اقتصاد نیوزیلند پیشرفته است اما در بازار جهانی چندان اقتصاد بزرگی به شمار نمیآید. در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، استاندارد زندگی در نیوزیلند به خاطر رشد صادرات کشاورزی بهبود قابل توجهی پیدا کرد، اما از اواسط قرن بیستم به بعد درواقع رشد اقتصادی نیوزیلند به شدت کند شد و به یکی از کمترین نرخهای رشد در میان کشورهای توسعهیافته بدل شد
کاوه شجاعی/ آینده نگر
۱.نیوزیلند را بهتر بشناسیم
سرزمینی که امروز به عنوان نیوزیلند شناخته میشود، تا چند دهه پیش در ایران بیشتر به زلاندنو مشهور بود. این سرزمین در گذشته محل زندگی ماهرترین قبایل دریانورد و جهتیاب یعنی مائوریها بود که از جزایر پلینزی خودشان را به نیوزیلند رسانده بودند. در زمانی که اروپاییها برای اولین بار به سواحل نیوزیلند رسیدند، جمعیت مائوریها بالغ بر صد هزار نفر میشد.
اولین اروپایی که نیوزیلند را دید، ایبل تاسمان دریانورد هلندی بود که در سال ۱۶۴۲ و در جریان تلاش برای یافتن قاره جنوبگان خود را به صورت اتفاقی در سواحل نیوزیلند یافت و البته تلاشهایش برای ورود به آنجا با مقاومت شدید مائوریهای بومی مواجه شد. همین تاسمان بود که نام یک استان هلندی به نام نیو زیلاند را روی سرزمینی که دیده بود گذاشت. پس از او نیز در ماموریتهای اکتشافی دیگر، اروپاییهایی مثل جیمز کوک معروف و نیز دریانورد فرانسوی ژان دوسرویل خودشان را در قرن هیجدهم به نیوزیلند رساندند. جیمز کوک از درِ صلحآمیزتری با مائوریها درآمد اما همچنان ورود اروپاییهای سفیدپوست به نیوزیلند با مقاومت مواجه بود و از طرفین تلفات میگرفت.
با وجود این، توصیفات و گزارشهایی که امثال جیمز کوک از نیوزیلند به مخاطب غربی و نیز به ساکنان جدید سرزمین استرالیا ارائه دادند باعث شد غربیها خواهان برقراری تجارت با این سرزمین شوند. هرچه ورود سفیدپوستان به نیوزیلند بیشتر شد، بیماریهای مختص به سفیدپوستان نیز در میان بومیان مائوری دیده شد؛ و از آنجا که بدن آنها از قبل در مقابل این بیماریها مقاومت نداشت به مرگ تعداد زیادی از بومیان انجامید. مائوریها در سال ۱۸۱۴ به صورت رسمی تحت نظام سلطنتی بریتانیا قرار داده شدند و به تدریج تا سال ۱۸۴۰ کنترل کامل سرزمین نیوزیلند به دست انگلیسیهایی افتاد که در حال انتقال جمعیت سفیدپوست به این سرزمین بودند. این جمعیت جدید شامل تاجران، مبلغان مذهبی مسیحی و غیره میشد.
پس از آن که بریتانیا کنترل نیوزیلند را به دست گرفت، روند مهاجرت سفیدپوستان به نیوزیلند به شدت افزایش یافت و ظرف هشت سال، جمعیت آنها از دو هزار نفر به ۵۶ هزار نفر رسید. فشار شدیدی روی مائوریها بود که زمینهایشان را به مهاجران بفروشند و این مسئله در نهایت به درگیریهای خشونتبار بین سالهای ۱۸۶۰ تا ۱۸۷۲ انجامید و غلبه اروپاییان را به همراه داشت.
مهاجران سفیدپوست به تدریج جا پای خود را در نیوزیلند محکم کردند و با استفاده از چراگاههای وسیع در این سرزمین، به توسعه دامداری پرداختند. تأسیس راهآهن و مرتبط شدن مناطق مختلف نیز زندگی آنها را آسانتر کرد. در سرزمین نیوزیلند کشاورزی و دامپروری رونق زیادی داشت و در سال ۱۸۸۲ نیز اولین محموله صادرات گوشت یخی از نیوزیلند با کشتی به سلامت به بریتانیا رسید و از آن زمان به بعد، صادرات این حوزه از جمله انواع گوشت و لبنیات اهمیت زیادی یافت. بریتانیا یک مقصد مطمئن برای صادرات نیوزیلند بود اما از زمان پیوستن انگلیس به اتحادیه اقتصادی اروپا و بعد اتحادیه اروپا، ضربه سنگینی از لحاظ تجاری به نیوزیلند خورد که رهبران نیوزیلند با تنوعسازی اقتصادی سعی کردهاند آن را جبران کنند.
اقتصاد نیوزیلند
اقتصاد نیوزیلند پیشرفته است اما در بازار جهانی چندان اقتصاد بزرگی به شمار نمیآید. در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، استاندارد زندگی در نیوزیلند به خاطر رشد صادرات کشاورزی بهبود قابل توجهی پیدا کرد، اما از اواسط قرن بیستم به بعد درواقع رشد اقتصادی نیوزیلند به شدت کند شد و به یکی از کمترین نرخهای رشد در میان کشورهای توسعهیافته بدل شد. موانع توسعه اقتصادی را میتوان کندی رشد اقتصاد انگلیس (مقصد اصلی اکثر صادرات نیوزیلند در گذشته) و نیز تعرفههای سنگینی دانست که از سوی کشورهای صنعتی بزرگ روی محصولات کشاورزی نیوزیلند (از جمله گوشت و کره) اعمال شده است. نیوزیلند از اواسط قرن بیستم تاکنون تلاشهای زیادی را برای افزایش رشد و متنوعسازی اقتصاد خود صورت داده و از این راه، بازارهای جدیدی برای محصولات صادراتی جدید خود (از جمله کاغذ) پیدا کرده است. از همین راه بوده که نیوزیلند توانسته زیربنای تولید را در اقتصاد خود تقویت کند و وارد توافقنامههای مختلف برای حمایت از تجارت آزاد شود.
نیوزیلند سابقهای طولانی در مداخله دولتی در اقتصاد دارد که از آن جمله میتوان به رقابت نهادهای دولتی در بخش بانکداری و بیمه و نیز یک سیستم گسترده تأمین اجتماعی اشاره کرد. تا اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی اکثر دولتهای نیوزیلند همین سیاستها را مورد حمایت قرار میدادند اما به تدریج دولت مداخلات خود در اقتصاد را کم کرد. بسیاری از یارانهها و مشوقهای مالیاتی که در اختیار صادرکنندگان کشاورزی و تولیدی قرار میگرفت حالا دیگر ارائه نمیشوند. همچنین اصلاح بازار کار از طریق تصویب قوانین جدید و نیز جذب نیروی مهاجر مورد توجه قرار گرفته است.
بخشهای اصلی اقتصاد نیوزیلند
بخش کشاورزی بزرگترین صنعت در نیوزیلند است و ۶.۶ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را به خود اختصاص داده است. این بخش بیش از ۶ درصد از نیروی کار در نیوزیلند را نیز در اشتغال خود دارد. مهمترین محصولات کشاورزی نیوزیلند لبنیات، گوشت، چوب، میوه (به خصوص هلو، آلو، گیلاس، زردآلو و کیوی)، سبزیجات، غذای دریایی، گندم و جو هستند. حدود ۱۵ درصد از کل نیروی کار در این بخش را مهاجران تشکیل میدهند.
صنعت نیز تشکیلدهنده ۱۹.۲ درصد از تولید ناخالص داخلی نیوزیلند است و ۲۰.۴ درصد از نیروی کار در این کشور را در اشتغال خود دارد. مهمترین صنایع نیوزیلند عبارتاند از: صنایع چوب، تولید غذا، معدن، حمل و نقل، ساخت و ساز، تولید آلومینیوم و کاغذسازی. همچنین خانههای پیشساخته در نیوزیلند یک صنعت رو به پیشرفت است.
بخش خدمات نیز ۶۵.۶ درصد از تولید ناخالص داخلی نیوزیلند را تشکیل میدهد و ۷۳.۵ درصد از نیروی کار را نیز در اشتغال خود دارد. مهمترینها در بخش خدمات عبارتاند از خدمات مالی، املاک، گردشگری و نیز هتلداری و رستورانداری.
در بخش منابع و انرژی، طلا یکی از مهمترین عوامل پیشرفت نیوزیلند در گذشته بوده است اما در این کشور مواد معدنی فلزی و غیرفلزی نیز یافت میشود که مقدارشان برای استفاده تجاری زیاد نبوده است. زغال سنگ و گاز نیز در این کشور استخراج میشود. بیشتر انرژی مورد نیاز نیوزیلند از سوختهای فسیلی و نیز منابع تجدیدپذیر مثل نیروی برقآبی و باد به دست میآید. نیوزیلند از لحاظ تولید سنگ آهن در مقام ۲۲ جهان و از لحاظ تولید طلا در مقام ۲۹ جهان قرار دارد.
تحولات اقتصاد نیوزیلند
از دهه ۱۹۵۰ به بعد، نیوزیلند برنامههای گستردهای را برای تنوعبخشی به اقتصاد خود و نیز به بازارهای مقصد صادراتش دنبال کرده و از این راه، وابستگی خود به صادرات گوشت و لبنیات را کاهش داده است. در این راستا، صادرات محصولات کشاورزی دیگر مثل کیوی، سیب و الوار گسترش یافته و در بخشهایی مثل شیلات، گردشگری، تولید و خدمات نیز توسعه قابل توجهی مشاهده شده است.
در سال ۱۹۸۴ و پس از طی یک دوره از آهستگی رشد اقتصادی، تورم و کاهش ارزش پول ملی، نیوزیلند سیاست آزادسازی و خصوصیسازی را در پیش گرفت. همچنین سیاستهای ریاضت اقتصادی به تدریج باعث شد تورم در سال ۱۹۹۱ به زیر دو درصد برسد و همزمان سیاستهای مالی سختگیرانهای نیز در جریان بود. کاهش هزینهها و نیز درآمد ناشی از خصوصیسازی باعث شد دولت نیوزیلند بتواند هسته هزینههای اجتماعی مورد نظر خود را حفظ کند. تا سال ۱۹۹۸ میلادی نیوزیلند توانست رشد اقتصادی خوبی داشته باشد اما بحران مالی آسیا روی این کشور هم تأثیر گذاشت و باعث کاهش تجارت آن با کشورهای آسیایی شد و به همین جهت دولت نیوزیلند دوباره مجبور شد به صورت اضطراری هزینههای خود را کاهش بدهد.
از اوایل قرن بیست و یکم، نیوزیلند استراتژی جدیدی را برای کاهش اختلاف طبقاتی در این کشور کلید زد. این شکاف از اواسط دهه ۱۹۸۰ و با اجرای سیاستهای بازار آزاد افزایش پیدا کرده بود. از جمله مواردی که در استراتژی دولت نیوزیلند مورد توجه قرار داشت، میتوان به افزایش بودجههای بخش سلامت، آموزش و مسکن عمومی اشاره کرد.
رشد اقتصادی نیوزیلند در فاصله سالهای ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ تقریباً ثابت بود اما از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ کاهش نشان داد. در زمان بحران مالی جهانی در سال ۲۰۰۸ نیز تقاضای جهانی برای صادرات نیوزیلند کاهش یافت و باعث رکود شدید در اقتصاد آن شد. اما دو سال بعد اوضاع بهبود پیدا کرد و در فاصله سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ حتی رشد بین دو تا سه درصد مشاهده شد.
آینده اقتصاد نیوزیلند
رشد تولید ناخالص داخلی این کشور در سال ۲۰۱۸ میلادی ۳.۲ درصد و در سال بعدش ۲.۲ درصد بود اما انتظار میرود که این رقم به خاطر بحران کرونا به منفی ۷.۲ درصد در سال جاری برسد و تازه از سال آینده میلادی دوباره رشد خوبی را تجربه کند. نیوزیلند برای تقویت و رشد تولید ناخالص داخلی خود به شدت به مصرف وابسته است؛ هر چند که نرخ بهره پایین، سیاست مالی و پولی سخاوتمندانه و افزایش دستمزدها به خاطر کاهش بیکاری همگی روی رشد تولید ناخالص داخلی تأثیر دارند. به هر حال شکی نیست که اقتصاد نیوزیلند پس از مواجهه با بحران کرونا دشواریهای زیادی را در آینده خود خواهد دید و حتی افزایش قابل توجهی در بدهی ملی این کشور مشاهده خواهد شد. مهمترین چالشهای اقتصادی پیش روی نیوزیلند عبارتند از: وابستگی به سرمایه خارجی، بدهیهای فزاینده، وابستگی به تقاضای چین، کمبود نیروی کار ماهر و کمبود مسکن.
۲.آیا تجارت با نیوزیلند دشوار است؟
بانک جهانی در رتبهبندی سال ۲۰۲۰ خود نیوزیلند را به لحاظ آسانی بازرگانی و راهاندازی کسب و کار در رتبه اول قرار داده است! به این ترتیب نیوزیلند مناسبترین کشور دنیا برای تجارت به حساب میآید.
۳.فرصتهای سرمایهگذاری در نیوزیلند
دولت نیوزیلند پروژههای زیرساختی متنوعی در حوزههای جادهسازی و حمل و نقل در اوکلند دارد. یک برنامه ۵ ساله ساخت مسکن ارزانقیمت در سه شهر اوکلند، ولینگتون و کرایستچرچ هم فرصت خوبی برای شرکتهای ساخت و ساز و تولیدکنندگان تجهیزات و مصالح ساختمانی است.
اندازه بازار نیوزیلند آن را تبدیل به بازاری ایدهآل برای شرکتهای نوظهور در زمینه صادرات و همچنین امتحان محصولات نوظهور میکند.
۴.چالشهای سرمایهگذاری در نیوزیلند
وزارت بازرگانی آمریکا این موارد را چالش شرکتهای خارجی در نیوزیلند معرفی کرده است: انزوای جغرافیایی نیوزیلند به این کشور کمک کرده خود را در برابر گروهی از آفتها و بیماریهای خارجی حفظ کند. به همین خاطر دولت این کشور قوانین سختگیرانهای را علیه ورود گیاهان، حیوانات و محصولات غذایی اعمال میکند تا روند کنونی ادامه پیدا کند.
مسئله دیگر اندازه بازار نیوزیلند و جمعیت کم این کشور - ۴.۸ میلیون نفر - است. اصولاً در مقایسه با دیگر کشورها حجم سفارشها برای نیوزیلند کوچک است و این ممکن است در کنار هزینههای بالای ارسال محموله به این کشور، میزان سود شما را از تجارت با نیوزیلند پایین بیاورد. گاهی اوقات بهترین راه، صادرات به استرالیا و بعد ارسال از آنجا به نیوزیلند است.
چالش دیگر هزینه بالای نیروی کار در این کشور است که استخدام فرد نیوزیلندی در شرکت خارجی را با مشکل روبهرو میکند.
۵.استراتژی ورود به بازار نیوزیلند
برای حضور موفق در نیوزیلند باید ۱) بازار را خوب بشناسید، ۲) شریک تجاری مناسب پیدا کنید و ۳) از شریک محلیتان به طور دائم پشتیبانی کنید.
حضور در نیوزیلند: به خاطر دورافتادگی نیوزیلند از باقی نقاط دنیا، اگر قصد حضور بلندمدت در بازار این کشور را دارید باید حتماً نمایندهای دائمی در این کشور داشه باشید. نیوزیلندیها مذاکرات رو در رو را ترجیح میدهند چون میزان تعهد شما را به قرارداد فیمابین و روابط کاری نشان میدهد. دنیای تجارت در نیوزیلند دنیای سریعی است و وضعیت بازارها به سرعت تغییر میکند. حضور نماینده شما در نیوزیلند برای فهم این بازار ضروری است.
۶.آداب مذاکره با تجار نیوزیلند
خوشلباسی: نیوزیلندیها کت و شلوار و کراوات کلاسیک را در مذاکرات تجاری ترجیح میدهند. سعی کنید لباس شیک اما نه بدون زرق و برق بپوشید.
وقتشناسی: یک هفته قبل از مذاکره، زمان دیدار را با طرف نیوزیلندی فیکس کنید. سعی کنید قرارتان به دسامبر یا ژانویه نیفتد چون نیوزیلندیها عموماً در این دو ماه به تعطیلات تابستانی میروند. درست خواندهاید، نیوزیلند در نیمکره جنوبی است و فصلهایش برعکس ماست.
هدیه بردن: در نیوزیلند هدیه دادن به شرکای تجاری احتمالی مرسوم نیست اما حتماً در اولین دیدارها باید کارت ویزیتتان به انگلیسی را همراه داشته باشید و به طرف مقابل بدهید.
انگلیسی: زبان مذاکرات تجاری در نیوزیلند انگلیسی است. اگر انگلیسیتان خوب نیست به مترجم نیاز دارید.
جدی بودن: نیوزیلندیها ممکن است در نگاه اول خشک و جدی به نظر برسند، بخصوص با کسی که از او شناخت کافی ندارند. این را به حساب بیاحترامی نگذارید. با گذشت زمان وقتی با آنها روابط شخصی ایجاد کردید آنها کاملاً دوستانهتر و اجتماعیتر برخورد خواهند کرد. به هر حال – به خصوص در اوایل مذاکرات - زیادی رفیق نشوید.
جلب اعتماد: نیوزیلندیها به افراد صادق، صریح با حس شوخطبعی احترام ویژهای میگذارند. نیوزیلندیها به شما اعتماد خواهند کرد مگر اینکه دلیلی برای بیاعتمادی پیدا کنند.
۸.تراز تجاری نیوزیلند
تراز تجاری نیوزیلند بین سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۰ بالا و پایین زیادی داشته و یک روند مشخص را دنبال نکرده است. سقوط صادرات این کشور در سال ۲۰۲۰ ناشی از بحران جهانی کروناست.
۹.به نیوزیلند چه صادر کنیم؟ چه از آن وارد کنیم؟
نیوزیلند در سال ۲۰۱۹ حدود ۳۸.۲ میلیارد دلار کالا به نقاط مختلف جهان صادر کرد. این رقم به نسبت سال ۲۰۱۵ افزایش ۱۱.۲ درصدی و در مقایسه با سال ۲۰۱۸ کاهش ۴.۱ درصدی داشته است.
۱- لبنیات، تخم مرغ، عسل: ۱۰.۷ میلیارد دلار (۲۷.۹ درصد کل واردات)
۲- گوشت: ۵.۳ میلیارد دلار (۱۳.۹ درصد)
۳- چوب: ۳.۳ میلیارد دلار (۸.۷ درصد)
۴- میوه، آجیل: ۲.۲ میلیارد دلار (۵.۹ درصد)
۵- غلات: ۱.۵ میلیارد دلار (۳.۹ درصد)
۶- نوشیدنی، سرکه: ۱.۴ میلیارد دلار (۳.۷ درصد)
۷- ماهی: ۱.۲ میلیارد دلار (۳.۵ درصد)
۸- ماشینآلات از جمله کامپیوتر: ۱ میلیارد دلار (۲.۶ درصد)
۹- مواد غذایی کنسروی: ۸۸۶.۹ میلیون دلار (۲.۳ درصد)
۱۰- نشاسته، چسب طبیعی (سریشم)، آنزیم: ۸۱۵.۵ میلیون دلار (۲.۱ درصد)
مهمترین واردات نیوزیلند در سال ۲۰۱۹
در سال ۲۰۱۹ نیوزیلند ۴۲.۲ میلیارد دلار واردات داشت. این رقم نسبت به سال ۲۰۱۵ حدود ۱۵.۷ درصد افزایش و نسبت به سال ۲۰۱۸ حدود ۳.۴ درصد کاهش نشان میدهد.
۱- ماشینآلات از جمله کامپیوتر: ۶.۱ میلیارد دلار (۱۴.۵ درصد کل واردات)
۲- وسایل نقلیه: ۵.۶ میلیارد دلار (۱۳.۴ درصد)
۳- سوختهای معدنی از جمله نفت: ۴.۷ میلیارد دلار (۱۱.۱ درصد)
۴- تجهیزات و ماشینآلات الکتریکی: ۳.۵ میلیارد دلار (۸.۴ درصد)
۵- پلاستیک، محصولات پلاستیکی: ۱.۵ میلیارد دلار (۳.۶ درصد)
۶- تجهیزات پزشکی: ۱.۳ میلیارد دلار (۳.۱ درصد)
۷- دارو: ۹۶۴.۲ میلیون دلار (۲.۳ درصد)
۸- اسباب خانه، بناهای پیشساخته: ۸۷۲.۹ میلیون دلار (۲.۱ درصد)
۹- محصولات آهنی و فولادی: ۸۵۶.۵ میلیون دلار (۲ درصد)
۱۰- هواپیما: ۸۳۶.۴ میلیون دلار (۲ درصد)
۱۰.شرکای تجاری نیوزیلند
(به ترتیب ارزش صادرات/واردات به دلار)
واردکنندهها
در سال ۲۰۱۹ کشورهای چین، استرالیا، آمریکا و ژاپن مقصد بخش عمده صادرات نیوزیلند بودند:
۱- چین: ۲۸.۸ درصد کل صادرات نیوزیلند (۱۱ میلیارد دلار)
۲- استرالیا: ۱۳.۶ درصد (۵.۲ میلیارد دلار)
۳- آمریکا: ۹.۴ درصد (۳.۶ میلیارد دلار)
۴- ژاپن: ۶ درصد (۲.۳ میلیارد دلار)
۵- کره جنوبی: ۲.۹ درصد (۱.۱ میلیارد دلار)
۶- انگلیس: ۲.۵ درصد (۹۵۳.۱ میلیون دلار)
۷- هنگکنگ: ۲.۱ درصد (۸۱۰.۳ میلیون دلار)
۸- تایوان: ۲ درصد (۷۷۰.۲ میلیون دلار)
۹- مالزی: ۱.۸ درصد (۶۹۵.۷ میلیون دلار)
۱۰- اندونزی: ۱.۸ درصد (۶۸۵.۸ میلیون دلار)
صادرکنندهها
در سال ۲۰۱۹ این کشورها بیشترین کسری تراز تجاری را به نیوزیلند وارد کردند یعنی صادراتشان به این کشور بیشتر از وارداتشان از نیوزیلند بود.
۱- آلمان: ۱.۸ میلیارد دلار کسری تراز تجاری برای نیوزیلند
۲- امارات: ۱.۳ میلیارد دلار کسری
۳- تایلند: ۱.۱ میلیارد دلار کسری
۴- ایتالیا: ۷۱۹.۶ میلیون دلار کسری
۵- مالزی: ۶۴۶.۴ میلیون دلار کسری
۶- آمریکا: ۶۳۹.۲ میلیون دلار کسری
۷- فرانسه: ۵۵۵.۶ میلیون دلار کسری
۸- سنگاپور: ۵۳۰ میلیون دلار کسری
۹- کره جنوبی: ۵.۸.۹ میلیون دلار کسری
۱۰- ژاپن: ۴۶۷.۷ میلیون دلار کسری