای ادانی راه دلخواه چسبیدن به همان تجارتهای آشنایی بود که سالهای سال از همان زمان عظمت کمپانی هند شرقی و سلطه بریتانیا بر هند در جریان بودند. سال 1988 ادانی گروپ با سردمداری شرکت ادانی اینترپرایز تاسیس شد و در ابتدا کار این گروه بر مبنای تجارت محصولات کشاورزی و وسایل برق رونق گرفت .
سالهای ابتدایی آغاز به کار کسبوکار ادانی گروپ مصادف شد با یکی از بزرگترین سیاستهای جدید اقتصادی هند. سیاست اقتصادی هند پس از استقلال همچنان با تاثیر گرفتن از تجربه استعمار پیش میرفت؛ برنامههای پنجساله اقتصادی این کشور دستوری بودند، صنایع فولاد، معدن، قطعهسازی اتومبیل، آب، ارتباطات و بیمه و غیره ملی شده بودند و در فاصله سالهای 1947 تا 1990 داشتن مجوزهای بسیار دقیق، از جمله مجوزی به نام مجوز راج، برای راهاندازی کسبوکار الزامی بود. یکی از مهمترین موقعیتها برای ادانی سال 1993 فراهم شد، زمانی که ایالت گجرات اعلام کرد که بندر موندرا را برونسپاری میکند. ادانی سال بعد توانست قرارداد را از آن خود کند. حالا دیگر بندر موندرا، در نوار شمالی خلیج کوچ (بخشی از آبهای شمال شرقی دریای عرب در شمال اقیانوس هند) به عنوان بزرگترین بندر خصوصی این کشور و به عنوان منطقه ویژه اقتصادی شناخته میشود. سال گذشته این بندر گنجایش سامان دادن به 139 میلیون تن محموله را به ثبت رساند.
حمل و نقل و لجستیک در حال حاضر یکی از اصلیترین حوزههای فعالیت امپراتوری ادانی را تشکیل میدهد. در حوزه بنادر و ترمینالها، کار با بندر موندرا آغاز شد و حالا این شرکت صاحب 10 بندر داخلی است که در 6 ایالت حاشیه دریا پراکندهاند: گجرات، گوآ، کرالا، آندرا پرادش، تامیل نادو و اودیسا. به علاوه ناوگان هوایی این شرکت، هم در کار ارائه پروازهای مسافرتی و هم ساخت و ساز فرودگاهی فعالیت دارد.
بنیاد خیریه ادانی
سال 1996 بود که بنیاد ادانی تاسیس شد. ریاست این بنیاد را همسر او یعنی پریتی ادانی در اختیار دارد. پریتی ادانی دندانپزشک است و چهره اصلی این شرکت در موضوع مسئولیت اجتماعی شناخته میشود. بنیاد ادانی به غیر از گجرات در ایالتهای ماهاراشترا، راجستان، هیماچال پرادش، مادهایا پردادش، چهاراتیسگارا و اودیسا هم فعالیت دارد و بیش از هرچیزی بر حوزه آموزش تمرکز دارد. پس از آن بنیاد به فعالیتهایی در حوزه کمکهای پزشکی و توسعه روستایی میپردازد.
ادانی هم البته به مانند بسیاری از میلیاردرهای دیگر بخشی از کمکهای خیریهاش را حالا معطوف به نبرد با کووید 19 کرده است. هند که در ابتدای شیوع بیماری در حاشیه خبرها بود حالا مدتها است که سنگینترین ضربات را از شیوع کرونا تجربه میکند و پس از آمریکا دومین آمار ابتلا در دنیا را دارد. در اواخر ماه مارس بود که دولت هند صندوق کمکهای شهروندی نخستوزیر برای شرایط بحرانی را تاسیس کرد تا از مبالغ جمعشده برای نبرد با کرونا و کنترل شیوع استفاده شود. نارندرا مودی، نخستوزیر هند رئیس این صندوق است و بودجه زیر نظر وزارتخانههای دفاع، کشور و اقتصاد اداره میشود. ادانی بیش از 13 میلیون دلار به این صندوق اهدا کرد.
حالا که زمان شیوع کرونا است کمک او به دولت مودی البته جای تعریف و تمجید دارد. اما از رابطه او با نخست وزیر همیشه هم به خوبی و خوشی یاد نمیشده است. سال 2014 و در جریان انتخابات لوک سابا یا همان مجلس عوام هند، ادانی به موارد متعددی متهم شد. او به حمایت از نارندرا مودی در کمپین حزب بهاراتیا جاناتا (حزب مردم هند و از احزاب بزرگ این کشور) متهم بود. هرچند او در رسانه ملی اعلام کرد که هیچ حمایت مشخصی از مودی نکرده است، با این حال مودی در حال سفر با پروازهای چارتر وابسته به ادانی گروپ دیده شده بود، سفرهایی که به کل هند صورت پذیرفته بود. این رابطه سیاسی اقتصادی وقتی که پای واگذاریها و قراردادهای کلان در میان باشد اهمیت بسیار دارد و برای همین است که ماجرای مودی و ادانی در هند بسیار خبرساز شده بود.
به جز اتهامات سیاسی البته ادانی هم مانند بسیاری از قبیله ثروتمندان به نادرستیهای مالی هم متهم شده است. سال 2010 دفتر تحقیقات هند، راجش ادانی، مدیر ادانی اینترپرایز به اتهام کلاهبرداری مالی دستگیر شد. سال 2017 هم اداره مالیات هند گروه ادانی را به جابهجایی میلیونها سرمایه به سوی بهشتهای مالیاتی متهم کرد. گمان این بود که ادانی از یک شرکت سایه در دوبی برای گم کردن رد پولهایی که مالیاتشان پرداخت نشده بود استفاده کرده است. میزان این تخلف مالیاتی مربوط به جابهجایی 235 میلیون دلار بود و اولین بار روزنامه گاردین به آن پرداخت.