بیماری‌های جدید اجتناب‌ناپذیر هستند

سیاره پاندمی

ترجمه: نسیم بنایی، آینده نگر/ اکونومیست

فوریه ۲۰۱۸ بود که تعدادی از کارشناسان در سازمان بهداشت جهانی فهرستی از بیماری‌های مهم تهیه کردند. این فهرست، بیماری‌هایی را نشان می‌داد که سلامت عمومی مردم را به خطر می‌اندازند. اما برای مقابله با این بیماری‌ها، اقدامی نشد و یا اقدامات کمی صورت گرفت. این در حالی است که آن فهرست، مهم‌ترین تهدیدها را شناسایی کرده‌بود. برای مثال ویروس‌هایی مثل ابولا، زیکا، سارس و حتی چند نوع تب مهم در آن فهرست قرار داشتند. 

اما یکی از بیماری‌هایی که در این فهرست تشخیص داده شده بود، بیماری ایکس بود. یعنی در واقع چیز زیادی در مورد آن نمی‌دانستند، فقط گفته می‌شد که این بیماری، از حیوانات به انسان‌ها منتقل خواهد شد. آن‌ها پیش‌بینی کرده بودند که این بیماری، مانند آنفلوانزا بین انسان‌ها دست به دست شود. منشا آن را هم حیوانات وحشی تشخیص داده بودند. این دانشمندان می‌گفتند بیماری ایکس از آنفلوانزاهای فصلی، مرگ‌بارتر است و به سرعت در میان مردم شیوع پیدا می‌کند. در پیش‌بینی‌ها گفته شده بود که این بیماری خیلی زود به همه قاره‌ها سفر می‌کند و همه جهان را درگیر خواهد کرد. مهم‌ترین مسئله این بود که آن‌ها پیش‌بینی کرده بودند این بیماری منجر به بروز بحران‌های بزرگ اقتصادی و اجتماعی در جهان خواهد شد. 

این اتفاق در واقعیت رخ داد. کمتر دو سال پس از انتشار این گزارش، سروکله بیماری ایکس پیدا شد. ابتدا ووهانِ چین را درگیر کرد و طی چند هفته بعد، به کل جهان رسید. تا کنون نزدیک به ۱۰میلیون نفر در جهان به این ویروس مبتلا شده‌اند. بیش از ۵۰۰هزار نفر هم جان خود را بابت این ویروس از دست داده‌اند. آمار مرگ‌ومیر می‌تواند خیلی زود هفت‏رقمی شود. حالا بیماری ایکس، اسم دارد: کووید-۱۹.

هشدارهای بی‌اثر

سازمان بهداشت جهانی بیش از سایر نهادها و سازمان‌ها در جهان در این زمینه هشدار داده بود. صدایش هم از همه رساتر بود. اما دیگر سازمان‌ها و نهادها هم بارها در گذشته هشدار داده بودند. آن‌ها می‌گفتند که چنین چیزی اتفاق می‌افتد. برخی از دانشمندان بسیار دقیق‌تر به این مسئله اشاره کرده بودند. برای مثال یکی از آن‌ها پیش‌بینی کرده بود که خفاش‌ها می‌توانند آغازکننده یک بیماری همه‌گیر جهانی باشند که کل دنیا را به دردسر خواهد انداخت. آن‌ها مشاهده کرده بودند که بیماری‌هایی مثل سارس، از خفاش‌ها و نظایر آن‌ها نشات گرفته‌اند و به همین دلیل پیش‌بینی می‌کردند که ویروس‌ها و بیماری‌های جدیدی هم از این طریق پیدا شوند. 

اگر به این هشدارها توجه شده بود، می‌شد در همان روزهای نخست، این بیماری را کنترل و محدود به منطقه‌ای کرد که در آن آغاز شده‌است. اما جهان در واکنش به بیماری‌های جدید، بسیار ضعیف عمل می‌کند. واکنش جهانیان به کرونا همانند واکنش آن‌ها به سارس بود. در گذشته انواع دیگری از ویروس هم به انسان‌ها حمله کرده‌اند مثل ویروس‌های آنفلوانزا. اما واکنش انسان‌ها همیشه غلط بوده‌است. همین واکنش‌های غلط باعث شده این بیماری به سرعت شیوع پیدا کند. حالا دانشمندان تلاش دارند واکسنی برای آن کشف کنند. اما به گفته برخی دیگر از دانشمندان، این نباید برنامه اصلی باشد. 

واکنش مردم جهان این است که ویروس‌ها را نادیده می‌گیرند. آن‌ها کرونا را نادیده گرفتند. توجهی هم به هشدارها نکردند. اما واقعیت این است که بیماری‌های مسری و خطرناک در آینده، اجتناب‌ناپذیر هستند. نخستین کاری که باید در جهان صورت بگیرد این است که صدها هزار ویروس ناشناخته، کشف شوند و راه مقابله با آن‌ها هم پیدا شود. به هر حال همه این‌ها تهدیدی برای سلامت انسان‌ها به شمار می‌آیند و به همین دلیل باید شناسایی شوند. دومین کاری که باید در این شرایط انجام شود این است که نمونه خون انسان‌ها و سایر جوانان به صورت کامل بررسی شود. تنها از این طریق می‌توان خطرناک‌ترین‌ها را شناسایی کرد. در گام سوم هم تمامی اطلاعاتی که جمع‌آوری شده باید برای تهیه واکسن و دارو، مورد استفاده قرار بگیرد. 

اگر همه این اقدامات به صورت هم‌زمان پیگیری شود، می‌توان امید داشت که شرایط در آینده تغییر خواهد کرد. به هر حال، وقوع بیماری‌های جدید اجتناب‌ناپذیر است. اما می‌توان مناطق پرخطر جهان را شناسایی و برای مقابله با بیماری‌ها و تهدیدهای احتمالی، دست به کار شد. مهم‌ترین نکته این است که در برابر بیماری‌ها و تهدیدهای سلامتی، بی‌تفاوت نباشیم و نسبت به آن‌ها واکنش نشان دهیم.