آیا دولت قصد دارد ماشین «صنعت و معدن و تجارت» را در حین حركت در گردنه ای بسیار پرپیچ و خم و خطرناك تعمیر و نوسازی كند؟ به راستی اگر چنین قدرت و توانی در مقامات و مسئولان فعلی وجود دارد كه چه نیاز به چنین تفكیكی ؟ ! این یك سال را هم می توان با چنین توان مدیریتی تا دولت آتی سپری نمود.
حسین حقگو
كمتر از يكسال از عمر دولت دوازدهم باقی مانده و موضوع تفكيك وزارت صنعت، معدن و تجارت به دو وزارتخانه، به ظاهر به امري حيثيتي براي این دولت تبديل شده است. فارغ از صحت يا خطاي خواست دولت در جدايي امر توليد از بازار كه بسيار از آسيب هاي سخن گفته شده است، تردیدهایی درباره عمل به این خواست وجود دارد. آیا انجام این کار که در خوش بینانه ترین حالت نزدیک به شش ماه زمان می برد، در یک سال باقی مانده از عمر این دولت، عاقلانه است؟
كساني كه با اينگونه ادغام ها و تفيك ها و تغييرات ساختار سازماني وزارتخانه هاي دولتي سرو كار داشته اند، به خوبي مي دانند تشكيل يا بازآرايي معاونت ها، ادارت و دفاتر تخصصي و عمومي، سازمان هاي استاني و واحدهاي تابعه به لحاظ سازماني و نيز جابه جايي و تغييرات فيزيكي اعم از خريد و يا تقسيم بندي ساختمان هاي ستادي و استاني و نقل و انتقال و جابجايي كاركنان در سازمان ها و ساختمان ها و... تا تدوين و تصويب شرح وظايف و نمودار سازماني و... امري بسيار زمان بر و پرهزينه و همراه با تنش بسيار است. آن هم درست در سخت ترين و پر تنش ترين شرايط اقتصادي و صنعتي كشور كه هر دقيقه و ساعت و روز براي جلوگيري از حاد شدن مشكلات و تصميم گيري براي بهبودي شرايط ارزش حياتي دارد.
به راستي چگونه ممكن است وزارتخانه اي چنين سنگين وزن (متشكل از چهار وزارتخانه صنايع ، معادن و فلزات ، صنايع سنگين و بازرگاني) كه سهم بيش 40 درصدي در توليد ناخالص داخلي كشور دارد را بتوان درست در كوران تحريم ها و فشارهاي بيروني و دروني به نحوي منطقي باز آرايي نمود؟
وزير و معاون و مدير كل و ريس سازمان و شركتي كه مي بايست در فكر جمع كردن تيم همكاران و تغيير ساختمان و جابجايي كاركنان و .....باشند، آيا فرصت و امكان انديشيدن به جلوگيري از ركود توليد و كاهش صادرات صنعتي و يا تامين و توزيع مايحتاج جامعه و مواد اوليه بنگاه ها و صدها امور روزمره ديگرخواهند داشت كه در شرايط به اصطلاح ثبات فعلي وزارتخانه صمت هم نحوه انجام آنها داراي ضعف هاي اساسي است ؟!
آیا دولت قصد دارد ماشين «صنعت و معدن و تجارت» را در حين حركت در گردنه اي بسيار پرپيچ و خم و خطرناك تعمير و نوسازي كند؟ به راستي اگر چنين قدرت و تواني در مقامات و مسئولان فعلي وجود دارد كه چه نياز به چنين تفكيكي ؟ ! اين يك سال را هم مي توان با چنين توان مديريتي تا دولت آتي سپري نمود.
تجربه چند بار تفكيك و ادغام همين وزارتخانه صمت نشان مي دهد، اين تغيير سازماني در زماني موفق است كه اولا نقشه و هدف مشخص و مورد قبول و اجماع كارشناسي وجود داشته باشد. دوم اينكه زمانه ثبات و آرامش و فراغ بال باشد تا بتوان بدون هيجان و درهم ريختگي و بر اساس رفتاري عقلاني اين تحول را اجرايي نمود و سوم آنكه معمار قوي و صاحب علم و تجربه در راس آن مجموعه ( در صورت تفكيك ) يا مجموعه ها (در صورت ادغام ) وجود داشته باشد.
متاسفانه هر سه شرط فوق در اوضاع فعلي غايبند. نه هدف از اين تفكيك مشخص است و با وجود پرسش هاي بسيار از سوي كارشناسان و نمايندگان مجلس و... پاسخ قانع كننده اي به آن داده نشده است و بنابراین به هيچ وجه اجماعي در اين خصوص وجود ندارد. همچنين چنانكه گفته شد، به هيچ وجه شرايط ثبات و آرامش براي انجام چنين عمل جراحي خطيري وجود ندارد و ديگر آنكه در نبود شخصيت قدرتمند اجرايي يا جراحي حاذق براي چنين جراحي مهمي همين بس كه اين وزارتخانه با حكم سرپرستي اداره مي شود.
بهترين اقدام براي حل مسئله عجالتا تا برقراري شروط فوق، معرفي يك وزير قدرتمند براي وزارت فعلي ( صنعت ، معدن و تجارت ) و ايجاد دو قايم مقام صنعتي و بازرگاني و شروع اصلاحات سازماني و كاهش تصدي گري ها و برون سپاري ها و... است تا پس از ايجاد بسترها و شرايط و زمان مناسب و در صورت اجماع كارشناسان و وجود نقشه و هدف مشخص، اين جداسازي با خون ريزي و درد كمتري انجام شود. غیر ازاین ممكن است همان شود كه در ضرب المثل هاي فارسي نسبت بدان هشدار داده شده است كه "آمديم ابرو را درست كنيم چشم را هم ...."