سهم شاغلان دو شغله و بیشتر افزایش یافته است

دو شغله‌ها چه کسانی هستند؟

مرکز آمار و اطلاعات راهبردی وزارت کار در گزارشی شاغلان دوشغله و بیشتر در کشور طی سال‌های 1396 تا 1398 را موردبررسی قرار داده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که سهم شاغلان دو شغله و بیشتر بین سال‌های 1396 تا 1398 از 3.1 درصد به 3.4 درصد افزایش یافته است. بنابراین هرچند سهم این شاغلان هنوز به 5 درصد نرسیده است ولی روندی افزایشی با شیب ملایم دارد.

طبق این گزارش طی سال‌های 1396 تا 1398 شاغلان 15 ساله و بیشتر در فعالیت عمده اقتصادی «کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری» بیشترین سهم شاغلان دارای دو شغل و بیشتر را بین (49.4 درصد تا 54.4 درصد) به خود اختصاص داده‌اند. بنابراین اگر شاغلان بخش کشاورزی را محسوب نکنیم بیش از نیمی از افراد دو شغله و بیشترها کاسته خواهد شد.

طی سال 98، 70.6 درصد از شاغلان دو شغله و بیشتر در شغل دوم به فعالیت اقتصادی کشاورزی پرداخته‌اند. این مهم در سال 1396 تا 1397 به ترتیب 66.8 درصد و 66 درصد بوده است. ازآنجاکه بیشتر فعالیت اصلی شاغلان دو شغله و بیشتر، کشاورزی است و از سوی دیگر شغل دوم شاغلان دوشغله و بیشتر در زمره مشاغل بخش کشاورزی است. این امر را می‌توان جنبه مثبتی دانست چراکه افزایش شاغلان بخش کشاورزی امکان تامین مواد غذایی و مواد اولیه صنایع را در پی دارد.

 معمولاً تصور می شود، شاغلان بخش‌های مختلف اقتصادی برای تامین کسر درآمد خود به حمل‌ونقل زمینی (مسافرکشی) روی می‌آورند. این در حالی است که در سال 1398 تنها 3.2 درصد این شاغلان دارای دو شغل در بخش حمل‌ونقل زمینی به‌عنوان شغل دوم فعالیت کرده‌اند. این سهم در سال 96 تا 97 به ترتیب 3.7 درصد و 4 درصد بوده است. از سوی دیگر 67.9 درصد از شاغلان حمل‌ونقل زمینی بخش کشاورزی را به‌عنوان شغل دوم برگزیده‌اند.

شاغلینی که فعالیت اصلی آنها آموزش است، ترجیح می‌دهند در شغل دوم هم در فعالیت‌های اقتصادی آموزش مشغول به کار باشند. البته این روند طی سه سال موردبررسی کاهش‌یافته است (از 36.1 درصد در سال 96 به 22.4 درصد در سال 98 تنزل یافته است). همچنین فعالیت‌های اقتصادی در شغل دوم که توسط شاغلان دو شغله و بیشتر بخش آموزش انتخاب‌شده است، به ترتیب «کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری» (از 19 درصد در سال 96 به 20.4 درصد در سال 98 افزایش یافته است) و «عمده‌فروشی، خرده‌فروشی، تعمیر وسایل موتوری و موتورسیکلت» (از 6.4 درصد در سال 96 به 10.7 درصد در سال 98 رسیده است) است. طی دوره موردبررسی سهم حضور شاغلان بخش آموزش در این دو بخش روند صعودی داشته است.

طی سال‌های 96 تا 98، بیشترین سهم شاغلان دارای دو شغل و بیشتر، دارای ساعات کاری هفتگی یک تا 32 ساعت هستند. اما بیشترین سهم شاغلان دارای یک شغل به افرادی اختصاص دارد که در هفته 50 ساعت و بیشتر فعالیت می‌کنند. نتایج حاصل این مهم را بیان می‌دارد که به‌احتمال‌زیاد علت دو شغله و بیشتر شدن شاغلان، کم بودن ساعت کار هفتگی (1 تا 32 ساعت) است که به‌منظور جبران کسر درآمد درصدد افزایش ساعت کاری خود با اشتغال در شغل دوم هستند.

 

 

 

*تحصیلات چه تأثیری در چندشغله بودن دارد؟

طی سال‌های 96 تا 98، شاغلان بی‌سواد 15 ساله و بیشتر تمایل بیشتری به داشتن چند شغل دارند. به‌طوری‌که در سال 98 شاغلان مذکور 7.6 درصد در مقابل 3.1 درصد شاغلان باسواد دو شغله و بیشتر بوده‌اند.

 بین شاغلان چندشغله باسواد بیشترین سهم به فارغ‌التحصیلان یا در حال تحصیلان مقطع دکترای تخصصی یا فوق تخصصی اختصاص دارد. در رتبه دوم بیشترین سهم شاغلان دوشغله و بیشتر، باسوادانی هستند که یا در قالب دوره سوادآموزی آموزش‌دیده‌اند یا در مقطع ابتدایی ترک تحصیل‌کرده‌اند.